ვაგინალური ინფექციები — დიაგნოსტიკა და მკურნალობა

მოკლედ

ვაგინალური ინფექციები ქალების ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული ჯანმრთელობის პრობლემაა — რეპროდუქციული ასაკის ქალთა დაახლოებით 75% ცხოვრების მანძილზე ერთხელ მაინც აწყდება ვულვოვაგინალურ კანდიდოზს (WHO 2023). სამი ძირითადი ტიპი — ბაქტერიული ვაგინოზი, ვულვოვაგინალური კანდიდოზი და ტრიქომონიაზი — სხვადასხვა მიკროორგანიზმით არის გამოწვეული და, შესაბამისად, განსხვავებულ მკურნალობას მოითხოვს. სიმპტომებში შედის ანომალიური გამონადენი, ქავილი, წვა და უსიამოვნო სუნი. დროული დიაგნოსტიკა და სწორად შერჩეული თერაპია კრიტიკულად მნიშვნელოვანია გართულებების — მენჯის ანთებითი დაავადების, ნაადრევი მშობიარობის და სხვა რეპროდუქციული პრობლემების — თავიდან ასაცილებლად. ამ სტატიაში განვიხილავთ ვაგინალური ინფექციების მიზეზებს, სიმპტომებს, დიაგნოსტიკურ მიდგომებს და მტკიცებულებებზე დაფუძნებულ მკურნალობის სქემებს.

რა არის ვაგინალური ინფექციები

ვაგინალური ინფექცია, იგივე ვაგინიტი, ვაგინის ლორწოვანი გარსისა და გარშემო ქსოვილების ანთებაა, რომელიც ინფექციური ან არაინფექციური ფაქტორებით შეიძლება იყოს განპირობებული. ჯანმრთელი ვაგინის მიკროფლორაში დომინირებს ლაქტობაცილუსები — „კარგი" ბაქტერიები, რომლებიც რძის მჟავას გამომუშავებით ინარჩუნებენ მჟავე pH-ს (3.8–4.5) და ხელს უშლიან პათოგენების გამრავლებას (NICE NG136).

როდესაც ეს ბალანსი ირღვევა, იქმნება ხელსაყრელი გარემო სხვადასხვა მიკროორგანიზმის — სოკოების, ბაქტერიების ან პროტოზოების — გასამრავლებლად. ვაგინალური ინფექციების სამი ყველაზე გავრცელებული ფორმაა:

ბაქტერიული ვაგინოზი (BV) — ყველაზე ხშირი მიზეზია რეპროდუქციული ასაკის ქალებში. გამოწვეულია ნორმალური ფლორის დისბალანსით, სადაც ლაქტობაცილუსების ადგილს იკავებს Gardnerella vaginalis და სხვა ანაერობული ბაქტერიები (BNF 87, 2024). BV არ არის კლასიკური სეტი, თუმცა სქესობრივი აქტივობა ზრდის რისკს.

ვულვოვაგინალური კანდიდოზი (VVC) — გამოწვეულია Candida-ს სახეობებით, ყველაზე ხშირად Candida albicans-ით. ქალთა 75% ცხოვრების განმავლობაში ერთხელ მაინც განიცდის კანდიდოზურ ვაგინიტს, ხოლო 5-8% უვითარდება რეციდივული ფორმა (WHO 2023).

ტრიქომონიაზი — გამოწვეულია Trichomonas vaginalis პროტოზოით და გადაეცემა სქესობრივი გზით. მსოფლიოში ყოველწლიურად 156 მილიონზე მეტი ახალი შემთხვევა ფიქსირდება (WHO 2023).

გარდა ამისა, ვაგინალური სიმპტომები შეიძლება გამოიწვიოს ატროფიული ვაგინიტმა (მენოპაუზის პერიოდში), ალერგიულმა/კონტაქტურმა დერმატიტმა, ჰერპესის ვირუსმა ან ქლამიდიამ. სწორი დიაგნოზის დასმა არსებითია, რადგან არასწორი თვითმკურნალობა ხშირად აუარესებს მდგომარეობას და ხელს უწყობს რეზისტენტული შტამების განვითარებას.

სიმპტომები / ნიშნები

ვაგინალური ინფექციის ტიპიდან გამომდინარე, სიმპტომატიკა მნიშვნელოვნად განსხვავდება:

ბაქტერიული ვაგინოზი:

• თხელი, ნაცრისფერი-მოთეთრო გამონადენი
• დამახასიათებელი „თევზის" სუნი, განსაკუთრებით სქესობრივი კონტაქტის ან მენსტრუაციის შემდეგ
• ქავილი ჩვეულებრივ არ არის გამოხატული
• ქალთა 50-75% ასიმპტომურია (NICE NG136)

ვულვოვაგინალური კანდიდოზი:

• ინტენსიური ქავილი და წვა ვულვისა და ვაგინის მიდამოში
• თეთრი, ხაჭოსმაგვარი (შემოსვრილი რძის მსგავსი) გამონადენი
• ვულვის სიწითლე და შეშუპება
• მტკივნეული შარდვა (დიზურია)
• ტკივილი სქესობრივი კონტაქტის დროს (დისპარეუნია)

ტრიქომონიაზი:

• ყვითელ-მომწვანო, ქაფიანი გამონადენი
• ძლიერი უსიამოვნო სუნი
• ვულვის ქავილი და გაღიზიანება
• საშვილოსნოს ყელის „მარწყვისებრი" იერი (პეტეხიები)
• დისპარეუნია და დიზურია

მნიშვნელოვანი „წითელი დროშები", რომლებიც სასწრაფო სამედიცინო კონსულტაციას მოითხოვს: ცხელება, მუცლის ქვემო ნაწილის ტკივილი, სისხლიანი გამონადენი ან სიმპტომების გაუარესება მკურნალობის ფონზე.

მიზეზები

ვაგინალური ინფექციების განვითარება მრავალფაქტორიანია. ძირითადი მიზეზები და რისკის ფაქტორები მოიცავს:

მიკრობიომის დისბალანსი: ვაგინალური ფლორის ბალანსის დარღვევა ცენტრალური მექანიზმია. ლაქტობაცილუსების რაოდენობის შემცირება იწვევს pH-ის მატებას და პათოგენური მიკროორგანიზმებისთვის ხელსაყრელი გარემოს შექმნას (BNF 87, 2024).

ანტიბიოტიკოთერაპია: ფართო სპექტრის ანტიბიოტიკების მიღება ანადგურებს დამცავ ლაქტობაცილუსებს, რაც განსაკუთრებით ზრდის კანდიდოზის რისკს. კვლევებით, ანტიბიოტიკოთერაპის შემდეგ ვულვოვაგინალური კანდიდოზის ალბათობა 25-30%-ით იზრდება.

ჰორმონალური ცვლილებები: ესტროგენის დონის რყევები (ორსულობა, ჰორმონალური კონტრაცეფცია, მენოპაუზა) მნიშვნელოვნად მოქმედებს ვაგინალურ გარემოზე. მაღალი ესტროგენის დონე (ორსულობა) ზრდის კანდიდოზის რისკს, ხოლო ესტროგენის დეფიციტი (მენოპაუზა) — ატროფიული ვაგინიტის (EMA SmPC).

იმუნოსუპრესია: შაქრიანი დიაბეტი (განსაკუთრებით არაკომპენსირებული), აივ ინფექცია, იმუნოსუპრესიული თერაპია და სხვა იმუნოდეფიციტური მდგომარეობები მკვეთრად ზრდის ვაგინალური კანდიდოზის რისკს და ხშირად იწვევს რეციდივულ ფორმებს.

სქესობრივი ქცევა:

• ახალი ან მრავლობითი სქესობრივი პარტნიორი (BV, ტრიქომონიაზი)
• ბარიერული კონტრაცეფციის (პრეზერვატივის) არგამოყენება
• სქესობრივი კონტაქტი ინფიცირებულ პარტნიორთან

ჰიგიენური ფაქტორები:

• ვაგინალური დუშინგი (შიდა ჩაბანვა) — ნორმალური ფლორის ყველაზე ხშირი დამრღვევია
• სურნელოვანი საპნების, სპრეების და ინტიმური ჰიგიენის საშუალებების გამოყენება
• სინთეტიკური, მჭიდრო თეთრეული

სხვა ფაქტორები:

• საშვილოსნოსშიდა კონტრაცეპტივი (სპირალი)
• სტრესი
• კვების უმართებულობა

დიაგნოსტიკა

ვაგინალური ინფექციის ზუსტი დიაგნოზის დასმა მხოლოდ სიმპტომებზე დაყრდნობით ხშირად შეცდომებისკენ მიდის — კვლევებით, თვითდიაგნოზის სიზუსტე მხოლოდ 34%-ია (NICE NG136). სწორი დიაგნოსტიკა მოიცავს:

ანამნეზი:

• სიმპტომების ხასიათი, ხანგრძლივობა, რეციდივები
• სქესობრივი ანამნეზი
• წინა მკურნალობები და მედიკამენტები
• თანმხლები დაავადებები (დიაბეტი, იმუნოსუპრესია)

ფიზიკალური გასინჯვა:

• ვულვის და ვაგინის ვიზუალური შეფასება
• სარკეების გამოყენებით ვაგინისა და საშვილოსნოს ყელის გამოკვლევა
• გამონადენის ხასიათის შეფასება

ლაბორატორიული კვლევები:

• pH-ის განსაზღვრა — BV და ტრიქომონიაზის დროს pH > 4.5; კანდიდოზის დროს pH ჩვეულებრივ ნორმალურია
• სველი პრეპარატი (wet mount) — მიკროსკოპია ფიზიოლოგიურ ხსნარში ტრიქომონადების და clue cells-ის აღმოსაჩენად
• KOH ტესტი — 10% კალიუმის ჰიდროქსიდით — სოკოვანი ჰიფების ვიზუალიზაცია + „წიფ" ტესტი (amin test) BV-ის დროს
• ნუგენტის შკალა / გრამის წესით შეღებვა — BV-ის დიაგნოზის ოქროს სტანდარტი
• კულტურა — რეციდივული კანდიდოზის ან არა-albicans სახეობების ეჭვის შემთხვევაში
• NAAT (ნუკლეინის მჟავის ამპლიფიკაციის ტესტი) — ტრიქომონიაზის, ქლამიდიის და გონორეის გამოსარიცხად (BNF 87, 2024)

მკურნალობა — წამლები

ვაგინალური ინფექციების მედიკამენტური მკურნალობა ინფექციის ტიპის მიხედვით განისაზღვრება. თვითმკურნალობის ნაცვლად, რეკომენდებულია ექიმის კონსულტაცია ზუსტი დიაგნოზის დასადგენად.

ბაქტერიული ვაგინოზი

პირველი რიგის თერაპია:

მეტრონიდაზოლი რჩება BV-ის მკურნალობის ოქროს სტანდარტად. პერორალურად 400–500 მგ დღეში ორჯერ, 5–7 დღის განმავლობაში, ან ვაგინალური გელის სახით (NICE NG136). მკურნალობის პერიოდში ალკოჰოლის მიღება აუცილებლად უნდა შეწყდეს.

მეორე რიგის თერაპია:

კლინდამიცინი ეფექტური ალტერნატივაა მეტრონიდაზოლის აუტანლობის შემთხვევაში. დალაცინი 300მგ პერორალურად 300 მგ დღეში ორჯერ 7 დღის განმავლობაში, ან ვაგინალური კრემის ფორმით (BNF 87, 2024). ასევე ხელმისაწვდომია დალაცინი 150მგ.

დამხმარე თერაპია:

ბეტადინი ვაგინალური სანთელი 200მგ (პოვიდონ-იოდინი) — შეიძლება გამოყენებულ იქნას ადიუვანტური თერაპიის სახით ან რეციდივის პროფილაქტიკისთვის, თუმცა ორსულობაში სიფრთხილეა საჭირო (EMA SmPC). ბეტადინი ანტისეპტიკური თვისებებით ფართო სპექტრით მოქმედებს ბაქტერიებზე, სოკოებსა და პროტოზოებზე.

ვულვოვაგინალური კანდიდოზი

პირველი რიგის თერაპია:

ფლუკონაზოლი 150 მგ ერთჯერადად პერორალურად — ყველაზე მოხერხებული და ეფექტური სქემა არაკომპლიცირებული კანდიდოზის დროს, ეფექტურობა 90%-ს აღწევს (BNF 87, 2024). რეციდივული ფორმის დროს ფლუკონაზოლი 150 მგ კვირაში ერთხელ, 6 თვის განმავლობაში.

ტოპიკური აზოლები (კლოტრიმაზოლი ვაგინალური კრემი ან სანთლები) — ალტერნატიულ პირველ რიგის თერაპიას წარმოადგენს, განსაკუთრებით ორსულობის დროს, როდესაც პერორალური აზოლები უკუნაჩვენებია.

მეორე რიგის თერაპია:

არა-albicans კანდიდოზის (მაგ., C. glabrata) დროს, რომელიც ფლუკონაზოლისადმი რეზისტენტულია, გამოიყენება ბორის მჟავა ვაგინალური კაფსულები ან ნისტატინის ვაგინალური ფორმები (NICE NG136).

დამხმარე თერაპია:

ბეტადინი ვაგინალური სანთელი 200მგ შეიძლება გამოყენებულ იქნას როგორც დამატებითი ანტისეპტიკური საშუალება, განსაკუთრებით შერეული ინფექციების დროს.

ტრიქომონიაზი

პირველი რიგის თერაპია:

მეტრონიდაზოლი 2 გ ერთჯერადად პერორალურად ან 400–500 მგ დღეში ორჯერ 7 დღის განმავლობაში (WHO 2023). აუცილებელია სქესობრივი პარტნიორის ერთდროული მკურნალობა, წინააღმდეგ შემთხვევაში რეინფექციის რისკი 30%-ს აღემატება.

მეორე რიგის თერაპია:

მეტრონიდაზოლისადმი ალერგიის ან რეზისტენტობის შემთხვევაში ტინიდაზოლი 2 გ ერთჯერადად პერორალურად (BNF 87, 2024).

სეტი-ასოცირებული ინფექციები

ქლამიდიის შემთხვევაში პირველი რიგის თერაპიაა აზითრომიცინი 500მგ 1 გ ერთჯერადად ან დოქსიციკლინი 100 მგ ორჯერ დღეში 7 დღის განმავლობაში (NICE NG136). ალტერნატივად შეიძლება გამოყენებულ იქნას აზიმაკი 500მგ.

გონორეის ეჭვისას — ცეფიქსიმი 400მგ პერორალურად + აზითრომიცინი 500მგ კომბინირებული სქემით.

ჰერპესული ინფექციის (HSV) მართვისთვის გამოიყენება აციკლოვირი 400მგ 400 მგ დღეში სამჯერ, 7-10 დღის განმავლობაში პირველადი ეპიზოდისას, ან 5 დღის კურსი რეციდივის დროს (BNF 87, 2024). ასევე ხელმისაწვდომია აციკლოვირი 400მგ.

მნიშვნელოვანი შენიშვნები

• ორსულობის დროს მედიკამენტების შერჩევა განსხვავებულია — პერორალური აზოლები და მეტრონიდაზოლი პირველ ტრიმესტრში სიფრთხილით გამოიყენება
• მკურნალობის კურსი სრულად უნდა დასრულდეს, თუნდაც სიმპტომები ადრე გაქრეს
• რეციდივული ინფექციების დროს აუცილებელია სოკოს კულტურა და მგრძნობელობის განსაზღვრა

ცხოვრების წესი

არამედიკამენტური მიდგომები მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ვაგინალური ინფექციების მართვასა და რეციდივების პრევენციაში:

ინტიმური ჰიგიენა:

• გარეცხეთ მხოლოდ ვულვის გარე ნაწილი, თბილი წყლით, სურნელოვანი საპნის გარეშე
• არასოდეს ჩაატაროთ ვაგინალური დუშინგი — ეს არღვევს ნორმალურ ფლორას და pH-ს (WHO 2023)
• ჰიგიენური საფენები შეცვალეთ რეგულარულად; უპირატესობა მიანიჭეთ ბამბის საფენებს

ტანსაცმელი:

• აირჩიეთ ბამბის თეთრეული — სინთეტიკური ქსოვილები ხელს უწყობს ტენიანობის დაგროვებას
• მოერიდეთ ძალიან მჭიდრო ტანსაცმელს (მჭიდრო ჯინსი, ტაიტსი)
• ნოტიო საცურაო კოსტუმი და ვარჯიშის ტანსაცმელი დაუყოვნებლივ შეიცვალეთ

კვება:

• პროფილაქტიკური კვლევები აჩვენებს, რომ პრობიოტიკების (Lactobacillus rhamnosus, L. reuteri) მიღება შეიძლება ხელს უწყობდეს ვაგინალური ფლორის აღდგენას, განსაკუთრებით ანტიბიოტიკოთერაპიის შემდეგ
• შეზღუდეთ რაფინირებული შაქრის მოხმარება, განსაკუთრებით კანდიდოზისადმი მიდრეკილების შემთხვევაში
• საკმარისი ჰიდრატაცია

სქესობრივი ჯანმრთელობა:

• პრეზერვატივის გამოყენება ამცირებს სეტი-ს და ტრიქომონიაზის რისკს
• მკურნალობის პერიოდში სქესობრივი კონტაქტი არ არის რეკომენდებული
• ლუბრიკანტის გამოყენებისას აირჩიეთ წყალზე დაფუძნებული, pH-დაბალანსებული ვარიანტი

სტრესის მართვა: ქრონიკული სტრესი ასუსტებს იმუნურ სისტემას და ზრდის რეციდივების რისკს. რეგულარული ფიზიკური აქტივობა, საკმარისი ძილი და სტრესის მართვის ტექნიკები სასარგებლოა.

პრევენცია

ვაგინალური ინფექციების პრევენციისთვის რეკომენდებულია შემდეგი სტრატეგიები:

1. მოერიდეთ ვაგინალურ დუშინგს — ეს ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი პრევენციული ზომაა (NICE NG136)
2. გამოიყენეთ ბარიერული კონტრაცეფცია — პრეზერვატივი ამცირებს სეტი-ს და BV-ის რისკს
3. ანტიბიოტიკების რაციონალური გამოყენება — მხოლოდ ექიმის დანიშნულებით, კურსის სრული დასრულებით
4. შაქრიანი დიაბეტის კომპენსაცია — გლიკემიის კონტროლი ამცირებს კანდიდოზის რისკს
5. პრობიოტიკების გამოყენება — ანტიბიოტიკოთერაპიის დროს და შემდეგ
6. რეგულარული გინეკოლოგიური შემოწმება — წელიწადში ერთხელ მაინც, ასიმპტომურ შემთხვევაშიც
7. სქესობრივი პარტნიორის გამოკვლევა — სეტი-ების გამოსარიცხად
8. სურნელოვანი პროდუქტების თავიდან აცილება — ინტიმურ ზონაში არ გამოიყენოთ სპრეები, სურნელოვანი ჰიგიენური საშუალებები

გართულებები

მკურნალობის გარეშე ვაგინალური ინფექციები სერიოზული გართულებების მიზეზი შეიძლება გახდეს:

რეპროდუქციული გართულებები:

• მენჯის ანთებითი დაავადება (PID) — განსაკუთრებით BV-ისა და სეტი-ების დროს, რაც შეიძლება საკვერცხეების და საშვილოსნოს მილების დაზიანებას და უნაყოფობას გამოიწვიოს
• ექტოპიური (საშვილოსნოსგარე) ორსულობა
• ნაადრევი მშობიარობა და დაბალი წონით შობა — BV ორსულობაში 2-ჯერ ზრდის ნაადრევი მშობიარობის რისკს (WHO 2023)

ინფექციური გართულებები:

• აივ-ის მიღებისა და გადაცემის რისკის ზრდა — BV და ტრიქომონიაზი 1.5–2-ჯერ ზრდის აივ-ის შეძენის ალბათობას
• გინეკოლოგიური ოპერაციების შემდგომი ინფექციები
• ქრონიკული ტკივილის სინდრომი

ფსიქოსოციალური გავლენა:

• ცხოვრების ხარისხის გაუარესება
• სქესობრივი ცხოვრების დარღვევა
• ფსიქოლოგიური დისკომფორტი და შფოთვა

ხშირად დასმული კითხვები

შეიძლება თუ არა ვაგინალური ინფექციის თვითმკურნალობა?

მარტივი, პირველადი ეპიზოდის კანდიდოზის დროს OTC (ურეცეპტო) ანტიმიკოტიკებით მკურნალობა შესაძლებელია. თუმცა, თუ სიმპტომები პირველად გაჩნდა, რეციდივულია, ორსულობის პერიოდში ხდება ან 3 დღეში არ უმჯობესდება, აუცილებლად მიმართეთ ექიმს. კვლევები აჩვენებს, რომ ქალთა 2/3, რომლებიც „საფუარა ინფექციას" თვითონ იმკურნალებენ, სინამდვილეში სხვა ტიპის ინფექცია აქვთ (NICE NG136).

საჭიროა თუ არა სქესობრივი პარტნიორის მკურნალობა?

ეს დამოკიდებულია ინფექციის ტიპზე. ტრიქომონიაზის დროს პარტნიორის ერთდროული მკურნალობა სავალდებულოა. BV-ის დროს მამაკაცი პარტნიორის მკურნალობა ჩვეულებრივ საჭირო არ არის, თუმცა ქალი პარტნიორის მკურნალობა რეკომენდებულია. კანდიდოზის დროს პარტნიორის მკურნალობა მხოლოდ სიმპტომების არსებობისას არის საჭირო (BNF 87, 2024).

რა კავშირია ანტიბიოტიკებსა და ვაგინალურ კანდიდოზს შორის?

ანტიბიოტიკები ანადგურებენ არამარტო პათოგენურ, არამედ „კარგ" ლაქტობაცილუსებსაც, რაც ქმნის ხელსაყრელ გარემოს Candida-ს გამრავლებისთვის. თუ თქვენ კანდიდოზისადმი მიდრეკილი ხართ, ანტიბიოტიკოთერაპიის დროს ექიმმა შეიძლება პროფილაქტიკურად ანტიმიკოტიკური პრეპარატი დანიშნოს. პრობიოტიკების ერთდროული მიღებაც სასარგებლოა.

რამდენად ხშირია ვაგინალური ინფექციების რეციდივი?

რეციდივული ვულვოვაგინალური კანდიდოზი (წელიწადში 4 და მეტი ეპიზოდი) ქალთა დაახლოებით 5-8%-ს ეხება. BV-ის რეციდივი მკურნალობიდან 3 თვეში ქალთა 50%-ში აღინიშნება (WHO 2023). რეციდივული ინფექციების დროს აუცილებელია სპეციალისტთან კონსულტაცია, კულტურის ჩატარება და ხანგრძლივი სუპრესიული თერაპიის სქემის განხილვა.

უსაფრთხოა თუ არა ბეტადინი ვაგინალური სანთელი ორსულობის დროს?

პოვიდონ-იოდინის შემცველი ვაგინალური პრეპარატები ორსულობის დროს სიფრთხილით გამოიყენება. ფართო იოდის აბსორბციამ შეიძლება ნაყოფის ფარისებრი ჯირკვლის ფუნქციაზე იმოქმედოს. ამიტომ ორსულობის დროს გამოყენება მხოლოდ ექიმის მეთვალყურეობით არის დასაშვები, განსაკუთრებით მეორე და მესამე ტრიმესტრში (EMA SmPC).

როდის უნდა მივმართო ექიმს?

ექიმთან ვიზიტი საჭიროა: პირველი ეპიზოდის დროს; ორსულობის პერიოდში; როდესაც სიმპტომები 3-5 დღეში არ უმჯობესდება; რეციდივების დროს (წელიწადში ≥4); ცხელების, მუცლის ტკივილის ან სისხლიანი გამონადენის შემთხვევაში; აგრეთვე, თუ სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციის ეჭვია.

დასკვნა

ვაგინალური ინფექციები ძალიან გავრცელებული, მაგრამ კარგად მკურნალებადი მდგომარეობებია. მთავარია — არ მიმართოთ თვითმკურნალობას სიმპტომების პირველი ეპიზოდის დროს, ზუსტად დაადგინოთ ინფექციის ტიპი და მიჰყვეთ ექიმის მიერ დანიშნულ მკურნალობის კურსს სრულად. ბაქტერიული ვაგინოზი, კანდიდოზი და ტრიქომონიაზი სხვადასხვა მედიკამენტს მოითხოვს, ხოლო არასწორმა მკურნალობამ შეიძლება გართულებები გამოიწვიოს.

მიმართეთ გინეკოლოგს, თუ: სიმპტომები ახლადწარმოქმნილია; მკურნალობის ფონზე მდგომარეობა არ უმჯობესდება; ინფექცია ხშირად მეორდება; ორსული ხართ ან ორსულობას გეგმავთ. დროული დიაგნოსტიკა და ადეკვატური თერაპია — ჯანმრთელობის შენარჩუნების საუკეთესო სტრატეგიაა.

---

ეს სტატია მხოლოდ საინფორმაციო ხასიათისაა და არ ჩაანაცვლებს სამედიცინო კონსულტაციას. ნებისმიერი მედიკამენტის მიღებამდე მიმართეთ ექიმს ან ფარმაცევტს.