Allopurinol ფარმაცევტული კომპანიის პროდუქტები ხელმისაწვდომი საქართველოში. ქვემოთ მოცემული 1 წამლის ანოტაცია გადამოწმებულია ავტორიტეტული წყაროებიდან (BNF, EMA SmPC, NICE, DrugBank) და მოიცავს ჩვენებებს, დოზას, გვერდით ეფექტებს, ურთიერთქმედებებს და უსაფრთხოების მითითებებს.
ალოპურინოლი (Allopurinol) არის ქსანტინოქსიდაზას ინჰიბიტორი, რომელიც გამოიყენება შარდმჟავას დონის შესამცირებლად სისხლში. პრეპარატი ფართოდ ინიშნება პოდაგრის (ურატული ართრიტის) სამკურნალოდ და პროფილაქტიკისთვის, ასევე თირკმლის ურატული ქვების პრევენციისა და ჰიპერურიკემიის მართვისთვის. ალოპურინოლი ამცირებს შარდმჟავას წარმოქმნას ორგანიზმში ქსანტინოქსიდაზას ფერმენტის ბლოკირებით, რაც ხელს უშლის ურატული კრისტალების დაგროვებას სახსრებსა და თირკმელებში. პრეპარატი ხელმისაწვდომია ტაბლეტების სახით სხვადასხვა დოზირებით და წარმოადგენს პოდაგრის ხანგრძლივი მკურნალობის ოქროს სტანდარტს. საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე ალოპურინოლი წარმოდგენილია სხვადასხვა მწარმოებლის პროდუქციით, რაც პაციენტებს არჩევანის საშუალებას აძლევს.
ალოპურინოლი პირველად სინთეზირებული იქნა 1956 წელს და სამედიცინო პრაქტიკაში 1966 წლიდან დაინერგა. მას შემდეგ, იგი გახდა ჰიპერურიკემიისა და პოდაგრის მკურნალობის ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული პრეპარატი მსოფლიოში. ალოპურინოლი შეტანილია ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) აუცილებელ მედიკამენტთა ნუსხაში, რაც მის კლინიკურ მნიშვნელობას ადასტურებს.
საქართველოს ბაზარზე ალოპურინოლი წარმოდგენილია სხვადასხვა საერთაშორისო ფარმაცევტული კომპანიის წარმოებით, მათ შორის ევროპული და აზიური მწარმოებლების მიერ. პრეპარატი ხელმისაწვდომია როგორც გენერიკული სახელწოდებით (Allopurinol), ისე სხვადასხვა სავაჭრო სახელწოდებებით.
ალოპურინოლის მოქმედების მექანიზმი ეფუძნება ქსანტინოქსიდაზას ფერმენტის კონკურენტულ ინჰიბირებას. ეს ფერმენტი პასუხისმგებელია ჰიპოქსანტინის ქსანტინად და შემდგომ შარდმჟავად გარდაქმნაზე. ალოპურინოლის აქტიური მეტაბოლიტი — ოქსიპურინოლი — ასევე ახდენს ამ ფერმენტის ინჰიბირებას, რაც უზრუნველყოფს ხანგრძლივ თერაპიულ ეფექტს.
პრეპარატის ძირითადი თერაპიული მიმართულებები მოიცავს: ქრონიკული პოდაგრის მკურნალობა და პროფილაქტიკა, თირკმლის ურატული ნეფროლითიაზის პრევენცია, ონკოლოგიურ პაციენტებში ქიმიოთერაპიით გამოწვეული ჰიპერურიკემიის მართვა, ასევე სხვა მდგომარეობები, რომლებიც თანხლებულია შარდმჟავას მომატებული დონით.
საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე ალოპურინოლი ხელმისაწვდომია შემდეგი ფორმით:
პრეპარატი ხელმისაწვდომია 100 მგ დოზირებით, რაც წარმოადგენს საწყის დოზას პოდაგრის მკურნალობისას. 100 მგ-იანი ტაბლეტები განსაკუთრებით მოსახერხებელია დოზის ინდივიდუალური ტიტრაციისთვის, ასევე თირკმლის ფუნქციის დარღვევის მქონე პაციენტებისთვის, რომლებსაც შემცირებული დოზირება ესაჭიროებათ.
➡️ ალოპურინოლი 100 მგ
ალოპურინოლის სტანდარტული დოზირების სქემა შემდეგნაირია:
პრეპარატი მიიღება ჭამის შემდეგ, საკმარისი რაოდენობის სითხით. მკურნალობა იწყება დაბალი დოზით და თანდათანობით იზრდება შარდმჟავას სამიზნე დონის მიღწევამდე (ჩვეულებრივ < 360 მკმოლ/ლ ანუ < 6 მგ/დლ).
მნიშვნელოვანია, რომ ალოპურინოლით მკურნალობა არ უნდა დაიწყოს პოდაგრის მწვავე შეტევის დროს — საჭიროა ანთებითი პროცესის სრულად ჩაცხრობა. თერაპიის დაწყებისას რეკომენდებულია კოლხიცინის ან არასტეროიდული ანთების საწინააღმდეგო პრეპარატების თანმხლები გამოყენება შეტევის პროფილაქტიკისთვის.
საქართველოს ბაზარზე წარმოდგენილი ალოპურინოლის პრეპარატები აკმაყოფილებს ფარმაცევტული წარმოების მაღალ სტანდარტებს. მწარმოებლები მოქმედებენ GMP (Good Manufacturing Practice — კარგი საწარმოო პრაქტიკა) სტანდარტების შესაბამისად, რაც გულისხმობს წარმოების ყველა ეტაპის მკაცრ კონტროლს — ნედლეულის შერჩევიდან მზა პროდუქციის გამოშვებამდე.
ალოპურინოლი, როგორც გენერიკული პრეპარატი, გადის ბიოეკვივალენტობის კვლევებს ორიგინალურ პრეპარატთან მიმართებაში, რაც უზრუნველყოფს მის თერაპიულ ეფექტურობას. საქართველოს სამედიცინო პროდუქტების სააგენტო (სფა) ახორციელებს ფარმაცევტული პროდუქციის რეგისტრაციას და ხარისხის მონიტორინგს, რაც მოიცავს:
პაციენტებს ურჩევენ პრეპარატის შეძენა მხოლოდ ლიცენზირებული აფთიაქებიდან, რათა უზრუნველყონ პროდუქტის ხარისხი და ავთენტურობა.
ალოპურინოლი გამოიყენება სისხლში შარდმჟავას მომატებული დონის (ჰიპერურიკემია) შესამცირებლად. ძირითადი ჩვენებებია: ქრონიკული პოდაგრა (ურატული ართრიტი), თირკმლის ურატული ქვების პრევენცია, ქიმიოთერაპიით გამოწვეული ჰიპერურიკემიის მართვა და თირკმლის ფუნქციის დაცვა ურატული ნეფროპათიისგან.
ალოპურინოლი მიიღება ჭამის შემდეგ, დიდი რაოდენობის წყლით (დღეში მინიმუმ 2 ლიტრი სითხის მიღება რეკომენდებულია). მკურნალობა იწყება 100 მგ-ით დღეში და თანდათანობით იზრდება ექიმის მითითებით. პრეპარატის მოქმედება სრულად ვლინდება 2–4 კვირის შემდეგ, ხოლო შარდმჟავას სტაბილური კონტროლი — რამდენიმე თვის მკურნალობის შემდეგ.
ყველაზე ხშირი გვერდითი ეფექტებია: კანის გამონაყარი, კუჭ-ნაწლავის მოშლილობა (გულისრევა, ღებინება, დიარეა), ღვიძლის ფუნქციის დარღვევა. იშვიათ შემთხვევებში შეიძლება განვითარდეს სტივენს-ჯონსონის სინდრომი ან ტოქსიკური ეპიდერმული ნეკროლიზი — სერიოზული ალერგიული რეაქციები, რომლებიც სასწრაფო სამედიცინო დახმარებას საჭიროებს. კანის გამონაყარის გაჩენისას დაუყოვნებლივ უნდა მიმართოთ ექიმს.
არა, ალოპურინოლით მკურნალობა არ უნდა დაიწყოს მწვავე პოდაგრის შეტევის დროს, რადგან ამან შეიძლება გააუარესოს მდგომარეობა. ჯერ საჭიროა მწვავე შეტევის ჩაცხრობა ანთების საწინააღმდეგო პრეპარატებით, და მხოლოდ ამის შემდეგ იწყება ალოპურინოლის თერაპია. თუმცა, თუ პაციენტი უკვე იღებს ალოპურინოლს და მწვავე შეტევა განვითარდა, პრეპარატის მიღება არ უნდა შეწყდეს.
ალოპურინოლით მკურნალობა, როგორც წესი, ხანგრძლივია — ხშირ შემთხვევაში უწყვეტად, მთელი ცხოვრების განმავლობაში. პრეპარატის მოხსნა იწვევს შარდმჟავას დონის ხელახალ მატებას და პოდაგრის შეტევების განახლებას. ამიტომ, მკურნალობის შეწყვეტა ან დოზირების ცვლილება მხოლოდ ექიმთან კონსულტაციის შემდეგ უნდა მოხდეს.
ალოპურინოლს აქვს მნიშვნელოვანი ურთიერთქმედებები რამდენიმე პრეპარატთან: აზათიოპრინთან და მერკაპტოპურინთან (საჭიროა მათი დოზის მნიშვნელოვანი შემცირება), ვარფარინთან (ანტიკოაგულანტური ეფექტის გაძლიერება), ამპიცილინთან/ამოქსიცილინთან (კანის გამონაყარის რისკის ზრდა) და თიაზიდურ დიურეტიკებთან (ჰიპერმგრძნობელობის რისკის ზრდა).
საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე ალოპურინოლის გარდა ხელმისაწვდომია შარდმჟავას დონის შემამცირებელი სხვა პრეპარატებიც:
ალოპურინოლი ფასის ხელმისაწვდომობისა და ხანგრძლივი კლინიკური გამოცდილების გათვალისწინებით, რჩება პირველი რიგის პრეპარატად ჰიპერურიკემიის მკურნალობისთვის საქართველოში.