lactulose

მოკლედ

ლაქტულოზა (Lactulose) არის სინთეზური დისაქარიდი, რომელიც გამოიყენება როგორც ოსმოსური საფაღარათო საშუალება ქრონიკული ყაბზობის სამკურნალოდ და ჰეპატიური ენცეფალოპათიის პროფილაქტიკა-მკურნალობისთვის. პრეპარატი არ შეიწოვება თირკმლის ნაწლავიდან — ის მიდის მსხვილ ნაწლავში, სადაც ბაქტერიული ფლორა ჰიდროლიზებს მას ორგანულ მჟავებად, რაც ზრდის ოსმოსურ წნევას და ასტიმულირებს ნაწლავის პერისტალტიკას. ლაქტულოზა ასევე ამცირებს ნაწლავში ამიაკის წარმოქმნას და შეწოვას, რაც მას შეუცვლელ საშუალებად აქცევს ღვიძლის უკმარისობით გამოწვეული ენცეფალოპათიის დროს. პრეპარატი უსაფრთხოდ ითვლება ორსულობისა და ლაქტაციის პერიოდში, ასევე ბავშვთა პრაქტიკაში. შედის ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის აუცილებელ მედიკამენტთა ნუსხაში (WHO Model List).

რა არის და ფარმაკოლოგია

ლაქტულოზა (4-O-β-D-გალაქტოპირანოზილ-D-ფრუქტოფურანოზა) არის სინთეზური დისაქარიდი, რომელიც შედგება გალაქტოზისა და ფრუქტოზის მოლეკულებისგან. იგი მიიღება ლაქტოზის იზომერიზაციის გზით ტუტე გარემოში. პირველად ლაქტულოზა სინთეზირებულ იქნა 1929 წელს, ხოლო კლინიკურ პრაქტიკაში გამოყენება დაიწყო 1950-იანი წლებიდან, როდესაც აღმოაჩინეს მისი პრებიოტიკური თვისებები. 1966 წლიდან იგი აქტიურად გამოიყენება ჰეპატიური ენცეფალოპათიის მკურნალობაში (BNF 87).

ფარმაკოლოგიური კლასიფიკაციით ლაქტულოზა მიეკუთვნება ოსმოსური საფაღარათო საშუალებების ჯგუფს (ATC კოდი: A06AD11). ასევე კლასიფიცირდება როგორც პრებიოტიკი, რადგან ხელს უწყობს ნაწლავის სასარგებლო ფლორის, კერძოდ ლაქტობაცილებისა და ბიფიდობაქტერიების, ზრდას.

ლაქტულოზა ხელმისაწვდომია სხვადასხვა ფარმაცევტულ ფორმაში: სიროფი (ყველაზე გავრცელებული — 667 მგ/მლ კონცენტრაციით), ფხვნილი ხსნარის მოსამზადებლად და რექტალური კლიზმის ხსნარი. პრეპარატი არ საჭიროებს რეცეპტს და მისი შეძენა შესაძლებელია აფთიაქებში თავისუფლად.

ლაქტულოზა შეტანილია ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის აუცილებელ მედიკამენტთა მოდელურ ნუსხაში (WHO Model List), რაც მის კლინიკურ მნიშვნელობასა და უსაფრთხოების პროფილს ადასტურებს. პრეპარატი ფართოდ გამოიყენება როგორც ზრდასრულთა, ისე პედიატრიულ პრაქტიკაში მთელ მსოფლიოში.

მოქმედების მექანიზმი

ლაქტულოზას მოქმედების მექანიზმი დაკავშირებულია მის ფერმენტულ გარდაქმნასთან მსხვილი ნაწლავის ლუმენში. ადამიანის საჭმლის მომნელებელ ტრაქტს არ გააჩნია ენზიმი (ლაქტულაზა), რომელიც ლაქტულოზას ჰიდროლიზს მოახდენდა, ამიტომ პრეპარატი უცვლელი სახით აღწევს მსხვილ ნაწლავამდე.

ოსმოსური ეფექტი (საფაღარათო მოქმედება):

მსხვილ ნაწლავში საქაროლიტური ბაქტერიები (Lactobacillus, Bifidobacterium და სხვ.) ანიჭებენ ლაქტულოზას ფერმენტაციას, რის შედეგადაც წარმოიქმნება დაბალმოლეკულური ორგანული მჟავები — ძირითადად რძემჟავა, ძმარმჟავა და ჭიანჭველმჟავა. ეს მჟავები ზრდის ნაწლავის ლუმენის ოსმოსურ წნევას, რაც იწვევს წყლის სეკრეციას ნაწლავის ღრუში. შედეგად, ფეკალური მასები რბილდება, მოცულობა იზრდება და სტიმულირდება ნაწლავის პერისტალტიკა (EMA SmPC).

ამონიაკის დონის შემცირება (ენცეფალოპათიის საწინააღმდეგო მოქმედება):

ლაქტულოზას ჰეპატიური ენცეფალოპათიის დროს მოქმედების მექანიზმი მრავალფაქტორიანია:

1. pH-ის შემცირება — ფერმენტაციის შედეგად წარმოქმნილი ორგანული მჟავები ამცირებენ მსხვილი ნაწლავის pH-ს (5.0-მდე და ქვემოთ). მჟავე გარემოში ამიაკი (NH₃) გარდაიქმნება ამონიუმის იონად (NH₄⁺), რომელიც ვერ გადის ნაწლავის ლორწოვან გარსში და, შესაბამისად, ვერ შეიწოვება სისხლში.

1. ოსმოსური საფაღარათო ეფექტი — ნაწლავის შიგთავსის დაჩქარებული ევაკუაცია ამცირებს ამიაკის შეწოვის დროს.

1. ბაქტერიული ფლორის ცვლილება — ლაქტულოზა ხელს უწყობს საქაროლიტური ბაქტერიების ზრდას პროტეოლიტური (ამიაკის მაპროდუცირებელი) ბაქტერიების ხარჯზე. ეს ამცირებს ამიაკის ენდოგენურ წარმოქმნას.

1. აზოტის უტილიზაცია — ბაქტერიები ამიაკს იყენებენ ცილების სინთეზისთვის, რითაც ამცირებენ თავისუფალი ამიაკის კონცენტრაციას.

პრებიოტიკური ეფექტი ვლინდება ბიფიდობაქტერიებისა და ლაქტობაცილების სელექციური სტიმულაციით, რაც აუმჯობესებს ნაწლავის მიკროფლორის ბალანსს (NICE NG136).

ჩვენებები

ლაქტულოზა გამოიყენება შემდეგი მდგომარეობების დროს:

ქრონიკული ყაბზობა

ლაქტულოზა არის პირველი რიგის პრეპარატი ქრონიკული ყაბზობის კონსერვატიული მკურნალობისთვის, განსაკუთრებით იმ შემთხვევებში, როდესაც დიეტური ცვლილებები და ცხოვრების წესის კორექცია საკმარისი არ აღმოჩნდა. NICE-ის გაიდლაინების თანახმად, ოსმოსური საფაღარათო საშუალებები, მათ შორის ლაქტულოზა, რეკომენდებულია როგორც ხანგრძლივი გამოყენების უსაფრთხო ვარიანტი (NICE NG136).

ჰეპატიური ენცეფალოპათია

ეს არის ლაქტულოზას ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ჩვენება. პრეპარატი გამოიყენება როგორც ჰეპატიური ენცეფალოპათიის მწვავე ეპიზოდების მკურნალობისთვის, ისე პროფილაქტიკისთვის ღვიძლის ციროზის მქონე პაციენტებში. ამერიკის გასტროენტეროლოგიური ასოციაციის (AGA) რეკომენდაციებით, ლაქტულოზა წარმოადგენს ჰეპატიური ენცეფალოპათიის სტანდარტულ მკურნალობას (BNF 87).

ბავშვთა ყაბზობა

ლაქტულოზა ფართოდ გამოიყენება ბავშვთა ყაბზობის სამკურნალოდ, მათ შორის ჩვილ ასაკში. მისი უსაფრთხოების ხელსაყრელი პროფილი (სისტემური შეწოვის არარსებობა) მას ერთ-ერთ ყველაზე პოპულარულ საფაღარათო საშუალებად აქცევს პედიატრიულ პრაქტიკაში.

ორსულთა ყაბზობა

ორსულობის პერიოდში ჰორმონული ცვლილებები (პროგესტერონის მაღალი დონე) ხშირად იწვევს ყაბზობას. ლაქტულოზა ერთ-ერთი იმ მცირერიცხოვან პრეპარატთაგანია, რომელთა გამოყენება ორსულობის ყველა ტრიმესტრში უსაფრთხოდ ითვლება.

პორტოსისტემური ენცეფალოპათიის პროფილაქტიკა

ტრანსიუგულური ინტრაჰეპატიური პორტოსისტემური შუნტის (TIPS) ჩადგმის შემდეგ ლაქტულოზა გამოიყენება ენცეფალოპათიის პროფილაქტიკისთვის.

სხვა ჩვენებები

ზოგიერთ კლინიკურ სიტუაციაში ლაქტულოზა გამოიყენება კოლონოსკოპიისთვის ნაწლავის მომზადების კომპლექსურ სქემებში, თუმცა ეს არ წარმოადგენს ძირითად ჩვენებას.

დოზირება

ქრონიკული ყაბზობა — ზრდასრულები

• საწყისი დოზა: 15 მლ (10 გ) დღეში ერთხელ ან ორჯერ
• შემანარჩუნებელი დოზა: 15–30 მლ (10–20 გ) დღეში
• დოზა ტიტრირდება ინდივიდუალურად — მიზანია დღეში 2–3 რბილი განავალი
• ეფექტი ჩვეულებრივ ვლინდება 24–48 საათის შემდეგ (BNF 87)

ქრონიკული ყაბზობა — ბავშვები

• 1 წლამდე (ჩვილები): 2.5 მლ (1.7 გ) დღეში ერთხელ ან ორჯერ
• 1–5 წელი: 5 მლ (3.4 გ) დღეში ერთხელ ან ორჯერ
• 5–10 წელი: 10 მლ (6.7 გ) დღეში ერთხელ ან ორჯერ
• 10–18 წელი: 15 მლ (10 გ) დღეში ერთხელ ან ორჯერ

ჰეპატიური ენცეფალოპათია — მწვავე ეპიზოდი

• ზრდასრულები: 30–50 მლ (20–33.5 გ) ყოველ 1–2 საათში, სანამ არ მოხდება დეფეკაცია, შემდეგ დოზა ტიტრირდება ისე, რომ დღეში 2–3 რბილი განავალი იყოს
• რექტალური მიცემა: 300 მლ ლაქტულოზა + 700 მლ წყალი, კლიზმის სახით; შენარჩუნება 30–60 წუთი. გამოიყენება, როდესაც პერორალური მიღება შეუძლებელია (EMA SmPC)

ჰეპატიური ენცეფალოპათია — პროფილაქტიკა

• 15–30 მლ (10–20 გ) დღეში 2–3-ჯერ
• დოზა ტიტრირდება ინდივიდუალურად — მიზანია დღეში 2–3 რბილი განავალი

თირკმლის/ღვიძლის უკმარისობა

ლაქტულოზა სისტემურად არ შეიწოვება, ამიტომ დოზის კორექცია თირკმლის ან ღვიძლის უკმარისობის დროს საჭირო არ არის. თუმცა, ღვიძლის მძიმე პათოლოგიის მქონე პაციენტებში (სადაც ლაქტულოზა ენცეფალოპათიის ჩვენებით ინიშნება) დოზა შეიძლება მნიშვნელოვნად გაიზარდოს ექიმის მეთვალყურეობით.

მოხუცები

სპეციალური დოზის კორექცია არ არის საჭირო, თუმცა ელექტროლიტების მონიტორინგი რეკომენდებულია ხანგრძლივი გამოყენებისას.

ფარმაკოკინეტიკა

აბსორბცია: ლაქტულოზა პრაქტიკულად არ შეიწოვება კუჭ-ნაწლავის ტრაქტიდან. პერორალურად მიღებული დოზის მხოლოდ 0.4–2% შეიწოვება წვრილი ნაწლავიდან უცვლელი სახით. შეწოვილი ფრაქცია არ განიცდის მეტაბოლიზმს და გამოიყოფა შარდით უცვლელი ფორმით (EMA SmPC).

განაწილება: რადგან სისტემური აბსორბცია უმნიშვნელოა, განაწილების მოცულობა კლინიკურად რელევანტური არ არის. ლაქტულოზა ძირითადად ლოკალურად მოქმედებს მსხვილი ნაწლავის ლუმენში.

მეტაბოლიზმი: ლაქტულოზა არ განიცდის ღვიძლისმიერ მეტაბოლიზმს. მის მეტაბოლიზმს ახორციელებენ მხოლოდ მსხვილი ნაწლავის ბაქტერიები, ძირითადად ბიფიდობაქტერიები და ლაქტობაცილები. ფერმენტაციის ძირითადი პროდუქტებია: რძემჟავა, ძმარმჟავა, ჭიანჭველმჟავა, ნახშირორჟანგი და წყალბადი.

ექსკრეცია (გამოყოფა): დოზის აბსოლუტური უმრავლესობა გამოიყოფა ფეკალურად მეტაბოლიტების სახით. შეწოვილი მცირე რაოდენობა ელიმინირდება თირკმელებით შარდით. ნახევარგამოყოფის პერიოდი — დაახლოებით 2 საათი (სისტემურად შეწოვილი ფრაქციისთვის).

მოქმედების დაწყების დრო: საფაღარათო ეფექტი ვლინდება 24–48 საათის შემდეგ, რაც განპირობებულია იმით, რომ პრეპარატმა მსხვილ ნაწლავამდე უნდა მიაღწიოს და ბაქტერიულ ფერმენტაციას დაექვემდებაროს.

გვერდითი ეფექტები

ხშირი (>10%)

• მეტეორიზმი (გაზების წარმოქმნა) — ყველაზე გავრცელებული გვერდითი ეფექტია, განსაკუთრებით მკურნალობის დასაწყისში. ბაქტერიული ფერმენტაციის შედეგად წარმოიქმნება CO₂ და H₂, რაც იწვევს მუცლის შებერვას და დისკომფორტს.
• მუცლის შებერვა — პირდაპირ უკავშირდება გაზწარმოქმნას.

ნაკლებად ხშირი (1–10%)

• მუცლის ტკივილი / კრამპები — ჩვეულებრივ მსუბუქი ხასიათისაა და მცირდება მკურნალობის გაგრძელებისას
• გულისრევა — განსაკუთრებით მაღალი დოზების მიღებისას
• ღებინება — იშვიათად, ძირითადად ჰეპატიური ენცეფალოპათიის მკურნალობისას გამოყენებული მაღალი დოზებით
• დიარეა — დოზის გადამეტების ნიშანი; საჭიროა დოზის შემცირება (BNF 87)

იშვიათი და სერიოზული

• ელექტროლიტური დისბალანსი — ხანგრძლივი მაღალდოზიანი მკურნალობისას შესაძლებელია ჰიპერნატრიემიის, ჰიპოკალიემიის და დეჰიდრატაციის განვითარება. ეს განსაკუთრებით საყურადღებოა ხანდაზმულ პაციენტებში და ჰეპატიური ენცეფალოპათიის მკურნალობის დროს, როდესაც გამოიყენება მაღალი დოზები.
• ალერგიული რეაქციები — უკიდურესად იშვიათია, მაგრამ აღწერილია გამონაყარის შემთხვევები.
• მძიმე დიარეა დეჰიდრატაციით — სათანადო დოზის ტიტრაციის არარსებობისას

პრაქტიკული რეკომენდაციები

მეტეორიზმის შესამცირებლად რეკომენდებულია მკურნალობის დაწყება დაბალი დოზით თანდათანობითი გაზრდით. გვერდითი ეფექტების უმრავლესობა დოზადამოკიდებულია და მცირდება დოზის შემცირებით. ხანგრძლივი გამოყენებისას (>6 თვე) რეკომენდებულია ელექტროლიტების პერიოდული მონიტორინგი, განსაკუთრებით ხანდაზმულ პაციენტებში (EMA SmPC).

უკუჩვენებები და სიფრთხილე

აბსოლუტური უკუჩვენებები

• გალაქტოზემია — ლაქტულოზას მეტაბოლიზმის ერთ-ერთი პროდუქტია გალაქტოზა, რაც სახიფათოა ამ მემკვიდრეობითი დაავადების მქონე პაციენტებისთვის
• ნაწლავის გაუვალობა (ილეუსი) — მექანიკური ან პარალიტიკური ნაწლავის გაუვალობის დროს ოსმოსური საფაღარათო საშუალებების გამოყენება აკრძალულია
• ჰიპერმგრძნობელობა ლაქტულოზას ან მისი რომელიმე კომპონენტის მიმართ (BNF 87)

სიფრთხილე

• შაქრიანი დიაბეტი — ლაქტულოზას სიროფი შეიცავს გალაქტოზასა და ლაქტოზას მცირე რაოდენობას, რაც გასათვალისწინებელია დიაბეტის მქონე პაციენტებში
• ლაქტოზის აუტანლობა — მცირე რაოდენობით ლაქტოზის შემცველობის გამო ფრთხილად გამოიყენება
• ხანდაზმული პაციენტები — ელექტროლიტური მონიტორინგი ხანგრძლივი გამოყენებისას
• ნაწლავის ანთებითი დაავადებები — ფრთხილად გამოიყენება კრონის დაავადების ან წყლულოვანი კოლიტის მწვავე გამწვავების დროს
• კოლოსტომა/ილეოსტომა — ელექტროლიტური დისბალანსის რისკის გაზრდა (EMA SmPC)

ურთიერთქმედებები

ლაქტულოზას წამლისმიერი ურთიერთქმედებების პროფილი შედარებით ხელსაყრელია, რადგან პრეპარატი სისტემურად არ შეიწოვება. მიუხედავად ამისა, არსებობს რამდენიმე კლინიკურად მნიშვნელოვანი ურთიერთქმედება:

ანტაციდები და ნეომიცინი

ლაქტულოზას ეფექტურობა ჰეპატიური ენცეფალოპათიის დროს დამოკიდებულია ნაწლავის მჟავე pH-ზე. ანტაციდების (ალუმინის, მაგნიუმის ან კალციუმის შემცველი) ერთდროულმა გამოყენებამ შეიძლება გაანეიტრალოს ნაწლავის მჟავე გარემო და შეამციროს ლაქტულოზას ეფექტურობა. ნეომიცინთან კომბინაცია თეორიულად შეიძლება სინერგიული იყოს ენცეფალოპათიის მკურნალობაში, მაგრამ ასევე შეიძლება შეამციროს საქაროლიტური ბაქტერიების რაოდენობა (BNF 87).

სხვა საფაღარათო საშუალებები

ლაქტულოზას სხვა საფაღარათო საშუალებებთან ერთდროული გამოყენება ზრდის დიარეისა და ელექტროლიტური დისბალანსის რისკს.

დიურეტიკები

კალიუმდამზოგავი და არაკალიუმდამზოგავი დიურეტიკების ერთდროული გამოყენებისას შესაძლებელია ელექტროლიტური დარღვევების (განსაკუთრებით ჰიპოკალიემიის) გაძლიერება. კალიუმის დონის მონიტორინგი რეკომენდებულია.

კარდიოტონური გლიკოზიდები (დიგოქსინი)

ლაქტულოზით გამოწვეულმა ჰიპოკალიემიამ შეიძლება გააძლიეროს დიგოქსინის ტოქსიკურობა. ერთდროული გამოყენებისას საჭიროა კალიუმის დონისა და დიგოქსინის კონცენტრაციის მონიტორინგი (EMA SmPC).

კორტიკოსტეროიდები

ხანგრძლივი ერთდროული გამოყენებისას იზრდება ჰიპოკალიემიის რისკი.

მესალაზინი

ლაქტულოზამ შეიძლება შეცვალოს ნაწლავის pH, რაც თეორიულად შეიძლება გავლენა იქონიოს pH-დამოკიდებული ფორმულაციების გამოთავისუფლებაზე.

ორსულობა და ლაქტაცია

ორსულობა

ლაქტულოზა ითვლება ორსულობის პერიოდში ერთ-ერთ ყველაზე უსაფრთხო საფაღარათო საშუალებად. FDA-ს კატეგორია — B (ცხოველებზე ჩატარებული კვლევებით ნაყოფზე რისკი არ გამოვლენილა; ადამიანებზე ადეკვატური კონტროლირებული კვლევები არ ჩატარებულა, მაგრამ ცხოველური მონაცემები რისკს არ ადასტურებს).

რადგან ლაქტულოზა პრაქტიკულად არ შეიწოვება კუჭ-ნაწლავის ტრაქტიდან, მისი სისტემური ზემოქმედება ნაყოფზე მინიმალურია. BNF-ის და EMA-ს რეკომენდაციებით, ლაქტულოზა შეიძლება გამოყენებულ იქნეს ორსულობის ნებისმიერ ტრიმესტრში, თუ ეს კლინიკურად აუცილებელია (BNF 87).

ლაქტაცია

ლაქტულოზა უსაფრთხოდ ითვლება ძუძუთი კვების პერიოდშიც. სისტემური შეწოვის არარსებობა ნიშნავს, რომ პრეპარატი დედის რძეში არ გადადის კლინიკურად მნიშვნელოვანი რაოდენობით. BNF-ის რეკომენდაციით, ლაქტულოზას გამოყენება მეძუძური ქალებისთვის შეზღუდვას არ საჭიროებს (BNF 87).

ბრენდები საქართველოში

საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე ლაქტულოზა ხელმისაწვდომია რამდენიმე ბრენდული სახელწოდებით:

• დუფალაკი (Duphalac) — ყველაზე ცნობილი ბრენდი, Abbott/BGP Products-ის წარმოება. ხელმისაწვდომია სიროფის ფორმით 200 მლ და 500 მლ ფლაკონებში, ასევე ერთჯერადი პაკეტებით (15 მლ). დუფალაკი
• ნორმაზე (Normaze) — იტალიური წარმოების ლაქტულოზას სიროფი. ნორმაზე
• ლაქტულოზა-ნორმონი (Lactulose Normon) — გენერიკული ვარიანტი. ლაქტულოზა ნორმონი
• გუდლაქი (Goodluck) — ინდური წარმოების ხელმისაწვდომი ალტერნატივა

ყველა ზემოთ ჩამოთვლილი პრეპარატი შეიცავს ლაქტულოზას 667 მგ/მლ კონცენტრაციით (66.7%) და ბიოეკვივალენტურია ერთმანეთთან. პრეპარატის არჩევანი ხშირად დამოკიდებულია ფასსა და ხელმისაწვდომობაზე.

ხშირად დასმული კითხვები

რამდენ ხანში მოქმედებს ლაქტულოზა?

ლაქტულოზას საფაღარათო ეფექტი ჩვეულებრივ ვლინდება 24–48 საათის შემდეგ. ეს განპირობებულია იმით, რომ პრეპარატმა უნდა გაიაროს მთელი წვრილი ნაწლავი და მიაღწიოს მსხვილ ნაწლავს, სადაც ბაქტერიულ ფერმენტაციას დაექვემდებარება. ჰეპატიური ენცეფალოპათიის დროს მაღალი დოზებით ეფექტი შეიძლება უფრო ადრე გამოვლინდეს. არ არის რეკომენდებული დოზის გაზრდა პირველ 48 საათში, თუ ეფექტი არ შეინიშნება (BNF 87).

შეიძლება თუ არა ლაქტულოზას ხანგრძლივად მიღება?

დიახ, ლაქტულოზა ერთ-ერთი იმ საფაღარათო საშუალებათაგანია, რომელიც ხანგრძლივი გამოყენებისთვის უსაფრთხოდ ითვლება. სისტემური შეწოვის არარსებობა და ტოლერანტობის არგანვითარება მას ქრონიკული ყაბზობის ხანგრძლივი მკურნალობის კარგ ვარიანტად აქცევს. თუმცა, 6 თვეზე მეტი ხანგრძლივობის მკურნალობისას რეკომენდებულია ელექტროლიტების პერიოდული კონტროლი, განსაკუთრებით ხანდაზმულ პაციენტებში (NICE NG136).

შეიძლება თუ არა ლაქტულოზას მიღება ორსულობის დროს?

დიახ, ლაქტულოზა ითვლება ორსულობის პერიოდში ერთ-ერთ ყველაზე უსაფრთხო საფაღარათო საშუალებად (FDA კატეგორია B). პრეპარატი პრაქტიკულად არ შეიწოვება და სისტემურ ზემოქმედებას ნაყოფზე არ ახდენს. იგი შეიძლება გამოყენებულ იქნეს ორსულობის ნებისმიერ ტრიმესტრში ექიმის რეკომენდაციით.

რა განსხვავებაა ლაქტულოზასა და ლაქტოზას შორის?

ლაქტოზა არის რძის ბუნებრივი შაქარი (გლუკოზა + გალაქტოზა), რომელიც ჰიდროლიზდება ლაქტაზას ენზიმით წვრილ ნაწლავში. ლაქტულოზა კი სინთეზური დისაქარიდია (ფრუქტოზა + გალაქტოზა), რომლის ჰიდროლიზის ენზიმი ადამიანის ორგანიზმში არ არსებობს. სწორედ ამიტომ ლაქტულოზა არ შეიწოვება და უცვლელი მიდის მსხვილ ნაწლავში, სადაც ბაქტერიები ფერმენტირებენ მას.

რა უნდა ვქნა, თუ ლაქტულოზამ ძლიერი დიარეა გამოიწვია?

დიარეა მიუთითებს დოზის გადამეტებაზე. ასეთ შემთხვევაში საჭიროა დოზის შემცირება ან მიღების დროებით შეწყვეტა. მნიშვნელოვანია ადეკვატური ჰიდრატაციის შენარჩუნება. ძლიერი ან ხანგრძლივი დიარეის შემთხვევაში, განსაკუთრებით ხანდაზმულ პაციენტებში ან ჰეპატიური ენცეფალოპათიის მკურნალობისას, რეკომენდებულია ელექტროლიტების შემოწმება და ექიმთან კონსულტაცია.

შეიძლება თუ არა ლაქტულოზას მიცემა ჩვილებისთვის?

დიახ, ლაქტულოზა გამოიყენება ჩვილთა ყაბზობის სამკურნალოდ. რეკომენდებული დოზა ერთ წლამდე ასაკის ბავშვებისთვის არის 2.5 მლ დღეში ერთხელ ან ორჯერ. თუმცა, ჩვილების ნებისმიერი მედიკამენტური მკურნალობა უნდა ხორციელდებოდეს პედიატრის მეთვალყურეობით, რადგან ჩვილთა ყაბზობა ხშირად მოგვარდება დიეტური კორექციით (BNF 87).