Acetylsalicylic Acid ფარმაცევტული კომპანიის პროდუქტები ხელმისაწვდომი საქართველოში. ქვემოთ მოცემული 2 წამლის ანოტაცია გადამოწმებულია ავტორიტეტული წყაროებიდან (BNF, EMA SmPC, NICE, DrugBank) და მოიცავს ჩვენებებს, დოზას, გვერდით ეფექტებს, ურთიერთქმედებებს და უსაფრთხოების მითითებებს.
აცეტილსალიცილის მჟავა (Acetylsalicylic Acid) წარმოადგენს არასტეროიდულ ანთების საწინააღმდეგო პრეპარატს (ნსაშს), რომელიც გამოიყენება ტკივილის მოხსნის, ცხელების დაწევის, ანთების შემცირებისა და თრომბოციტების აგრეგაციის პრევენციის მიზნით. პრეპარატი ციკლოოქსიგენაზის (COX) ფერმენტის შეუქცევადი ინჰიბიტორია, რაც განასხვავებს მას სხვა ნსაშს-ებისგან. დაბალი დოზებით (75-100 მგ) გამოიყენება კარდიოვასკულარული დაავადებების პროფილაქტიკისთვის, ხოლო მაღალი დოზებით (500-1000 მგ) — ტკივილგამაყუჩებელი და ანტიპირეტიკული ეფექტის მისაღწევად. საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე აცეტილსალიცილის მჟავა ხელმისაწვდომია როგორც გენერიკული სახელწოდებით, ისე სხვადასხვა ბრენდის სახით.
აცეტილსალიცილის მჟავა, როგორც ფარმაცევტული სუბსტანცია, პირველად სინთეზირებულ იქნა 1897 წელს გერმანული კომპანია Bayer-ის ლაბორატორიაში ქიმიკოს ფელიქს ჰოფმანის მიერ. თავდაპირველად იგი რეგისტრირებულ იქნა სავაჭრო სახელწოდებით „ასპირინი", თუმცა დროთა განმავლობაში მრავალმა მწარმოებელმა დაიწყო ამ სუბსტანციის წარმოება გენერიკული სახელწოდებით — Acetylsalicylic Acid (აცეტილსალიცილის მჟავა).
საქართველოს ბაზარზე აცეტილსალიცილის მჟავა წარმოდგენილია მრავალი მწარმოებლის მიერ, მათ შორის როგორც ადგილობრივი, ისე საერთაშორისო კომპანიებისა. გენერიკული პროდუქტები იწარმოება სხვადასხვა ქვეყანაში, მათ შორის უკრაინაში, ბულგარეთში, რუსეთში, თურქეთსა და ევროკავშირის წევრ ქვეყნებში.
აცეტილსალიცილის მჟავა მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციის (WHO) აუცილებელი მედიკამენტების სიაში შედის და წარმოადგენს ერთ-ერთ ყველაზე ფართოდ გამოყენებულ ფარმაცევტულ პრეპარატს მსოფლიოში. მისი გამოყენების სპექტრი მოიცავს: თავის ტკივილს, კუნთოვან ტკივილს, ართრიტს, ცხელებას, გულის იშემიური დაავადების პროფილაქტიკას, ინსულტის პრევენციას და ღრმა ვენების თრომბოზის თავიდან აცილებას.
პრეპარატი ხელმისაწვდომია სხვადასხვა ფარმაცევტულ ფორმაში: ჩვეულებრივი ტაბლეტები, ნაწლავში ხსნადი (ენტერიკული) ტაბლეტები, შუშხუნა ტაბლეტები და საღეჭი ტაბლეტები.
საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე აცეტილსალიცილის მჟავა წარმოდგენილია მრავალფეროვანი პროდუქტებით, როგორც გენერიკული სახელწოდებით, ისე ცნობილი ბრენდების სახით:
ყველა ჩამოთვლილი პრეპარატი შეიცავს ერთსა და იმავე აქტიურ სუბსტანციას — აცეტილსალიცილის მჟავას, თუმცა განსხვავდება დოზირებით, ფარმაცევტული ფორმით, მწარმოებლით და ჩვენების სპექტრით. დაბალდოზიანი ფორმები (80-100 მგ) ძირითადად გამოიყენება კარდიოვასკულარული პროფილაქტიკისთვის, ხოლო მაღალდოზიანი (500 მგ) — ანალგეტიკური და ანტიპირეტიკული მიზნით.
აცეტილსალიცილის მჟავის შემცველი პრეპარატები, რომლებიც საქართველოს ბაზარზე იყიდება, გადიან სავალდებულო რეგისტრაციის პროცედურას საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტოში.
მწარმოებლები ვალდებულნი არიან დაიცვან GMP (Good Manufacturing Practice) — კარგი საწარმოო პრაქტიკის სტანდარტები. კერძოდ:
აცეტილსალიცილის მჟავა, როგორც სუბსტანცია, აღწერილია ევროპულ ფარმაკოპეაში (Ph. Eur.), აშშ-ს ფარმაკოპეაში (USP) და სხვა საერთაშორისო ფარმაკოპეებში, რაც უზრუნველყოფს ნივთიერების ხარისხის, სისუფთავისა და ეფექტურობის ერთიან კრიტერიუმებს მსოფლიო მასშტაბით.
ფარმაკოლოგიური თვალსაზრისით განსხვავება არ არსებობს — ორივე შეიცავს ერთსა და იმავე აქტიურ სუბსტანციას. „ასპირინი" არის Bayer-ის ბრენდის სახელწოდება, ხოლო „აცეტილსალიცილის მჟავა" — საერთაშორისო არაპატენტური სახელწოდება (INN). განსხვავება შეიძლება იყოს დამხმარე ნივთიერებებში და წარმოების ხარისხის სტანდარტებში.
კარდიოვასკულარული პროფილაქტიკისთვის ჩვეულებრივ რეკომენდებულია 75-100 მგ დღეში ერთხელ. თუმცა, ნებისმიერი ხანგრძლივი მიღება აუცილებლად უნდა დაინიშნოს ექიმის მიერ, რადგან პრეპარატს აქვს გვერდითი მოვლენები, მათ შორის კუჭ-ნაწლავის სისხლდენის რისკი.
16 წლამდე ბავშვებში აცეტილსალიცილის მჟავის გამოყენება, როგორც წესი, არ არის რეკომენდებული ვირუსული ინფექციების დროს, რეის სინდრომის განვითარების რისკის გამო. გამონაკლისი შემთხვევებში (მაგ., კავასაკის დაავადება) მისი გამოყენება შესაძლებელია მხოლოდ ექიმის მეთვალყურეობით.
ასპირინ კარდიო შეიცავს დაბალ დოზას (100 მგ) და დაფარულია ნაწლავში ხსნადი გარსით, რომელიც იცავს კუჭის ლორწოვან გარსს. ჩვეულებრივი ასპირინი (500 მგ) განკუთვნილია ტკივილის მოხსნისა და ცხელების შემცირებისთვის და არ აქვს ენტერიკული გარსი.
ანალგეტიკური მიზნით — არაუმეტეს 3-5 დღისა ექიმის კონსულტაციის გარეშე. კარდიოპროფილაქტიკური მიზნით კი პრეპარატი შეიძლება დაინიშნოს ხანგრძლივვადიანად, თუმცა მხოლოდ ექიმის მეთვალყურეობით, რეგულარული კონტროლით.
ყველაზე ხშირი გვერდითი მოვლენებია: კუჭის ტკივილი, გულისრევა, კუჭ-ნაწლავის სისხლდენა, ალერგიული რეაქციები (განსაკუთრებით ასთმის მქონე პაციენტებში). ხანგრძლივი გამოყენებისას შესაძლებელია კუჭის წყლულის განვითარება.
საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე აცეტილსალიცილის მჟავის ალტერნატივად განიხილება სხვადასხვა პრეპარატი, მიზნიდან გამომდინარე:
ტკივილგამაყუჩებელი/ანტიპირეტიკული ალტერნატივები:
ანტიაგრეგანტული ალტერნატივები (კარდიოპროფილაქტიკა):
ალტერნატივის შერჩევა დამოკიდებულია კონკრეტულ კლინიკურ სიტუაციაზე, თანმხლებ დაავადებებსა და პაციენტის ინდივიდუალურ მახასიათებლებზე. გადაწყვეტილება აუცილებლად უნდა მიიღოს მკურნალმა ექიმმა.