Lorista® HD · INN
Lorista® HD (Lorista® HD) ხელმისაწვდომია საქართველოში 4 ბრენდის სახით. ქვემოთ მოცემული პროდუქტების ანოტაციები გადამოწმებულია ავტორიტეტული საერთაშორისო წყაროებიდან (BNF, EMA SmPC, NICE, DrugBank, WHO ATC) და ლოკალიზებულია ქართული ფარმაცევტული ბაზრისთვის.
Lorista® HD არის კომბინირებული ანტიჰიპერტენზიული პრეპარატი, რომელიც შეიცავს ლოზარტანს (100 მგ) და ჰიდროქლორთიაზიდს (25 მგ). ლოზარტანი ანგიოტენზინ II-ის რეცეპტორების ბლოკატორია (ARB), ხოლო ჰიდროქლორთიაზიდი — თიაზიდური დიურეტიკი. ორი განსხვავებული მექანიზმის მქონე აქტიური ნივთიერების ერთობლიობა უზრუნველყოფს არტერიული წნევის უფრო ეფექტურ კონტროლს, ვიდრე თითოეული კომპონენტი ცალ-ცალკე. პრეპარატი ინიშნება არტერიული ჰიპერტენზიის სამკურნალოდ, განსაკუთრებით მაშინ, როცა მონოთერაპიით წნევის ადეკვატური კონტროლი ვერ მიიღწევა. „HD" აბრევიატურა მიუთითებს მაღალ დოზაზე (High Dose). ტაბლეტი მიიღება დღეში ერთხელ, პერორალურად. პრეპარატი უკუნაჩვენებია ორსულობის დროს და მძიმე თირკმლის/ღვიძლის უკმარისობისას (BNF 87, EMA SmPC).
Lorista® HD (ლოზარტანი 100 მგ / ჰიდროქლორთიაზიდი 25 მგ) წარმოადგენს ფიქსირებული დოზის კომბინაციას (FDC), რომელიც მიეკუთვნება ანტიჰიპერტენზიულ პრეპარატთა ჯგუფს. იგი აერთიანებს ორ კარგად შესწავლილ ფარმაკოლოგიურ კლასს:
კომბინაციის რაციონალური საფუძველი მდგომარეობს შემდეგში: ARB-ით რენინ-ანგიოტენზინ-ალდოსტერონის სისტემის (RAAS) ბლოკადა იწვევს კომპენსატორულ ნატრიუმის რეტენციას, რასაც თიაზიდური დიურეტიკი ეფექტურად აკომპენსირებს. ამავდროულად, HCTZ-ით გამოწვეულ ჰიპოკალიემიას ლოზარტანის კალიუმშემანარჩუნებელი მოქმედება ანეიტრალებს (NICE NG136).
ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციამ ლოზარტანი შეიტანა ძირითად მედიკამენტთა ნუსხაში (WHO Model List), რაც ხაზს უსვამს მის მნიშვნელობას გლობალური ჯანდაცვისთვის. კომბინირებული ფორმა (ლოზარტანი/HCTZ) ასევე ფართოდ აღიარებულია ESC/ESH 2023 გაიდლაინებით, როგორც ოპტიმალური მიდგომა ჰიპერტენზიის მართვაში.
Lorista® HD იწარმოება სლოვენიის ფარმაცევტული კომპანია KRKA, d.d., Novo mesto-ს მიერ და ხელმისაწვდომია საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე.
Lorista® HD-ის ფარმაკოლოგიური ეფექტი განპირობებულია ორი კომპონენტის სინერგისტული მოქმედებით, რომლებიც სხვადასხვა სამიზნეზე მოქმედებენ:
ლოზარტანი სელექციურად და კონკურენტულად ბლოკავს ანგიოტენზინ II-ის AT₁ რეცეპტორებს სისხლძარღვთა გლუვ კუნთოვან უჯრედებზე, თირკმლის თირკმელზედა ჯირკვლების ქერქში და სხვა ქსოვილებში. ანგიოტენზინ II არის RAAS-ის ძირითადი ეფექტორული ჰორმონი, რომელიც:
AT₁ რეცეპტორების ბლოკადით ლოზარტანი:
ლოზარტანი მეტაბოლიზდება CYP2C9 და CYP3A4 ფერმენტებით აქტიურ მეტაბოლიტად — EXP-3174 (E-3174), რომელიც 10–40-ჯერ უფრო ძლიერი ანტაგონისტია AT₁ რეცეპტორებზე და პასუხისმგებელია ანტიჰიპერტენზიული ეფექტის ძირითად ნაწილზე (EMA SmPC).
განსაკუთრებულია ლოზარტანის ურიკოზურული ეფექტი — იგი ხელს უწყობს შარდმჟავას ექსკრეციას, რითიც განსხვავდება სხვა სარტანებისგან.
HCTZ მოქმედებს თირკმლის დისტალურ კლაკნილ მილაკებში, სადაც ბლოკავს Na⁺/Cl⁻ სიმპორტერს (ნატრიუმ-ქლორიდის კოტრანსპორტერს). ამის შედეგად:
ორი მექანიზმის ერთობლიობა უზრუნველყოფს ადიტიურ (დამატებით) ანტიჰიპერტენზიულ ეფექტს: ლოზარტანი ბლოკავს RAAS-ის ნეიროჰუმორალურ რგოლს, ხოლო HCTZ ამცირებს მოცულობით დატვირთვას (BNF 87).
Lorista® HD ინიშნება შემდეგ შემთხვევებში:
პრეპარატის ძირითადი ჩვენებაა არტერიული ჰიპერტენზია, კერძოდ:
NICE NG136 გაიდლაინის მიხედვით, ARB + დიურეტიკის კომბინაცია რეკომენდებულია მე-2 საფეხურის თერაპიის სახით, თუ პაციენტი ვერ აღწევს სამიზნე წნევას (<140/90 მმ.ვწყ.სვ., ხოლო დიაბეტისას <130/80) მონოთერაპიით.
ლოზარტანის კომპონენტი ამცირებს პროტეინურიას და ანელებს თირკმლის ფუნქციის გაუარესებას ტიპი 2 შაქრიანი დიაბეტის მქონე ჰიპერტენზიულ პაციენტებში — RENAAL კვლევის მონაცემებით (EMA SmPC).
LIFE კვლევამ აჩვენა, რომ ლოზარტანზე დაფუძნებული ანტიჰიპერტენზიული რეჟიმი ატენოლოლთან შედარებით 25%-ით ამცირებს ინსულტის რისკს მარცხენა პარკუჭის ჰიპერტროფიის მქონე ჰიპერტენზიულ პაციენტებში.
კომბინირებული თერაპია ხელს უწყობს გულის უკმარისობის განვითარების რისკის შემცირებას ოპტიმალური წნევის კონტროლით.
მნიშვნელოვანი შენიშვნა: Lorista® HD არ არის განკუთვნილი ჰიპერტენზიის საწყისი თერაპიისთვის — იგი გამოიყენება მხოლოდ მას შემდეგ, რაც დადგინდება, რომ პაციენტს სჭირდება ორივე კომპონენტი შესაბამის დოზებში (EMA SmPC).
Lorista® HD არ არის პირველი არჩევანის პრეპარატი. რეკომენდებულია საფეხურებრივი მიდგომა:
დოზის კორექცია ჩვეულებრივ არ არის საჭირო, თუმცა თერაპიის დაწყება რეკომენდებულია დაბალი დოზით (Lorista® H, 50/12,5 მგ) ორთოსტატიკური ჰიპოტენზიის რისკის გამო (BNF 87).
Lorista® HD არ არის ნაჩვენები 18 წლამდე ასაკში — უსაფრთხოება და ეფექტურობა არ არის დადგენილი (EMA SmPC).
თუ პაციენტმა გამოტოვა მიღება, უნდა მიიღოს ტაბლეტი რაც შეიძლება მალე; თუმცა, თუ მომდევნო დოზის დრო ახლოვდება, არ უნდა მიიღოს ორმაგი დოზა.
| პარამეტრი | მნიშვნელობა | |-----------|-------------| | აბსორბცია | კარგად შეიწოვება GI ტრაქტიდან; ბიოხელმისაწვდომობა ~33% (პირველადი გავლის ეფექტი) | | Tmax | ლოზარტანი: ~1 სთ; EXP-3174: ~3–4 სთ | | ცილებთან კავშირი | >99% (ალბუმინი) | | მეტაბოლიზმი | ღვიძლში CYP2C9 (ძირითადი) და CYP3A4 → აქტიური მეტაბოლიტი EXP-3174 | | ნახევარდაშლის პერიოდი (t½) | ლოზარტანი: ~2 სთ; EXP-3174: ~6–9 სთ | | ელიმინაცია | ~60% ნაღვლით (ფეკალურად), ~35% თირკმელებით |
| პარამეტრი | მნიშვნელობა | |-----------|-------------| | აბსორბცია | სწრაფი, ბიოხელმისაწვდომობა ~70% | | Tmax | 1,5–5 სთ | | ცილებთან კავშირი | ~68% | | მეტაბოლიზმი | მინიმალური — პრაქტიკულად არ მეტაბოლიზდება | | ნახევარდაშლის პერიოდი (t½) | 5,6–14,8 სთ | | ელიმინაცია | თირკმელებით, უცვლელი სახით (>95%) |
საკვების მიღება მნიშვნელოვნად არ ცვლის კომბინირებული პრეპარატის ბიოხელმისაწვდომობას. მოხუცებში ლოზარტანისა და EXP-3174-ის პლაზმური კონცენტრაციები ოდნავ მაღალია, რაც კლინიკურად უმნიშვნელოა (EMA SmPC).
მონიტორინგი: რეგულარულად უნდა შემოწმდეს ელექტროლიტები (K⁺, Na⁺, Mg²⁺), კრეატინინი, შარდმჟავა და გლიკემია, განსაკუთრებით თერაპიის პირველ 3 თვეში (BNF 87).
| პრეპარატი/ჯგუფი | მექანიზმი/ეფექტი | რეკომენდაცია | |------------------|-------------------|-------------| | ACE ინჰიბიტორები/ალისკირენი | RAAS-ის ორმაგი ბლოკადა → ჰიპერკალიემია, ჰიპოტენზია, თირკმლის უკმარისობა | თავიდან აცილება, განსაკუთრებით დიაბეტისას | | კალიუმშემანარჩუნებელი დიურეტიკები (სპირონოლაქტონი, ამილორიდი) | ჰიპერკალიემიის მომატებული რისკი | მონიტორინგი K⁺ | | NSAID-ები (იბუპროფენი, დიკლოფენაკი) | ანტიჰიპერტენზიული ეფექტის დაქვეითება, თირკმლის ფუნქციის გაუარესება | მინიმალური დოზა, მოკლე კურსი | | ლითიუმი | HCTZ ამცირებს ლითიუმის კლირენსს → ტოქსიურობის რისკი | უკუნაჩვენებია ან მკაცრი მონიტორინგი | | დიგოქსინი | HCTZ-ით გამოწვეული ჰიპოკალიემია → დიგოქსინის ტოქსიურობა | K⁺ მონიტორინგი | | კარბამაზეპინი | ჰიპონატრიემიის სინერგისტული რისკი | Na⁺ მონიტორინგი | | რიფამპიცინი, ფლუკონაზოლი | CYP2C9 ინდუქცია/ინჰიბიცია → ლოზარტანის მეტაბოლიზმის ცვლილება | სიფრთხილე, დოზის ადაპტაცია | | ანტიდიაბეტური საშუალებები | HCTZ ამცირებს ინსულინის მგრძნობელობას | გლიკემიის მონიტორინგი | | ალოპურინოლი | HCTZ-თან ერთად ალერგიული რეაქციების რისკი | სიფრთხილე |
ალკოჰოლი და ანესთეტიკები შეიძლება გააძლიერონ ორთოსტატიკური ჰიპოტენზია (BNF 87).
Lorista® HD აბსოლუტურად უკუნაჩვენებია ორსულობის დროს.
FDA კატეგორია: D (II–III ტრიმესტრი). თუ ქალი ორსულდება თერაპიის ფონზე, პრეპარატი დაუყოვნებლივ უნდა შეწყდეს (EMA SmPC).
HCTZ გადადის დედის რძეში; ლოზარტანის შესახებ ადამიანებში მონაცემები არასაკმარისია, თუმცა ცხოველურ მოდელებში რძეში გამოიყოფა. ლაქტაციის დროს გამოყენება არ არის რეკომენდებული. საჭიროების შემთხვევაში, პაციენტმა ძუძუთი კვება უნდა შეწყვიტოს (BNF 87).
საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე ლოზარტანის და ჰიდროქლორთიაზიდის კომბინაცია ხელმისაწვდომია შემდეგი ბრენდებით:
ლოზარტანის მონოკომპონენტური პრეპარატები (Lorista® 25 მგ, 50 მგ, 100 მგ) ასევე ფართოდ არის ხელმისაწვდომი. პაციენტებმა ექიმის მითითების გარეშე არ უნდა შეცვალონ ბრენდი ან დოზა.
Lorista® HD ჩვეულებრივ ინიშნება დილით, რადგან ჰიდროქლორთიაზიდის დიურეტიკული ეფექტი შეიძლება ღამით ხშირი შარდვის მიზეზი გახდეს. თუმცა, თანამედროვე კვლევები (Hygia Chronotherapy Trial) ზოგიერთ პაციენტში საღამოს მიღების სარგებლიანობაზე მიუთითებს. ოპტიმალური დრო ექიმმა უნდა განსაზღვროს ინდივიდუალურად.
Lorista® HD ტაბლეტები შეიძლება გაიყოს ხაზით აღნიშნულ ადგილას, თუმცა პრეპარატი შეიცავს ფიქსირებულ კომბინაციას და დოზის ცვლილება ექიმის კონსულტაციის გარეშე არ არის რეკომენდებული. ტაბლეტის გამოტოვებისას ორმაგი დოზა არ უნდა მიიღოთ.
ანტიჰიპერტენზიული ეფექტი იწყება 1–2 საათში მიღების შემდეგ და გრძელდება 24 საათი. თუმცა, მაქსიმალური თერაპიული ეფექტი მიიღწევა რეგულარული მიღებიდან 3–6 კვირაში. არ შეწყვიტოთ მიღება, თუნდაც წნევა ნორმალიზდეს — ჰიპერტენზია ქრონიკული დაავადებაა.
Lorista® HD (100/25 მგ) შეიცავს ორჯერ მეტ ლოზარტანს და ორჯერ მეტ HCTZ-ს, ვიდრე Lorista® H (50/12,5 მგ). იგი არ არის „უკეთესი" — არამედ უფრო მაღალი დოზაა, რომელიც ინიშნება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ Lorista® H-ით ვერ მიიღწევა სამიზნე არტერიული წნევა. დოზის არჩევანი ინდივიდუალურია.
ალკოჰოლი აძლიერებს ჰიპოტენზიურ ეფექტს და ზრდის ორთოსტატიკური ჰიპოტენზიის, თავბრუსხვევისა და გულის წასვლის რისკს. ასევე ხელს უწყობს დეჰიდრატაციას, რაც თიაზიდურ დიურეტიკთან ერთად სახიფათოა. რეკომენდებულია ალკოჰოლის მინიმალიზაცია ან თავიდან აცილება (BNF 87).
ლოზარტანი (ARB) ბლოკავს ანგიოტენზინ II-ის რეცეპტორებს, ხოლო ACE ინჰიბიტორები (მაგ., ენალაპრილი, რამიპრილი) ბლოკავენ ანგიოტენზინ-გარდამქმნელ ფერმენტს. ძირითადი პრაქტიკული განსხვავება — ARB-ები მნიშვნელოვნად ნაკლებად იწვევენ მშრალ ხველას (ACE ინჰიბიტორებისთვის 5–20%-იანი სიხშირე). ეფექტურობის თვალსაზრისით, კლასები ძირითადად ექვივალენტურია (NICE NG136).