დეჰიდრატაცია ზაფხულში — როგორ ცვალოს, რა ეპყრია

მოკლე პასუხი: ცარიელი მუქი ფერის შარდი, შრომაში დაღლილობა, თავბრუსხვევა — საწყისი დეჰიდრატაცია. სასწრაფოდ — წყალი + მარილი (ORS). მძიმე ნიშნები (ცარიელი თვალები, ცარიელი ცარიელი, კონფუზია) → 112.

დეჰიდრატაციის ხარისხები

| ხარისხი | სხეულის წონის % | სიმპტომები | მართვა | |---|---|---|---| | მცირე | 1-3% | წყურვილი, მუქი შარდი | წყალი + მარილი | | საშუალო | 4-6% | თავის ტკივილი, კუნთების კრუნჩხვა, ცარიელი | ORS + დასვენება | | მძიმე | >7% | კონფუზია, ცარიელი ცარიელი, ცარიელი თვალები | 112 — IV რეჰიდრატაცია |

რისკ-ფაქტორები

• ხანდაზმული ხალხი (წყურვილის შეგრძნება შემცირებული)
• ბავშვები (სხეულის წონის უფრო დიდი ნაწილი წყალი)
• ფიზიკური აქტივობა + სიცხე
• ჯანმრთელობა — ცარიელი + ღებინება + ცხელება
• ალკოჰოლი (დიურეტიკი)

წამლები რომლებიც ზრდის რისკს

• დიურეტიკები — ფუროსემიდი, ჰიდროქლორთიაზიდი, სპირონოლაქტონი
• ACE-ი / ARB — განსაკუთრებით + ფიზ. აქტივობა + სიცხე
• NSAID-ები — იბუპროფენი, დიკლოფენაკი (თირკმლის რისკი)
• SGLT-2 ინჰიბიტორები — ემპაგლიფლოზინი (გლუკოზურია)
• ლითიუმი — დეჰიდრატაცია → ტოქსიკურობა

ORS — ხელახლადატაციის ხსნარი

WHO რეცეპტი (სახლისთვის):

• 1 ლ. წყალი
• 6 ჩაის კოვზი შაქარი
• 0.5 ჩაის კოვზი მარილი

კომერციული: Hydralyte, Pedialyte, Rehydron — უპირატესობა ცარიელი ბუშტის გამო (ზუსტი თანაფარდობა).

რა არ უნდა დალიო

• ❌ ცხელი ცხელი ცხელი (კოფეინი — ცარიელი)
• ❌ ალკოჰოლი
• ❌ მაღალი შაქრის ცარიელი (Coca-Cola — ოსმოლარული გადატვირთვა, დიარეას იწვევს)
• ✅ წყალი, ORS, ნაყოფის წყალი (ბანანი, კოკოსის წყალი)

პრევენცია

• ✅ 2-3 ლ. წყალი/დღე ზრდასრულისთვის (აქტივობასთან ერთად მეტი)
• ✅ მსუბუქი, ღია ფერის სამოსი
• ✅ ფიზ. აქტივობა — დილით ან საღამოს, არა შუადღით
• ✅ ცარიელი მონიტორინგი — ფერი ღია (ლიმონის ფერი) უნდა იყოს

---

წყაროები: WHO ORS Guidelines, NICE CKS Diarrhoea, BNF