Lorista H · INN
Lorista H (Lorista H) ხელმისაწვდომია საქართველოში 3 ბრენდის სახით. ქვემოთ მოცემული პროდუქტების ანოტაციები გადამოწმებულია ავტორიტეტული საერთაშორისო წყაროებიდან (BNF, EMA SmPC, NICE, DrugBank, WHO ATC) და ლოკალიზებულია ქართული ფარმაცევტული ბაზრისთვის.
Lorista H (ლორისტა H) არის კომბინირებული ანტიჰიპერტენზიული პრეპარატი, რომელიც შეიცავს ორ აქტიურ ინგრედიენტს: ლოზარტანს (ანგიოტენზინ II რეცეპტორის ბლოკატორი, ARB) და ჰიდროქლორთიაზიდს (თიაზიდური დიურეტიკი). პრეპარატი გამოიყენება არტერიული ჰიპერტენზიის სამკურნალოდ, განსაკუთრებით იმ პაციენტებში, რომლებშიც მონოთერაპია არ უზრუნველყოფს არტერიული წნევის ადეკვატურ კონტროლს. ლოზარტანი ბლოკავს ანგიოტენზინ II-ის AT₁ რეცეპტორებს, რაც იწვევს ვაზოდილატაციას და ალდოსტერონის სეკრეციის შემცირებას, ხოლო ჰიდროქლორთიაზიდი ზრდის ნატრიუმისა და წყლის ექსკრეციას თირკმელების მიერ. ორი სხვადასხვა მექანიზმის კომბინაცია უზრუნველყოფს სინერგისტულ ჰიპოტენზიურ ეფექტს. პრეპარატი მიიღება პერორალურად, დღეში ერთხელ (BNF 87, EMA SmPC).
---
Lorista H წარმოადგენს ფიქსირებული დოზის კომბინაციას, რომელშიც გაერთიანებულია ორი ანტიჰიპერტენზიული საშუალება: ლოზარტანის კალიუმი (50 მგ ან 100 მგ) და ჰიდროქლორთიაზიდი (12,5 მგ ან 25 მგ). პრეპარატი ეკუთვნის ანგიოტენზინ II რეცეპტორის ანტაგონისტებისა და დიურეტიკების კომბინირებულ ჯგუფს (ATC კოდი: C09DA01).
ლოზარტანი — პირველი არაპეპტიდური, პერორალურად აქტიური ანგიოტენზინ II რეცეპტორის ანტაგონისტი — შეიქმნა DuPont-ის ლაბორატორიაში 1986 წელს და FDA-მ დაამტკიცა 1995 წელს. იგი სელექციურად ბლოკავს AT₁ რეცეპტორებს, ფარმაკოლოგიურად განსხვავდება აგფ ინჰიბიტორებისგან იმით, რომ არ მოქმედებს ბრადიკინინის მეტაბოლიზმზე, რაც ამცირებს ხველის გამოწვევის რისკს.
ჰიდროქლორთიაზიდი (HCTZ) — თიაზიდური დიურეტიკი — კლინიკურ პრაქტიკაში გამოიყენება 1950-იანი წლებიდან. იგი ერთ-ერთი ყველაზე ხშირად დანიშნული ანტიჰიპერტენზიული საშუალებაა მსოფლიოში და შეტანილია WHO-ს აუცილებელ მედიკამენტთა ჩამონათვალში (WHO Model List).
ლოზარტანისა და ჰიდროქლორთიაზიდის კომბინაცია ლოგიკურია ფარმაკოლოგიური თვალსაზრისით: HCTZ-ით გამოწვეული ნატრიუმის დეფიციტი ააქტივებს რენინ-ანგიოტენზინ-ალდოსტერონის სისტემას (RAAS), ხოლო ლოზარტანი ამ კომპენსატორულ მექანიზმს ბლოკავს. შედეგად, წნევის დაქვეითება უფრო გამოხატული და სტაბილურია, ვიდრე თითოეული კომპონენტის ცალკე გამოყენებისას (NICE NG136).
---
Lorista H-ის ფარმაკოლოგიური ეფექტი განპირობებულია ორი კომპონენტის კომპლემენტარული მოქმედებით რენინ-ანგიოტენზინ-ალდოსტერონის სისტემასა (RAAS) და თირკმლის მილაკოვან აპარატზე.
ლოზარტანი სელექციურად და კონკურენტულად უკავშირდება ანგიოტენზინ II-ის AT₁ ქვეტიპის რეცეპტორებს, რომლებიც ლოკალიზებულია სისხლძარღვების გლუვ მუსკულატურაში, თირკმელთა ზედა ჯირკვლის ქერქოვან შრეში, გულსა და თავის ტვინში. AT₁ რეცეპტორების ბლოკადა იწვევს:
ლოზარტანი არ ბლოკავს AT₂ რეცეპტორებს, რომლებიც მონაწილეობენ ქსოვილის რეგენერაციასა და ვაზოდილატაციაში. ლოზარტანის აქტიური მეტაბოლიტი — E-3174 (EXP-3174) — 10–40-ჯერ უფრო აქტიურია და არაკონკურენტულად უკავშირდება AT₁ რეცეპტორს, რაც უზრუნველყოფს ხანგრძლივ ეფექტს (EMA SmPC).
გარდა ამისა, ლოზარტანს გააჩნია უნიკალური ურიკოზურიული თვისება — ზრდის შარდმჟავას თირკმლის სეკრეციას, რაც ამცირებს ჰიპერურიკემიას — თვისება, რომელიც არ ახასიათებს ARB ჯგუფის სხვა წარმომადგენლებს.
ჰიდროქლორთიაზიდი მოქმედებს თირკმლის დისტალური მოხვეული მილაკის ლუმინალურ მემბრანაზე, სადაც ბლოკავს Na⁺/Cl⁻ კოტრანსპორტერს (NCC/SLC12A3). ეს იწვევს:
ხანგრძლივი მიღებისას HCTZ-ის ჰიპოტენზიური ეფექტი ძირითადად გამოწვეულია პერიფერიული სისხლძარღვების წინაღობის შემცირებით, და არა მხოლოდ დიურეზით.
ორივე კომპონენტის ერთობლივი მოქმედება უზრუნველყოფს ადიტიურ ან სინერგისტულ ჰიპოტენზიურ ეფექტს (BNF 87).
---
Lorista H ნაჩვენებია შემდეგ კლინიკურ სიტუაციებში:
ძირითადი ჩვენებაა ესენციური (პირველადი) არტერიული [ჰიპერტენზიის](/conditions/hipertenzia) მკურნალობა პაციენტებში, რომლებშიც ლოზარტანის ან ჰიდროქლორთიაზიდის მონოთერაპია არ უზრუნველყოფს სამიზნე წნევის მიღწევას (< 140/90 მმ ვწყ. ს., ხოლო მაღალი რისკის პაციენტებში < 130/80 მმ ვწყ. ს.) (NICE NG136).
NICE-ის გაიდლაინით, კომბინირებული თერაპია რეკომენდებულია, როდესაც პირველი რიგის მონოთერაპია (აგფ ინჰიბიტორი ან ARB, ან კალციუმის არხების ბლოკატორი) არ არის საკმარისი — ეგრეთ წოდებული „მეორე საფეხური" (Step 2). ლოზარტანი/HCTZ კომბინაცია განსაკუთრებით მიზანშეწონილია:
ლოზარტანი ამცირებს პროტეინურიას და ანელებს თირკმლის ფუნქციის გაუარესებას ტიპი 2 შაქრიანი დიაბეტით დაავადებულ ჰიპერტენზიულ პაციენტებში (RENAAL კვლევა).
ლოზარტანზე დაფუძნებული თერაპია (LIFE კვლევა) ამცირებს ინსულტის რისკს ჰიპერტენზიულ პაციენტებში მარცხენა პარკუჭის ჰიპერტროფიით, ატენოლოლთან შედარებით (EMA SmPC).
ფიქსირებული დოზის კომბინაცია ერთ ტაბლეტში ზრდის პაციენტის თანამშრომლობას (adherence), რაც გადამწყვეტია ჰიპერტენზიის ხანგრძლივ მართვაში.
---
| კომბინაცია | ლოზარტანი | HCTZ | ჩვენება | |---|---|---|---| | Lorista H | 50 მგ | 12,5 მგ | საწყისი კომბინაცია | | Lorista HD | 100 მგ | 25 მგ | არასაკმარისი პასუხის შემთხვევაში |
დოზის კორექცია, როგორც წესი, არ არის საჭირო. თუმცა, რეკომენდებულია ლოზარტანის მონოთერაპიის დაწყება 25 მგ-ით, და შემდეგ, საჭიროების შემთხვევაში, გადასვლა კომბინაციაზე (BNF 87).
Lorista H არ არის რეკომენდებული 18 წლამდე ბავშვებში, რადგან უსაფრთხოება და ეფექტურობა დადგენილი არ არის (EMA SmPC).
---
| პარამეტრი | მნიშვნელობა | |---|---| | ბიოშეღწევადობა | ~33% (პირველი გავლის ეფექტი) | | Tmax | 1 საათი (ლოზარტანი), 3–4 საათი (E-3174) | | ცილებთან შეკავშირება | > 98% (ლოზარტანი და E-3174) | | მეტაბოლიზმი | ღვიძლი: CYP2C9, CYP3A4 → აქტიური მეტაბოლიტი E-3174 | | T½ | 2 საათი (ლოზარტანი), 6–9 საათი (E-3174) | | ექსკრეცია | 35% თირკმელებით, 60% ნაღვლით |
| პარამეტრი | მნიშვნელობა | |---|---| | ბიოშეღწევადობა | ~70% | | Tmax | 1,5–5 საათი | | ცილებთან შეკავშირება | ~40–68% | | მეტაბოლიზმი | მინიმალური (არ მეტაბოლიზდება მნიშვნელოვნად) | | T½ | 6–15 საათი | | ექსკრეცია | > 95% თირკმელებით, უცვლელი სახით |
კომბინაციის პერორალურ მიღებისას ორი კომპონენტის ფარმაკოკინეტიკა არ იცვლება მნიშვნელოვნად. საკვების მიღება ოდნავ ანელებს აბსორბციას, მაგრამ არ ცვლის ბიოშეღწევადობას, ამიტომ პრეპარატი შეიძლება მიღებულ იქნეს საკვებთან ერთად ან მის გარეშე (EMA SmPC).
---
(BNF 87, EMA SmPC)
---
(EMA SmPC, BNF 87)
---
1. კალიუმის დამზოგავი დიურეტიკები / კალიუმის დანამატები: ლოზარტანი ზრდის კალიუმის რეტენციას; ერთდროული გამოყენება სპირონოლაქტონთან, ეპლერენონთან, ტრიამტერენთან ან ამილორიდთან ზრდის ჰიპერკალიემიის რისკს. საჭიროა კალიუმის მონიტორინგი.
2. ალისკირენი: ორმაგი RAAS ბლოკადა ზრდის ჰიპოტენზიის, ჰიპერკალიემიისა და თირკმლის უკმარისობის რისკს. უკუნაჩვენებია დიაბეტით ან თირკმლის უკმარისობით დაავადებულ პაციენტებში (ALTITUDE კვლევა).
3. არასტეროიდული ანთების საწინააღმდეგო საშუალებები (NSAID): იბუპროფენი, დიკლოფენაკი და სხვა NSAID-ები ამცირებენ ლოზარტანის ჰიპოტენზიურ ეფექტს და ზრდიან თირკმლის უკმარისობის რისკს, განსაკუთრებით ხანდაზმულ და დეჰიდრატირებულ პაციენტებში.
4. ლითიუმი: ლოზარტანიც და HCTZ-იც ამცირებენ ლითიუმის რენალურ კლირენსს, რაც ზრდის ლითიუმის ტოქსიკურობის რისკს. საჭიროა ლითიუმის პლაზმური კონცენტრაციის მჭიდრო მონიტორინგი.
5. CYP2C9 ინჰიბიტორები: ფლუკონაზოლი და სხვა CYP2C9 ინჰიბიტორები ამცირებენ ლოზარტანის გარდაქმნას აქტიურ მეტაბოლიტ E-3174-ად, რაც შეიძლება შეამციროს ანტიჰიპერტენზიული ეფექტურობა.
6. დიგოქსინი: HCTZ-ით გამოწვეული ჰიპოკალიემია ზრდის დიგოქსინის ტოქსიკურობის რისკს (არითმია). საჭიროა კალიუმის დონის მონიტორინგი.
7. ანტიდიაბეტური საშუალებები: HCTZ ამცირებს ინსულინის მგრძნობელობას და შეიძლება გააუარესოს გლიკემიური კონტროლი.
(BNF 87, EMA SmPC)
---
Lorista H კატეგორიულად უკუნაჩვენებია ორსულობის II და III ტრიმესტრში. ანგიოტენზინ II რეცეპტორის ანტაგონისტები იწვევენ ნაყოფის თირკმლის დისგენეზიას, ოლიგოჰიდრამნიონს, თავის ქალის ოსიფიკაციის შეფერხებას და შესაძლოა ნეონატალურ სიკვდილიანობასაც. HCTZ შეიძლება გამოიწვიოს ნაყოფის თრომბოციტოპენია.
I ტრიმესტრში გამოყენება არ არის რეკომენდებული — ორსულობის დაგეგმვისას ან დადასტურებისას პრეპარატი დაუყოვნებლივ უნდა შეწყდეს და ჩანაცვლდეს ორსულობაში უსაფრთხო ანტიჰიპერტენზიულით (მაგ., მეთილდოპა, ნიფედიპინი).
FDA კატეგორია: D (ლოზარტანი) / B–D (HCTZ ტრიმესტრის მიხედვით).
ჰიდროქლორთიაზიდი გამოიყოფა დედის რძეში. ლოზარტანის შესახებ მონაცემები შეზღუდულია. ლაქტაციის პერიოდში Lorista H არ არის რეკომენდებული; საჭიროების შემთხვევაში, გამოიყენეთ ლაქტაციისთვის უსაფრთხო ალტერნატივა (მაგ., ენალაპრილი, ნიფედიპინი) (BNF 87).
---
საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე ლოზარტანი/ჰიდროქლორთიაზიდის კომბინაცია ხელმისაწვდომია შემდეგი ბრენდების სახით:
პაციენტებმა არ უნდა შეცვალონ ბრენდი ექიმთან კონსულტაციის გარეშე. ფიქსირებული კომბინაციის პრეპარატები ხელმისაწვდომია რეცეპტით და გათვალისწინებულია მხოლოდ იმ პაციენტებისთვის, რომლებშიც უკვე დადგენილია ოპტიმალური დოზირება ცალკეული კომპონენტებით.
---
Lorista შეიცავს მხოლოდ ლოზარტანს (მონოპრეპარატი), ხოლო Lorista H არის კომბინაცია ლოზარტანისა და ჰიდროქლორთიაზიდის (დიურეტიკის). Lorista H ინიშნება მაშინ, როდესაც მხოლოდ ლოზარტანი არ აკონტროლებს წნევას საკმარისად. კომბინაცია ორი განსხვავებული მექანიზმით ამცირებს არტერიულ წნევას და, როგორც წესი, უფრო ეფექტურია (EMA SmPC).
პრეპარატი შეიძლება მიღებულ იქნეს დღის ნებისმიერ დროს, მაგრამ რეკომენდებულია დილით მიღება, რადგან ჰიდროქლორთიაზიდის დიურეზული ეფექტი შეიძლება ხელი შეუშალოს ღამის ძილს. თუ ძილის ხარისხი არ ირღვევა, საღამოს მიღებაც მისაღებია — მთავარია ყოველდღე ერთსა და იმავე დროს მიიღოთ (BNF 87).
გამოტოვებული დოზა მიიღეთ რაც შეიძლება მალე. თუმცა, თუ შემდეგი დოზის მიღების დრო უკვე ახლოსაა, არ მიიღოთ ორმაგი დოზა — უბრალოდ გამოტოვეთ და გააგრძელეთ ჩვეულებრივი რეჟიმი. წნევის მკვეთრი მერყეობის თავიდან ასაცილებლად მნიშვნელოვანია რეგულარული მიღება.
მნიშვნელოვანია კალიუმის შემცველი მარილის შემცვლელების სიფრთხილით გამოყენება (ლოზარტანი ზრდის კალიუმის რეტენციას). ასევე, რეკომენდებულია ალკოჰოლის მოხმარების შეზღუდვა, რადგან ალკოჰოლი აძლიერებს ჰიპოტენზიურ ეფექტს და ზრდის ორთოსტატული ჰიპოტენზიის რისკს. საკვების მიღება არ მოქმედებს პრეპარატის ეფექტურობაზე.
ანტიჰიპერტენზიური ეფექტი იწყება მიღებიდან 1–2 საათში, მაქსიმალური ეფექტი ვითარდება 3–6 საათში და გრძელდება 24 საათი. თუმცა, წნევის სრული სტაბილიზაცია საჭიროებს 3–6 კვირას რეგულარული მიღებისას. წნევის კონტროლის შეფასება უნდა მოხდეს მინიმუმ 4 კვირის შემდეგ (NICE NG136).
ლოზარტანი/HCTZ-ს, აგფ ინჰიბიტორების მსგავსად, არ ახასიათებს გამოხატული „rebound" ეფექტი (მოხსნის სინდრომი), თუმცა რეკომენდებულია თანდათანობითი შეწყვეტა ექიმის მეთვალყურეობით, რადგან მკვეთრმა შეწყვეტამ შეიძლება გამოიწვიოს არტერიული წნევის მომატება.