Duramox · INN
დურამოქსი (Duramox) ხელმისაწვდომია საქართველოში 3 ბრენდის სახით. ქვემოთ მოცემული პროდუქტების ანოტაციები გადამოწმებულია ავტორიტეტული საერთაშორისო წყაროებიდან (BNF, EMA SmPC, NICE, DrugBank, WHO ATC) და ლოკალიზებულია ქართული ფარმაცევტული ბაზრისთვის.
Duramox წარმოადგენს ამოქსიცილინის (Amoxicillin) ბრენდულ სახელწოდებას — ნახევრადსინთეზურ ფართო სპექტრის ამინოპენიცილინის ჯგუფის ანტიბიოტიკს. პრეპარატი გამოიყენება ბაქტერიული ინფექციების სამკურნალოდ, მათ შორის: ზედა და ქვედა სასუნთქი გზების, საშარდე სისტემის, კანისა და რბილი ქსოვილების, ოტიტის, სინუსიტის, პნევმონიისა და Helicobacter pylori-ის ერადიკაციის სქემებში. ამოქსიცილინი მოქმედებს ბაქტერიული უჯრედის კედლის სინთეზის ინჰიბირებით — პენიცილინ-შემაკავშირებელ ცილებთან (PBPs) კავშირის გზით. პრეპარატი ხასიათდება კარგი ორალური ბიოშეღწევადობით (~90%), სწრაფი შეწოვითა და სამკურნალო კონცენტრაციების მიღწევით. ნახევარდაშლის პერიოდი შეადგენს 1–1,5 საათს. ამოქსიცილინი შეტანილია ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის ძირითად წამლების ნუსხაში (WHO Model List) და წარმოადგენს პირველი რიგის ანტიბიოტიკს მრავალი საამბულატორიო ინფექციისთვის.
---
Duramox (ამოქსიცილინი, INN: Amoxicillin) არის ნახევრადსინთეზური ბეტა-ლაქტამური ანტიბიოტიკი, რომელიც მიეკუთვნება ამინოპენიცილინების ქვეჯგუფს. ქიმიურად იგი წარმოადგენს ამპიცილინის ჰიდროქსილირებულ წარმოებულს, რაც მნიშვნელოვნად აუმჯობესებს პრეპარატის ორალურ შეწოვას.
ამოქსიცილინი პირველად სინთეზირებულ იქნა 1958 წელს Beecham Research Laboratories-ში (დიდი ბრიტანეთი) და კლინიკურ პრაქტიკაში შემოვიდა 1972 წელს. მისი შექმნის მიზანი იყო ამპიცილინთან შედარებით უკეთესი ორალური ბიოშეღწევადობის მქონე პენიცილინის მიღება. სწორედ ამ თვისებამ განაპირობა ამოქსიცილინის ფართო გამოყენება ამბულატორიულ პრაქტიკაში (BNF 87).
ფარმაკოლოგიური კლასიფიკაციით, ამოქსიცილინი მიეკუთვნება:
პრეპარატის სპექტრი მოიცავს გრამდადებით ბაქტერიებს (Streptococcus pneumoniae, Streptococcus pyogenes, Enterococcus faecalis), ასევე გრამუარყოფით მიკროორგანიზმებს (Haemophilus influenzae, Escherichia coli, Proteus mirabilis, Neisseria gonorrhoeae). თუმცა ამოქსიცილინი არასტაბილურია ბეტა-ლაქტამაზა-პროდუცირებელი შტამების მიმართ, რის გამოც ხშირად გამოიყენება კლავულანის მჟავასთან კომბინაციაში (WHO Model List).
ამოქსიცილინი ხელმისაწვდომია სხვადასხვა ლეკარსტვული ფორმით: კაფსულები, ტაბლეტები, სუსპენზია (პედიატრიული), ასევე ინექციური ფორმა. Duramox ბრენდი ძირითადად ორალურ ფორმებს მოიცავს.
---
ამოქსიცილინის ბაქტერიციდული მოქმედება ეფუძნება ბაქტერიული უჯრედის კედლის სინთეზის შეუქცევად ინჰიბიციას. მოქმედების მექანიზმი მოიცავს რამდენიმე თანმიმდევრულ ეტაპს:
ამოქსიცილინი სტრუქტურულად ჰგავს D-ალანილ-D-ალანინ დიპეპტიდს — ბაქტერიული უჯრედის კედლის პეპტიდოგლიკანის სინთეზის სუბსტრატს. პრეპარატი კოვალენტურად უკავშირდება პენიცილინ-შემაკავშირებელ ცილებს (PBPs), განსაკუთრებით PBP1a, PBP1b და PBP3-ს, რომლებიც წარმოადგენენ ტრანსპეპტიდაზებსა და კარბოქსიპეპტიდაზებს (EMA SmPC).
PBP-ებთან შეკავშირების შედეგად ბლოკირდება ტრანსპეპტიდაციის რეაქცია — პეპტიდოგლიკანის ჯვარედინი შეკავშირების (cross-linking) უკანასკნელი ეტაპი. პეპტიდოგლიკანი წარმოადგენს ბაქტერიული უჯრედის კედლის ძირითად სტრუქტურულ კომპონენტს, და მისი სინთეზის დარღვევა იწვევს უჯრედის კედლის მთლიანობის დაკარგვას.
უჯრედის კედლის დასუსტების შედეგად, ოსმოსური წნევის გრადიენტი იწვევს წყლის შეღწევას ბაქტერიულ უჯრედში, რაც განაპირობებს ოსმოსურ ლიზისს. პარალელურად, ამოქსიცილინი ააქტივირებს ბაქტერიულ აუტოლიზურ ფერმენტებს (მურეინ ჰიდროლაზებს), რაც აჩქარებს უჯრედის დესტრუქციას.
ამოქსიცილინი არის ბაქტერიციდული ანტიბიოტიკი — იგი კლავს ბაქტერიებს და არა მხოლოდ აჩერებს მათ ზრდას. ეს თვისება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია იმუნოსუპრესირებულ პაციენტებში (BNF 87).
ამოქსიცილინის ეფექტიანობა დროზეა დამოკიდებული (time-dependent killing) და არა კონცენტრაციაზე. ეფექტურობის ძირითადი ფარმაკოდინამიკური პარამეტრია დრო, რომლის განმავლობაშიც თავისუფალი წამლის კონცენტრაცია პლაზმაში აღემატება მინიმალურ მაინჰიბირებელ კონცენტრაციას (T>MIC). ოპტიმალური ბაქტერიციდული ეფექტისთვის T>MIC უნდა შეადგენდეს დოზირების ინტერვალის ≥40–50%-ს.
ბაქტერიებში ამოქსიცილინისადმი რეზისტენტობის ძირითადი მექანიზმია ბეტა-ლაქტამაზების წარმოება, რომლებიც ჰიდროლიზებენ ბეტა-ლაქტამურ რგოლს. სხვა მექანიზმებში შედის PBP-ების სტრუქტურული ცვლილებები და პორინების ექსპრესიის შემცირება.
---
ამოქსიცილინი (Duramox) გამოიყენება მრავალფეროვანი ბაქტერიული ინფექციების სამკურნალოდ. ქვემოთ მოცემულია ძირითადი ჩვენებები, დაჯგუფებული ორგანთა სისტემების მიხედვით:
---
ამოქსიცილინის (Duramox) დოზირება დამოკიდებულია ინფექციის ტიპზე, სიმძიმეზე, პაციენტის ასაკსა და თანმხლებ მდგომარეობებზე (EMA SmPC; BNF 87).
| ჩვენება | დოზა | მიღების სიხშირე | ხანგრძლივობა | |---|---|---|---| | მსუბუქი-ზომიერი ინფექციები | 250–500 მგ | ყოველ 8 საათში | 5–7 დღე | | მძიმე ინფექციები | 750–1000 მგ | ყოველ 8 საათში | 7–14 დღე | | მწვავე სინუსიტი | 500 მგ | ყოველ 8 საათში | 7–10 დღე | | H. pylori ერადიკაცია | 1000 მგ | ყოველ 12 საათში | 7–14 დღე | | ლაიმის დაავადება (ადრეული) | 500–1000 მგ | ყოველ 8 საათში | 14–21 დღე | | ენდოკარდიტის პროფილაქტიკა | 2000–3000 მგ | ერთჯერადად, პროცედურამდე 1 სთ | ერთჯერადი |
თირკმლის უკმარისობის დროს საჭიროა დოზის კორექცია:
ღვიძლის უკმარისობის დროს სტანდარტული დოზის კორექცია, როგორც წესი, არ არის საჭირო, თუმცა რეკომენდებულია ღვიძლის ფერმენტების მონიტორინგი, განსაკუთრებით ხანგრძლივი მკურნალობისას (EMA SmPC).
ამოქსიცილინი შეიძლება მიღებულ იქნას საკვებთან ერთად ან საკვების გარეშე. სუსპენზია კარგად უნდა შეინჯღრეს მიღებამდე. კაფსულები ან ტაბლეტები უნდა მიიღონ სათანადო რაოდენობის წყლით.
---
ამოქსიცილინი ხასიათდება შესანიშნავი ორალური ბიოშეღწევადობით — ~80–90%, რაც მნიშვნელოვნად აღემატება ამპიცილინის ბიოშეღწევადობას (~40%). შეწოვა პრაქტიკულად არ იცვლება საკვებთან ერთად მიღებისას. პიკური პლაზმური კონცენტრაცია (Cmax) მიიღწევა მიღებიდან 1–2 საათში. 500 მგ ორალური დოზის შემდეგ Cmax შეადგენს დაახლოებით 6–11 მკგ/მლ (EMA SmPC).
ამოქსიცილინი კარგად ნაწილდება ორგანიზმის ქსოვილებსა და სხეულის სითხეებში. ცილებთან შეკავშირება დაბალია — დაახლოებით 17–20%. პრეპარატი კარგად აღწევს:
ჰემატოენცეფალური ბარიერის პენეტრაცია შეზღუდულია, მაგრამ მენინგიტის დროს (ანთებით დაზიანებული მენინგეალური გარსებით) ლიკვორში კონცენტრაცია მნიშვნელოვნად იზრდება (BNF 87).
ამოქსიცილინის მეტაბოლიზმი მინიმალურია — დოზის მხოლოდ ~10–25% გარდაიქმნება არააქტიურ პენიცილოის მჟავად ღვიძლში.
პრეპარატის გამოყოფა ხდება ძირითადად თირკმელებით — დოზის დაახლოებით 60–70% გამოიყოფა უცვლელი სახით შარდში, ტუბულარული სეკრეციისა და გლომერულური ფილტრაციის გზით. ნახევარდაშლის პერიოდი (T½) შეადგენს 1,0–1,5 საათს ნორმალური თირკმლის ფუნქციის მქონე ზრდასრულებში. ახალშობილებში T½ შეიძლება გახანგრძლივდეს 3–4 საათამდე. მძიმე თირკმლის უკმარისობის (GFR <10 მლ/წთ) დროს T½ იზრდება 7–20 საათამდე.
---
ამოქსიცილინი ზოგადად კარგად ატანადი პრეპარატია, თუმცა, როგორც ყველა ანტიბიოტიკს, მას გააჩნია გვერდითი ეფექტების პროფილი (EMA SmPC; BNF 87).
---
---
ამოქსიცილინს აქვს კლინიკურად მნიშვნელოვანი ურთიერთქმედებები რამდენიმე პრეპარატთან:
მეთოტრექსატი: ამოქსიცილინი ამცირებს მეთოტრექსატის რენალურ კლირენსს, რაც იწვევს მეთოტრექსატის პლაზმური კონცენტრაციის ზრდას და ტოქსიკურობის რისკის მომატებას (მიელოსუპრესია, მუკოზიტი). ერთდროული გამოყენება მოითხოვს მჭიდრო მონიტორინგს (BNF 87).
პრობენეციდი: ბლოკავს ამოქსიცილინის ტუბულარულ სეკრეციას, რაც ზრდის პრეპარატის პლაზმურ კონცენტრაციას და ახანგრძლივებს ნახევარდაშლის პერიოდს. ეს ურთიერთქმედება ზოგჯერ თერაპიულად გამოიყენება.
ალოპურინოლი: ამოქსიცილინთან ერთდროული მიღებისას მნიშვნელოვნად იზრდება კანის გამონაყარის რისკი (EMA SmPC).
ორალური ანტიკოაგულანტები (ვარფარინი): ამოქსიცილინმა შეიძლება გააძლიეროს ანტიკოაგულანტური ეფექტი ნაწლავის ფლორის დარღვევით (K ვიტამინის სინთეზის შემცირება). რეკომენდებულია INR-ის უფრო ხშირი მონიტორინგი.
ორალური კონტრაცეპტივები: არსებობს თეორიული რისკი კონტრაცეფციის ეფექტურობის შემცირების, თუმცა კლინიკური მტკიცებულებები სუსტია. მიუხედავად ამისა, ზოგიერთი გაიდლაინი რეკომენდაციას იძლევა დამატებითი ბარიერული კონტრაცეფციის გამოყენებაზე ანტიბიოტიკოთერაპიის პერიოდში.
მიკოფენოლატ მოფეტილი: ამოქსიცილინი ამცირებს მიკოფენოლის მჟავას კონცენტრაციას ენტეროჰეპატური რეცირკულაციის დარღვევით.
---
ამოქსიცილინი მიეკუთვნება FDA კატეგორია B-ს ორსულობაში. ცხოველებზე ჩატარებულმა კვლევებმა არ გამოავლინა ტერატოგენური ეფექტები. ეპიდემიოლოგიური კვლევების მონაცემებით, ორსულობის პერიოდში ამოქსიცილინის გამოყენება არ ასოცირდება თანდაყოლილი ანომალიების რისკის მომატებასთან (EMA SmPC).
ამოქსიცილინი ითვლება ორსულობის პერიოდში ერთ-ერთ ყველაზე უსაფრთხო ანტიბიოტიკად და ფართოდ გამოიყენება ორსულთა ბაქტერიული ინფექციების სამკურნალოდ, მათ შორის ასიმპტომური ბაქტერიურიის და საშარდე გზების ინფექციების დროს (NICE).
ამოქსიცილინი გადადის დედის რძეში მცირე რაოდენობით. რძეში კონცენტრაცია შეადგენს მატერნალური პლაზმური კონცენტრაციის დაახლოებით 1%-ს. ძუძუთი კვების დროს გამოყენება ზოგადად ნებადართულია (BNF 87), თუმცა ჩვილს შეიძლება განუვითარდეს დიარეა, კანდიდოზი ან ალერგიული გამონაყარი. ძუძუთი კვებისას რეკომენდებულია ჩვილის მდგომარეობის მონიტორინგი.
---
საქართველოში ამოქსიცილინი ხელმისაწვდომია მრავალი ბრენდული სახელწოდებით, როგორც მონოპრეპარატის, ასევე კლავულანის მჟავასთან კომბინაციის სახით:
მონოპრეპარატები (ამოქსიცილინი):
კომბინაცია კლავულანის მჟავასთან:
პაციენტებმა უნდა გაითვალისწინონ, რომ Duramox ბრენდის სახელწოდებით პრეპარატი საქართველოში შეზღუდულად შეიძლება იყოს წარმოდგენილი, თუმცა ზემოთ ჩამოთვლილი ბიოეკვივალენტური ალტერნატივები ფართოდ ხელმისაწვდომია.
---
დიახ, ამოქსიცილინი შეიძლება მიღებულ იქნას როგორც საკვებთან ერთად, ასევე ცარიელ კუჭზე. საკვების მიღება პრაქტიკულად არ ახდენს გავლენას პრეპარატის შეწოვაზე. თუმცა, კუჭ-ნაწლავის გვერდითი ეფექტების (გულისრევა, მუცლის ტკივილი) შესამცირებლად, რეკომენდებულია საკვებთან ერთად მიღება (BNF 87).
ამოქსიცილინის ნახევარდაშლის პერიოდი შეადგენს დაახლოებით 1–1,5 საათს ჯანმრთელ ზრდასრულებში. პრეპარატი ორგანიზმიდან სრულად გამოიყოფა დაახლოებით 8–12 საათში, რის გამოც სტანდარტული დოზირება მოითხოვს მიღებას ყოველ 8 საათში. თირკმლის უკმარისობის შემთხვევაში ნახევარდაშლის პერიოდი შეიძლება მნიშვნელოვნად გახანგრძლივდეს.
ამოქსიცილინსა და ალკოჰოლს შორის პირდაპირი ფარმაკოლოგიური ურთიერთქმედება არ არსებობს. თუმცა, ალკოჰოლის მიღება არ არის რეკომენდებული ინფექციური დაავადების მკურნალობის პერიოდში, ვინაიდან ალკოჰოლი ასუსტებს იმუნურ სისტემას, ზრდის დეჰიდრატაციას და შეიძლება გააძლიეროს პრეპარატის კუჭ-ნაწლავის გვერდითი ეფექტები.
თუ გამოტოვებული დოზის შემდეგ დიდი დრო არ გასულა, მიიღეთ დოზა რაც შეიძლება სწრაფად. თუ მომდევნო დოზის დრო ახლოვდება, გამოტოვეთ გამოტოვებული დოზა და გააგრძელეთ ჩვეულებრივი გრაფიკი. არასოდეს მიიღოთ ორმაგი დოზა გამოტოვებულის კომპენსაციისთვის. ანტიბიოტიკოთერაპიის ეფექტურობისთვის მნიშვნელოვანია მკურნალობის სრული კურსის დასრულება, თუნდაც სიმპტომები ადრე გაუმჯობესდეს.
ამოქსიცილინი მონოპრეპარატი ეფექტურია ბეტა-ლაქტამაზა-არმწარმოებელი ბაქტერიების მიმართ. ამოქსიცილინ/კლავულანატი (მაგ., აუგმენტინი, ამოქსიკლავი) შეიცავს კლავულანის მჟავას — ბეტა-ლაქტამაზის ინჰიბიტორს, რაც აფართოებს სპექტრს ბეტა-ლაქტამაზა-პროდუცირებელი შტამების მიმართაც (S. aureus, H. influenzae, M. catarrhalis). კომბინირებული პრეპარატი ინიშნება უფრო მძიმე ან რეზისტენტული ინფექციების დროს (NICE NG136).
მკურნალობის ხანგრძლივობა დამოკიდებულია ინფექციის ტიპსა და სიმძიმეზე: მსუბუქი ინფექციებისთვის — 5–7 დღე, ზომიერისთვის — 7–10 დღე, ლაიმის დაავადებისთვის — 14–21 დღე. მნიშვნელოვანია მკურნალობის სრული კურსის დასრულება, თუნდაც თავს უკეთ იგრძნობდეთ — ეს ხელს უწყობს ბაქტერიული რეზისტენტობის პრევენციას (WHO Model List).