Albendazole ფარმაცევტული კომპანიის პროდუქტები ხელმისაწვდომი საქართველოში. ქვემოთ მოცემული 2 წამლის ანოტაცია გადამოწმებულია ავტორიტეტული წყაროებიდან (BNF, EMA SmPC, NICE, DrugBank) და მოიცავს ჩვენებებს, დოზას, გვერდით ეფექტებს, ურთიერთქმედებებს და უსაფრთხოების მითითებებს.
ალბენდაზოლი (Albendazole) არის ფართო სპექტრის ანტიჰელმინთური (ანტიპარაზიტული) პრეპარატი, რომელიც მიეკუთვნება ბენზიმიდაზოლის ჯგუფს. მედიკამენტი ეფექტურად მოქმედებს ნაწლავური და ქსოვილოვანი ჰელმინთოზების ფართო სპექტრზე, მათ შორის ნემატოდოზების (ასკარიდოზი, ენტერობიოზი, ტრიქოცეფალეზი, ანკილოსტომიდოზი), ცესტოდოზებისა და ეხინოკოკოზის სამკურნალოდ. ალბენდაზოლი მოქმედებს პარაზიტის ტუბულინზე, არღვევს მის მეტაბოლიზმს და იწვევს ჰელმინთის სიკვდილს. პრეპარატი ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) აუცილებელ მედიკამენტთა სიაშია შეტანილი და მსოფლიოში ერთ-ერთ ყველაზე ხშირად გამოყენებულ ანტიპარაზიტულ საშუალებას წარმოადგენს. საქართველოში ალბენდაზოლი ხელმისაწვდომია 200 მგ და 400 მგ დოზირებით და აფთიაქებში რეცეპტის გარეშე გაიცემა.
ალბენდაზოლი თავდაპირველად შეიქმნა SmithKline Beecham-ის (დღევანდელი GSK — GlaxoSmithKline) ლაბორატორიებში 1975 წელს, ხოლო კლინიკურ პრაქტიკაში 1980-იანი წლებიდან დამკვიდრდა. დღეისათვის ალბენდაზოლი წარმოებს მსოფლიოს მრავალ ფარმაცევტულ კომპანიაში, როგორც ბრენდული, ასევე გენერიკული სახელწოდებებით. ცნობილ ბრენდულ სახელებს შორისაა Zentel (GSK), Albenza და სხვა რეგიონალური დასახელებები.
პრეპარატის მოქმედების მექანიზმი დაფუძნებულია პარაზიტის უჯრედებში β-ტუბულინთან შერჩევით შეკავშირებაზე, რაც იწვევს მიკროტუბულების პოლიმერიზაციის დარღვევას, გლუკოზის შეწოვის შემცირებას და, საბოლოო ჯამში, ჰელმინთის იმობილიზაციასა და სიკვდილს. ალბენდაზოლი გამოირჩევა ანტიჰელმინთურ საშუალებებს შორის თავისი ფართო მოქმედების სპექტრით — ეფექტურია როგორც მრგვალი, ასევე ბრტყელი ჭიების წინააღმდეგ.
საქართველოს ბაზარზე ალბენდაზოლი წარმოდგენილია როგორც ადგილობრივი, ასევე საერთაშორისო მწარმოებლების მიერ. პრეპარატი განსაკუთრებით აქტუალურია ენდემურ რეგიონებში, სადაც ჰელმინთოზების გავრცელება მაღალია. ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაცია ალბენდაზოლს რეკომენდებს მასობრივი დეჰელმინთიზაციის პროგრამებისთვის, განსაკუთრებით ბავშვებში ნიადაგით გადამდები ჰელმინთოზების პროფილაქტიკისა და მკურნალობისთვის. პრეპარატის ბიოშეღწევადობა ორალური მიღებისას დაბალია, მაგრამ ცხიმიან საკვებთან ერთად მიღებისას მნიშვნელოვნად იზრდება.
საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე ალბენდაზოლი ხელმისაწვდომია რამდენიმე დოზირებით, რაც საშუალებას იძლევა ინდივიდუალურად შეირჩეს მკურნალობის რეჟიმი პაციენტის ასაკის, წონისა და დაავადების ტიპის მიხედვით.
ალბენდაზოლის ჩვენებებში შედის:
პრეპარატის მიღების წესი დამოკიდებულია დაავადების ტიპზე — ნაწლავური ჰელმინთოზებისთვის, როგორც წესი, საკმარისია ერთჯერადი დოზა, ხოლო ეხინოკოკოზის დროს მკურნალობის კურსი 28 დღეს გრძელდება, რამდენიმე ციკლით.
საქართველოში რეალიზებული ალბენდაზოლის პრეპარატები აკმაყოფილებს საერთაშორისო ხარისხის სტანდარტებს. მწარმოებელ ქარხნებს გააჩნიათ GMP (Good Manufacturing Practice — წარმოების კარგი პრაქტიკა) სერტიფიკატი, რომელიც უზრუნველყოფს პროდუქციის ხარისხს, უსაფრთხოებასა და ეფექტურობას.
პრეპარატი რეგისტრირებულია საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს მიერ და შეტანილია სამედიცინო პრეპარატთა სახელმწიფო რეესტრში. რეგისტრაციის პროცესში მოწმდება:
ალბენდაზოლი შეტანილია ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის აუცილებელ მედიკამენტთა ნუსხაში, რაც დამატებით ადასტურებს მის ეფექტურობას, უსაფრთხოებასა და კლინიკურ მნიშვნელობას.
ალბენდაზოლი გამოიყენება ნაწლავური ჰელმინთოზების ფართო სპექტრის სამკურნალოდ: ასკარიდოზი, ენტერობიოზი (ჭიაფერია), ტრიქოცეფალეზი, ანკილოსტომიდოზი, სტრონგილოიდოზი, ტენიოზი. ასევე გამოიყენება ქსოვილოვანი ჰელმინთოზებისთვის, როგორიცაა ეხინოკოკოზი და ნეიროცისტიცერკოზი, სადაც საჭიროა გახანგრძლივებული მკურნალობის კურსი.
ნაწლავური ჰელმინთოზების უმეტესობისთვის მოზრდილებისა და 2 წელზე უფროსი ბავშვებისთვის სტანდარტული დოზაა 400 მგ ერთჯერადად. ენტერობიოზის დროს რეკომენდებულია კურსის განმეორება 2 კვირის შემდეგ. ეხინოკოკოზის დროს დოზა ინიშნება სხეულის წონის მიხედვით (15 მგ/კგ/დღეში, მაქსიმუმ 800 მგ/დღეში) 28-დღიანი ციკლებით. პრეპარატი სასურველია მიიღოთ საკვებთან ერთად, რადგან ცხიმიანი საკვები ზრდის შეწოვას.
ალბენდაზოლი ზოგადად კარგად გადაიტანება. ხანმოკლე კურსის დროს გვერდითი მოვლენები იშვიათია და შეიძლება მოიცავდეს მსუბუქ მუცლის ტკივილს, გულისრევას, თავის ტკივილს. ხანგრძლივი მკურნალობის დროს (ეხინოკოკოზი, ცისტიცერკოზი) შესაძლებელია ღვიძლის ფერმენტების მომატება და ლეიკოპენია, ამიტომ საჭიროა სისხლის რეგულარული მონიტორინგი. პრეპარატი უკუნაჩვენებია ორსულობის დროს.
ალბენდაზოლი ნებადართულია 1 წელზე (ზოგიერთი რეკომენდაციით — 2 წელზე) უფროსი ასაკის ბავშვებისთვის. 2 წელზე მეტი ასაკის ბავშვებში სტანდარტული დოზაა 400 მგ ერთჯერადად ნაწლავური ჰელმინთოზებისთვის. 1-2 წლის ბავშვებში ჯანმო-ს რეკომენდაციით შესაძლებელია 200 მგ ერთჯერადი დოზის მიღება. ნებისმიერ შემთხვევაში, ბავშვის მკურნალობა უნდა შეთანხმდეს ექიმთან.
ნაწლავური ჰელმინთოზების დროს ალბენდაზოლი სწრაფად მოქმედებს — პარაზიტების ელიმინაცია ხდება 1-3 დღის განმავლობაში ერთჯერადი მიღების შემდეგ. სრული ეფექტის შეფასებისთვის რეკომენდებულია ფეკალიის ანალიზის განმეორება 2-4 კვირის შემდეგ. ქსოვილოვანი ჰელმინთოზების დროს მკურნალობას მეტი დრო სჭირდება და ეფექტი ფასდება ინსტრუმენტული კვლევებით.
არა, ალბენდაზოლი უკუნაჩვენებია ორსულობის დროს ტერატოგენული ეფექტის რისკის გამო (ცხოველებზე ჩატარებული კვლევების მიხედვით). ქალებში მკურნალობის დაწყებამდე რეკომენდებულია ორსულობის ტესტის ჩატარება. მკურნალობის კურსის განმავლობაში და მისი დასრულებიდან 1 თვის განმავლობაში საჭიროა საიმედო კონტრაცეფცია. ძუძუთი კვების პერიოდშიც სიფრთხილეა საჭირო — ექიმთან კონსულტაცია აუცილებელია.
საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე ალბენდაზოლის გარდა ხელმისაწვდომია სხვა ანტიჰელმინთური პრეპარატებიც, რომლებიც გამოიყენება სხვადასხვა ტიპის ჰელმინთოზების სამკურნალოდ:
პრეპარატის არჩევა დამოკიდებულია ჰელმინთოზის ტიპზე, პაციენტის ასაკზე და თანმხლებ მდგომარეობებზე. ალბენდაზოლი გამოირჩევა მოქმედების ყველაზე ფართო სპექტრით და ხშირად პირველი არჩევანის პრეპარატია. კონკრეტული პრეპარატის შერჩევისთვის რეკომენდებულია ექიმთან კონსულტაცია.