Ziromin · INN
Ziromin (Ziromin) ხელმისაწვდომია საქართველოში 4 ბრენდის სახით. ქვემოთ მოცემული პროდუქტების ანოტაციები გადამოწმებულია ავტორიტეტული საერთაშორისო წყაროებიდან (BNF, EMA SmPC, NICE, DrugBank, WHO ATC) და ლოკალიზებულია ქართული ფარმაცევტული ბაზრისთვის.
ზირომინი (Ziromin) არის აზითრომიცინის (Azithromycin) სავაჭრო სახელწოდება — მაკროლიდური კლასის ნახევრადსინთეზური ანტიბიოტიკი ფართო სპექტრის მოქმედებით. პრეპარატი ეფექტურია გრამდადებითი, გრამუარყოფითი და ატიპიური მიკროორგანიზმების მიმართ. გამოიყენება ზედა და ქვედა სასუნთქი გზების ინფექციების, კანისა და რბილი ქსოვილების ინფექციების, სქესობრივი გზით გადამდები დაავადებებისა და Helicobacter pylori-ს ერადიკაციის მკურნალობისთვის. ერთ-ერთი ძირითადი უპირატესობა მოკლე კურსის მკურნალობაა (3–5 დღე), რაც პაციენტის კომპლაიანსს მნიშვნელოვნად აუმჯობესებს. მიიღება პერორალურად, ხოლო ნახევარგამოყოფის ხანგრძლივი პერიოდი (68 საათი) საშუალებას იძლევა, დღეში ერთხელ დაინიშნოს. შეტანილია ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის აუცილებელი მედიკამენტების ნუსხაში (WHO Model List).
---
ზირომინი წარმოადგენს აზითრომიცინის ბრენდულ პრეპარატს, რომელიც მიეკუთვნება მაკროლიდური ანტიბიოტიკების კლასს, კონკრეტულად — აზალიდების ქვეჯგუფს. აზითრომიცინი სინთეზირებული იქნა 1980 წელს ხორვატიელი მეცნიერების — სლობოდან ჯოკიჩისა და გორანა ლაზარევსკის მიერ ფარმაცევტულ კომპანია „პლივაში" (Pliva). იგი ერითრომიცინის მოლეკულის სტრუქტურული მოდიფიკაციით მიიღეს, ლაქტონურ რგოლში აზოტის ატომის ჩართვით, რამაც 15-წევრიანი აზალიდური რგოლი შექმნა. ეს სტრუქტურული ცვლილება მნიშვნელოვნად გააუმჯობესა პრეპარატის ფარმაკოკინეტიკური თვისებები: გახანგრძლივდა ნახევარგამოყოფის პერიოდი, გაუმჯობესდა ქსოვილებში შეღწევადობა და გაიზარდა მჟავე გარემოს მიმართ სტაბილურობა (BNF 87).
აზითრომიცინი პირველად 1988 წელს გამოჩნდა ევროპულ ბაზარზე, ხოლო FDA-ს მიერ აშშ-ში რეგისტრირებული იქნა 1991 წელს. მას შემდეგ, პრეპარატმა გლობალური პოპულარობა მოიპოვა მისი უნიკალური დოზირების რეჟიმის წყალობით — 3-დღიანი კურსი ბევრი ინფექციისთვის საკმარისია. ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციამ აზითრომიცინი შეიტანა აუცილებელი მედიკამენტების ნუსხაში (WHO Model List), რაც მის კლინიკურ მნიშვნელობას ხაზს უსვამს.
მაკროლიდები, როგორც კლასი, ბაქტერიოსტატიკური ანტიბიოტიკებია, თუმცა აზითრომიცინი მაღალ კონცენტრაციებში ბაქტერიციდულ ეფექტსაც ავლენს ზოგიერთი პათოგენის მიმართ. პრეპარატი აქტიურია Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae, Moraxella catarrhalis, Chlamydia trachomatis, Mycoplasma pneumoniae, Legionella pneumophila და სხვა მიკროორგანიზმების მიმართ (EMA SmPC).
---
აზითრომიცინის (ზირომინის) ანტიმიკრობული მოქმედება ეფუძნება ბაქტერიული ცილის სინთეზის ინჰიბიციას რიბოსომულ დონეზე. პრეპარატი შერჩევითად უკავშირდება ბაქტერიული რიბოსომის 50S ქვეერთეულის 23S რიბოსომული რნმ-ის (rRNA) კომპონენტს, კონკრეტულად — პეპტიდილტრანსფერაზულ ცენტრთან ახლოს მდებარე უბანს.
მოქმედების მოლეკულური მექანიზმი შემდეგნაირად ვითარდება:
დაბალ კონცენტრაციებში აზითრომიცინი ბაქტერიოსტატიკურად მოქმედებს — აინჰიბირებს ბაქტერიების ზრდას და გამრავლებას. თუმცა, მაღალ კონცენტრაციებში, განსაკუთრებით ისეთი პათოგენების მიმართ, როგორებიცაა Streptococcus pyogenes, Streptococcus pneumoniae და Haemophilus influenzae, პრეპარატი ბაქტერიციდულ ეფექტს ავლენს.
გარდა პირდაპირი ანტიმიკრობული მოქმედებისა, აზითრომიცინს გააჩნია მნიშვნელოვანი იმუნომოდულატორული და ანთებისსაწინააღმდეგო თვისებები:
ეს თვისებები განაპირობებს აზითრომიცინის გამოყენებას ქრონიკული ობსტრუქციული ფილტვის დაავადების გამწვავებების პროფილაქტიკისთვის და დიფუზური პანბრონქიოლიტის მკურნალობისთვის (NICE NG136).
ბაქტერიების რეზისტენტობა აზითრომიცინის მიმართ ვითარდება სამი ძირითადი მექანიზმით: სამიზნე ადგილის მოდიფიკაცია (erm გენების მეშვეობით), ეფლუქსური ტუმბოების აქტივაცია (mef გენები) და ფერმენტული ინაქტივაცია.
---
ზირომინი (აზითრომიცინი) გამოიყენება მრავალი ინფექციური დაავადების მკურნალობისთვის. ქვემოთ მოცემულია ძირითადი ჩვენებები:
---
| ჩვენება | დოზა | კურსის ხანგრძლივობა | |---------|------|---------------------| | ზედა/ქვედა სასუნთქი გზების ინფექციები | 500 მგ დღეში ერთხელ | 3 დღე (სულ 1,5 გ) | | საზოგადოებაში შეძენილი პნევმონია | 500 მგ პირველ დღეს, შემდეგ 250 მგ/დღეში | 5 დღე (სულ 1,5 გ) | | ქლამიდიური ინფექცია | 1 გ ერთჯერადად | 1 დღე | | ერითემა მიგრანსი | 1 გ პირველ დღეს, შემდეგ 500 მგ/დღეში | 5 დღე (სულ 3 გ) | | გონორეა (კომბინაციაში) | 1-2 გ ერთჯერადად | ცეფტრიაქსონთან ერთად | | COPD პროფილაქტიკა | 250 მგ 3-ჯერ კვირაში ან 500 მგ 3-ჯერ კვირაში | ხანგრძლივი |
ბავშვთა დოზირება ტარდება სხეულის წონის მიხედვით:
აზითრომიცინის დოზის კორექცია არ არის საჭირო მსუბუქი ან საშუალო სიმძიმის თირკმლის უკმარისობის დროს (GFR >10 მლ/წთ). მძიმე თირკმლის უკმარისობის დროს (GFR <10 მლ/წთ) პრეპარატი სიფრთხილით უნდა გამოიყენოს, რადგან ფარმაკოკინეტიკური მონაცემები ამ პოპულაციაში შეზღუდულია (BNF 87).
მძიმე ჰეპატოცელულარული უკმარისობის დროს აზითრომიცინის გამოყენება რეკომენდებული არ არის ჰეპატოტოქსიურობის რისკის გამო. მსუბუქი-საშუალო ხარისხის ღვიძლის დისფუნქციის დროს დოზის კორექცია ფორმალურად არ არის დადგენილი, თუმცა სიფრთხილეა საჭირო.
ზირომინის ტაბლეტები/კაფსულები მიიღება საკვებამდე 1 საათით ადრე ან 2 საათის შემდეგ, რადგან საკვებმა შეიძლება შეამციროს აბსორბცია. თუმცა, სუსპენზიის ფორმა საკვებთან ერთად მიღება შეიძლება.
---
აზითრომიცინი პერორალური მიღების შემდეგ სწრაფად შეიწოვება კუჭ-ნაწლავის ტრაქტიდან. ბიოშეღწევადობა შეადგენს დაახლოებით 37%-ს პირველი გავლის ეფექტის გამო. პლაზმაში მაქსიმალური კონცენტრაცია (Cmax) მიიღწევა 2-3 საათში პერორალური მიღებიდან. საკვები ამცირებს კაფსულების აბსორბციას დაახლოებით 50%-ით, თუმცა ტაბლეტების შემთხვევაში ეს ეფექტი ნაკლებად გამოხატულია (EMA SmPC).
აზითრომიცინის ერთ-ერთი უნიკალური თვისება მისი შესანიშნავი ქსოვილოვანი პენეტრაციაა. განაწილების მოცულობა (Vd) შეადგენს 31,1 ლ/კგ, რაც მაღალ ლიპოფილურობას ასახავს. ქსოვილებში კონცენტრაცია 10-100-ჯერ აღემატება პლაზმურ კონცენტრაციას. განსაკუთრებით მაღალი კონცენტრაციები ფიქსირდება:
ცილებთან შეკავშირება კონცენტრაციადამოკიდებულია და მერყეობს 7-50%-ს შორის.
აზითრომიცინი ღვიძლში მინიმალურად მეტაბოლიზდება დემეთილირებით. CYP450 ფერმენტული სისტემის მნიშვნელოვანი ინდუქცია ან ინჰიბიცია არ აღინიშნება, რაც სხვა მაკროლიდებისგან (ერითრომიცინი, კლარითრომიცინი) განასხვავებს.
პრეპარატი ძირითადად გამოიყოფა ნაღველით უცვლელი სახით (ფეკალური ექსკრეცია 50%-ზე მეტი). თირკმლის გზით გამოიყოფა მხოლოდ დაახლოებით 6-12% შეცვლილი ფორმით. ტერმინალური ნახევარგამოყოფის პერიოდი შეადგენს 68 საათს (2-4 დღე), რაც განპირობებულია ქსოვილებიდან ნელი გამოთავისუფლებით. ეს ხანგრძლივი t½ საშუალებას იძლევა, ქსოვილებში თერაპიული კონცენტრაცია შენარჩუნდეს კურსის დასრულებიდან 5-7 დღის განმავლობაში (BNF 87).
---
---
---
QT ინტერვალის გამხანგრძლივებელ პრეპარატებთან კომბინაცია: აზითრომიცინის ერთდროული გამოყენება სხვა QT-გამხანგრძლივებელ საშუალებებთან (ამიოდარონი, სოტალოლი, ქინიდინი, ფლუორქინოლონები, ანტიფსიქოტიკები) მნიშვნელოვნად ზრდის ტორსადეს დე პუანტის რისკს. ეს კომბინაცია თავიდან უნდა იქნას აცილებული ან მკაცრი ეკგ-მონიტორინგით უნდა ჩატარდეს (BNF 87).
ვარფარინი: აზითრომიცინმა შეიძლება გაზარდოს ვარფარინის ანტიკოაგულანტური ეფექტი. მიუხედავად იმისა, რომ აზითრომიცინი CYP450 სისტემას მინიმალურად ზემოქმედებს, INR-ის მონიტორინგი რეკომენდებულია ერთდროული გამოყენების პერიოდში.
დიგოქსინი: აზითრომიცინი ზრდის დიგოქსინის პლაზმურ კონცენტრაციას ნაწლავის მიკროფლორაზე ზემოქმედებით (Eubacterium lentum-ის სუპრესია, რომელიც დიგოქსინს ინაქტივირებს). საჭიროა დიგოქსინის კონცენტრაციის მონიტორინგი.
ალუმინის და მაგნიუმის შემცველი ანტაციდები: ამცირებს აზითრომიცინის აბსორბციის სიჩქარეს (Cmax ეცემა 24%-ით). რეკომენდებულია 2-საათიანი ინტერვალი მიღებებს შორის.
ციკლოსპორინი: აზითრომიცინმა შეიძლება გაზარდოს ციკლოსპორინის კონცენტრაცია. ციკლოსპორინის დონეების მონიტორინგი საჭიროა.
სტატინები: იშვიათად აღწერილია რაბდომიოლიზის შემთხვევები აზითრომიცინისა და სტატინების (ატორვასტატინი, სიმვასტატინი) თანდროული გამოყენებისას.
ერგოტამინი: მაკროლიდებთან ერთად ერგოტამინის გამოყენება უკუნაჩვენებია ერგოტიზმის რისკის გამო, თუმცა აზითრომიცინი ნაკლებად რისკიანია ერითრომიცინთან შედარებით (EMA SmPC).
ნელფინავირი: ზრდის აზითრომიცინის კონცენტრაციას. სიფრთხილეა საჭირო, თუმცა დოზის კორექცია, როგორც წესი, არ არის აუცილებელი.
---
აზითრომიცინი FDA კატეგორია B-ს მიეკუთვნება — ცხოველებზე ჩატარებულმა კვლევებმა ფეტალური რისკი არ გამოავლინა, თუმცა ადეკვატური და კარგად კონტროლირებული კვლევები ორსულ ქალებში არ ჩატარებულა. ეპიდემიოლოგიური მონაცემები (დიდი კოჰორტული კვლევები) არ მიუთითებს ტერატოგენური ეფექტის მომატებულ რისკზე.
NICE-ის და BNF-ის მითითებით, აზითრომიცინი შეიძლება გამოყენებულ იქნას ორსულობის პერიოდში, როდესაც კლინიკური სარგებელი აჭარბებს პოტენციურ რისკს. იგი წარმოადგენს არჩევანის პრეპარატს ორსულ ქალებში ქლამიდიური ინფექციის მკურნალობისთვის (BNF 87).
EMA-ს SmPC-ის მიხედვით, პრეპარატი ორსულობის დროს მხოლოდ აუცილებლობის შემთხვევაში უნდა დაინიშნოს.
აზითრომიცინი გამოიყოფა დედის რძეში. ძუძუთი კვების პერიოდში პრეპარატის გამოყენებისას გათვალისწინებული უნდა იყოს სარგებელი დედისთვის და პოტენციური რისკი ჩვილისთვის (დიარეა, კანდიდოზი, ჩვილის ნაწლავის მიკროფლორის ცვლილება). უმეტეს შემთხვევაში, მოკლე კურსის მკურნალობა ძუძუთი კვებასთან თავსებადად ითვლება (BNF 87).
---
საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე აზითრომიცინი ხელმისაწვდომია მრავალი სავაჭრო სახელწოდებით:
პრეპარატები ხელმისაწვდომია ტაბლეტების, კაფსულების და პედიატრიული სუსპენზიის ფორმით. (WHO Model List)
---
ინფექციის ტიპის მიხედვით, ზირომინის (აზითრომიცინის) კურსი განსხვავდება. სასუნთქი გზების ინფექციებისთვის სტანდარტული კურსი 3 დღეა (500 მგ დღეში). ქლამიდიური ინფექციისთვის საკმარისია ერთჯერადი 1 გ დოზა. ლაიმის დაავადების დროს კურსი 5 დღეს გრძელდება. მნიშვნელოვანია კურსის სრულად დასრულება, თუნდაც სიმპტომები ადრე გაუმჯობესდეს, ანტიბიოტიკორეზისტენტობის თავიდან ასარიდებლად.
კაფსულები და ტაბლეტები სასურველია მიიღოთ საკვებამდე 1 საათით ადრე ან 2 საათის შემდეგ, რადგან საკვებმა შეიძლება შეამციროს აბსორბცია. თუმცა, სუსპენზიის ფორმა საკვებთან ერთად მიიღება. ანტაციდებთან ერთად მიღება თავიდან უნდა იქნას აცილებული — რეკომენდებულია მინიმუმ 2-საათიანი ინტერვალი.
მიუხედავად იმისა, რომ ფორმალური აბსოლუტური უკუჩვენება არ არსებობს, ალკოჰოლის მიღება ანტიბიოტიკოთერაპიის პერიოდში არ არის რეკომენდებული. ალკოჰოლი შეიძლება გააძლიეროს კუჭ-ნაწლავის გვერდითი ეფექტები (გულისრევა, დიარეა) და გააზრდოს ჰეპატოტოქსიურობის რისკი. ასევე, ალკოჰოლი ასუსტებს იმუნურ პასუხს, რაც ინფექციის მკურნალობის ეფექტიანობას აქვეითებს.
ზირომინი (აზითრომიცინი) და ამოქსიცილინი სხვადასხვა კლასის ანტიბიოტიკებია: აზითრომიცინი მაკროლიდია, ხოლო ამოქსიცილინი — პენიცილინი. ძირითადი განსხვავებები: აზითრომიცინი მოქმედებს ატიპიურ პათოგენებზეც (ქლამიდია, მიკოპლაზმა), მიიღება მოკლე კურსით (3 დღე vs 5-10 დღე), და წარმოადგენს ალტერნატივას პენიცილინ-ალერგიული პაციენტებისთვის. ამოქსიცილინი კი ხშირად უპირატესია სტრეპტოკოკური ინფექციებისა და ოტიტის პირველი რიგის მკურნალობისთვის.
აზითრომიცინი ფართოდ გამოიყენება პედიატრიულ პრაქტიკაში 6 თვის ასაკიდან. პრეპარატი ხელმისაწვდომია სუსპენზიის ფორმით (200 მგ/5 მლ), რაც ბავშვებისთვის მიღებას ამარტივებს. დოზირება ტარდება სხეულის წონის მიხედვით (10 მგ/კგ/დღეში). მშობლებმა ყურადღება უნდა მიაქციონ დიარეას — ბავშვებში ყველაზე ხშირ გვერდით ეფექტს (EMA SmPC).
აზითრომიცინის ქსოვილებში კონცენტრაცია რჩება თერაპიულ დონეზე კურსის დასრულებიდან კიდევ 5-7 დღის განმავლობაში. ეს განპირობებულია პრეპარატის ხანგრძლივი ნახევარგამოყოფის პერიოდით (68 საათი) და ფაგოციტურ უჯრედებში კუმულაციით. ამიტომ, 3-დღიანი კურსი ფაქტობრივად 10-დღიან ანტიმიკრობულ „დაფარვას" უზრუნველყოფს.