diosmin · INN
diosmin (diosmin) ხელმისაწვდომია საქართველოში 3 ბრენდის სახით. ქვემოთ მოცემული პროდუქტების ანოტაციები გადამოწმებულია ავტორიტეტული საერთაშორისო წყაროებიდან (BNF, EMA SmPC, NICE, DrugBank, WHO ATC) და ლოკალიზებულია ქართული ფარმაცევტული ბაზრისთვის.
დიოსმინი (Diosmin) არის ფლავონოიდული ჯგუფის ვენოტონიკური პრეპარატი, რომელიც ფართოდ გამოიყენება ქრონიკული ვენური უკმარისობის, ჰემოროიდული დაავადებისა და ლიმფოვენური პათოლოგიის სამკურნალოდ. პრეპარატი ზრდის ვენურ ტონუსს, აუმჯობესებს ლიმფურ დრენაჟს, ამცირებს კაპილარულ განვლადობასა და ანთებით პროცესებს. დიოსმინი ხშირად გამოიყენება ჰესპერიდინთან კომბინაციაში (მიკრონიზებული დიოსმინი 900 მგ + ჰესპერიდინი 100 მგ), რაც ბიოშეღწევადობას მნიშვნელოვნად აუმჯობესებს. პრეპარატი კარგად აიტანება, აქვს ხელსაყრელი უსაფრთხოების პროფილი და ხელმისაწვდომია ორალური ტაბლეტების სახით. საქართველოში ყველაზე ცნობილი ბრენდია დეტრალექსი (Detralex). პრეპარატი შეტანილია ევროპის ვენოლოგიური სახელმძღვანელოების რეკომენდაციებში, როგორც ქრონიკული ვენური დაავადების კონსერვატიული მკურნალობის პირველი რიგის საშუალება.
დიოსმინი (INN: Diosmin) არის ბუნებრივი წარმოშობის ფლავონოიდი, რომელიც მიეკუთვნება ფარმაკოლოგიურ კლასს — ვენოტონიკური და კაპილარდამცავი პრეპარატები (ATC კოდი: C05CA03). ქიმიურად წარმოადგენს დიოსმეტინ-7-ო-რუტინოზიდს — ფლავონოიდურ გლიკოზიდს, რომელიც ბუნებაში გვხვდება ციტრუსოვანი ხილის კანსა და რუტაბრძმედაში.
დიოსმინი პირველად გამოყოფილ იქნა 1925 წელს, ხოლო კლინიკურ პრაქტიკაში მისი ფართო გამოყენება დაიწყო 1960-იანი წლებიდან, განსაკუთრებით საფრანგეთში. მნიშვნელოვანი ეტაპი იყო მიკრონიზაციის ტექნოლოგიის შემუშავება 1990-იან წლებში, რომელმაც ნაწილაკების ზომა 2 მკმ-მდე შეამცირა და ბიოშეღწევადობა არსებითად გაზარდა (BNF 87).
ევროპის ფარმაცევტიკულ ბაზარზე დიოსმინი ძირითადად წარმოდგენილია მიკრონიზებული გაწმენდილი ფლავონოიდური ფრაქციის (MPFF — Micronized Purified Flavonoid Fraction) სახით, სადაც დიოსმინი შეადგენს 90%-ს, ხოლო ჰესპერიდინი და სხვა ფლავონოიდები — 10%-ს. ეს კომბინაცია სინერგისტულ ეფექტს ავლენს და აღიარებულია, როგორც ოქროს სტანდარტი ვენოაქტიური პრეპარატების კლასში (EMA SmPC).
სხვა ფლავონოიდული ვენოტონიკებისგან (როგორიცაა ტროქსერუტინი, რუტინი) განსხვავებით, მიკრონიზებულ დიოსმინს გააჩნია ყველაზე ფართო მტკიცებულებათა ბაზა, მათ შორის მრავალცენტრიანი რანდომიზებული კვლევები ქრონიკული ვენური დაავადების, ჰემოროიდის და ვენური წყლულების სფეროში. პრეპარატი შეტანილია WHO-ს ძირითადი მედიკამენტების მოდელის სიაში, როგორც ვენოტონიკური საშუალება.
დიოსმინის ფარმაკოლოგიური მოქმედება მრავალმხრივია და მოიცავს რამდენიმე ურთიერთდაკავშირებულ მექანიზმს:
დიოსმინი ზრდის ვენური კედლის ტონუსს ნორეპინეფრინის მეტაბოლიზმის მოდულაციით. პრეპარატი აინჰიბირებს ფერმენტ კატექოლ-ო-მეთილტრანსფერაზას (COMT) და მონოამინოქსიდაზას (MAO), რითაც ზრდის ნორეპინეფრინის კონცენტრაციას ვენური კედლის გლუვ კუნთოვან უჯრედებში. ეს იწვევს ვენური კედლის კონტრაქტილობის გაზრდას, ვენური რეფლუქსის შემცირებასა და ვენური ჰემოდინამიკის გაუმჯობესებას (EMA SmPC).
პრეპარატი ავლენს გამოხატულ ანთებითი საწინააღმდეგო მოქმედებას რამდენიმე გზით:
დიოსმინი ამცირებს კაპილარულ განვლადობას (პერმეაბილობას) ენდოთელიალური უჯრედების შორის მჭიდრო კავშირების (tight junctions) სტაბილიზაციით. ეს ამცირებს ტრანსკაპილარულ ფილტრაციას, შეშუპებასა და წყალ-ელექტროლიტურ ექსტრავაზაციას.
პრეპარატი ასტიმულირებს ლიმფური სისხლძარღვების კონტრაქტილობას, ზრდის ლიმფის ნაკადს და აჩქარებს ინტერსტიციული სითხის რეაბსორბციას. ეს მექანიზმი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ქვედა კიდურების შეშუპების შემცირებისათვის.
დიოსმინი აუმჯობესებს სისხლის რეოლოგიურ თვისებებს — ამცირებს ერითროციტული აგრეგაციის ხარისხს და სისხლის სიბლანტეს, რაც ხელს უწყობს მიკროცირკულაციის გაუმჯობესებას (NICE CG168).
დიოსმინი ჩვენებულია შემდეგი მდგომარეობების სამკურნალოდ:
პრეპარატის პირველადი ჩვენებაა ქრონიკული ვენური უკმარისობა — მდგომარეობა, რომელიც ხასიათდება ქვედა კიდურების სიმძიმის შეგრძნებით, შეშუპებით, ტკივილით და ტროფიკული დარღვევებით. CEAP კლასიფიკაციის მიხედვით დიოსმინი ეფექტურია C0s-C6 სტადიებზე. კლინიკურ კვლევებში პრეპარატმა მნიშვნელოვნად შეამცირა ქვედა კიდურების შეშუპება, ტკივილი, სიმძიმის შეგრძნება და ღამის კრუნჩხვები (EMA SmPC).
ვარიკოზულად გაფართოებული ვენების სიმპტომური მკურნალობა, მათ შორის:
ჰემოროიდის მწვავე შეტევებისა და ქრონიკული სიმპტომების მკურნალობა. მწვავე ჰემოროიდის დროს მაღალდოზიანი კურსი (3000 მგ/დღეში 4 დღის განმავლობაში, შემდეგ 2000 მგ/დღეში 3 დღე) მნიშვნელოვნად ამცირებს სისხლდენას, ტკივილს და ანთებას (BNF 87).
ქრონიკულ ვენურ უკმარისობასთან ასოცირებული ვენური წყლულების კომპლექსური მკურნალობის კომპონენტი. კვლევებში ნაჩვენებია, რომ სტანდარტულ კომპრესიულ თერაპიასთან ერთად დიოსმინის დამატება აჩქარებს წყლულის შეხორცებას.
ლიმფური შეშუპების შემცირება, განსაკუთრებით ქრონიკული ვენური პათოლოგიით განპირობებულ შემთხვევებში.
ვენების ქირურგიული ჩარევის შემდგომ პერიოდში სიმპტომების შემსუბუქება და რეაბილიტაციის ხელშეწყობა.
მოზრდილებში:
მაღალდოზიანი სქემა:
დოზის კორექცია არ არის საჭირო. პრეპარატის უსაფრთხოება ხანდაზმულ პოპულაციაში დადასტურებულია.
კლინიკური მონაცემების მიხედვით, თირკმლის ფუნქციის დარღვევისას დოზის კორექცია, როგორც წესი, არ არის საჭირო, რადგან პრეპარატის ელიმინაცია ძირითადად ჰეპატური გზით მიმდინარეობს.
მძიმე ჰეპატური ფუნქციის დარღვევისას რეკომენდებულია სიფრთხილე, თუმცა სპეციფიკური დოზირების კორექციის სქემა არ არსებობს.
18 წლამდე ასაკში გამოყენების უსაფრთხოება და ეფექტურობა არ არის დადგენილი. არ არის რეკომენდებული ბავშვებისა და მოზარდებისათვის.
ტაბლეტები მიიღება პერორალურად, საჭმლის დროს, საკმარისი რაოდენობის წყლით. საჭმელთან ერთად მიღება აუმჯობესებს ტოლერანტობას კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის მხრიდან.
დიოსმინი პერორალური მიღების შემდეგ აბსორბირდება კუჭ-ნაწლავის ტრაქტიდან. მიკრონიზებული ფორმის ბიოშეღწევადობა მნიშვნელოვნად აღემატება არამიკრონიზებულს — მიკრონიზაცია ზრდის აბსორბციას დაახლოებით 2-ჯერ. პლაზმაში მაქსიმალური კონცენტრაცია (Cmax) მიიღწევა მიღებიდან დაახლოებით 5 საათის შემდეგ (Tmax) (EMA SmPC).
პრეპარატი ფართოდ ნაწილდება ქსოვილებში. განსაკუთრებული ტროპიზმი ახასიათებს ვენური კედლისა და ლიმფური სისტემის მიმართ. რადიოიზოტოპური კვლევებით ნაჩვენებია, რომ ნიშანდებული დიოსმინი სელექტიურად გროვდება ვენული კედლისა და ვენა კავას ქსოვილში. პლაზმის ცილებთან შეკავშირება საშუალოა.
დიოსმინი ნაწლავის მიკროფლორის მიერ სწრაფად ჰიდროლიზდება აგლიკონ დიოსმეტინად, რომელიც წარმოადგენს ძირითად აქტიურ მეტაბოლიტს. ღვიძლში მიმდინარეობს შემდგომი მეტაბოლიზმი გლუკურონიზაციისა და სულფატაციის გზით. ძირითადი მეტაბოლიტებია ფენოლმჟავები: ჰიპურმჟავა, 3-ჰიდროქსი-4-მეთოქსიფენილპროპიონმჟავა და ჰომოვანილინმჟავა.
პრეპარატის ელიმინაცია ხდება როგორც თირკმლის, ისე ღვიძლის გზით. შარდით გამოიყოფა 14-79% მიღებული დოზის მეტაბოლიტების სახით, ხოლო ნაღველთან და განავალთან — დანარჩენი ნაწილი. ნახევარგამოყოფის პერიოდი (T½) შეადგენს დაახლოებით 11-32 საათს (EMA SmPC).
დიოსმინი ზოგადად კარგად აიტანება და ხასიათდება ხელსაყრელი უსაფრთხოების პროფილით. უმეტეს კლინიკურ კვლევებში გვერდითი ეფექტების სიხშირე პლაცებოს მსგავსია.
ფართომასშტაბიან პოსტმარკეტინგულ კვლევებში (მათ შორის RELIEF კვლევა, 5052 პაციენტი) პრეპარატის ტოლერანტობა შეფასებულია როგორც „კარგი" ან „ძალიან კარგი" პაციენტების 95%-ში. სერიოზული გვერდითი ეფექტები ძალიან იშვიათია (EMA SmPC).
მნიშვნელოვანი: გვერდითი ეფექტების უმეტესობა მსუბუქია, ტრანზიტორული ხასიათისაა და არ მოითხოვს მკურნალობის შეწყვეტას. კუჭ-ნაწლავის სიმპტომების შემთხვევაში რეკომენდებულია პრეპარატის საჭმელთან ერთად მიღება.
დიოსმინს, ზოგადად, დაბალი წამლის ურთიერთქმედების პოტენციალი აქვს, თუმცა რამდენიმე კლინიკურად მნიშვნელოვანი ინტერაქცია აღსანიშნავია:
ანტიკოაგულანტები (ვარფარინი, აცენოკუმაროლი): დიოსმინმა შეიძლება გააძლიეროს პერორალური ანტიკოაგულანტების ეფექტი, რაც სისხლდენის რისკს ზრდის. მოქმედების მექანიზმი: CYP2C9 ფერმენტის ინჰიბიცია, რომელიც ვარფარინის მეტაბოლიზმში მონაწილეობს. ერთდროული გამოყენებისას საჭიროა INR-ის მონიტორინგი (BNF 87).
ანტიაგრეგანტები (ასპირინი, კლოპიდოგრელი): თეორიულად შეიძლება გაძლიერდეს ანტიაგრეგანტული ეფექტი დიოსმინის თრომბოციტულ ფუნქციაზე ზემოქმედების გამო. კლინიკური მნიშვნელობა შეზღუდულია, მაგრამ სიფრთხილეა საჭირო.
CYP ფერმენტების სუბსტრატები: In vitro კვლევებში დიოსმინი ავლენს CYP1A2, CYP2C9 და CYP3A4 ფერმენტების მოდულაციის პოტენციალს, რამაც შეიძლება გავლენა მოახდინოს ამ ფერმენტებით მეტაბოლიზმად წამლებზე.
დიურეტიკები: ადიტიური ეფექტი — დიოსმინის ვენოტონიკური და ლიმფოდრენაჟული მოქმედება ავსებს დიურეტიკების ანტიედემატოზურ ეფექტს.
არ არის დაფიქსირებული კლინიკურად მნიშვნელოვანი ურთიერთქმედება ანტიჰიპერტენზიულ, ჰიპოგლიკემიურ, ანტილიპიდემიურ პრეპარატებთან და ანტიბიოტიკებთან. ეს უზრუნველყოფს დიოსმინის უსაფრთხო გამოყენებას კომორბიდულ პაციენტებში (EMA SmPC).
ცხოველებზე ჩატარებულმა პრეკლინიკურმა კვლევებმა არ გამოავლინა ტერატოგენური ან ემბრიოტოქსიკური ეფექტი. ადამიანებში ეპიდემიოლოგიური მონაცემები (2000-ზე მეტი ორსული ქალის მონაცემები) არ მიუთითებს მალფორმაციების ან ფეტო/ნეონატალური ტოქსიკურობის რისკის მომატებაზე (EMA SmPC).
მიუხედავად ამისა, ორსულობის პერიოდში გამოყენება რეკომენდებულია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როცა მოსალოდნელი სარგებელი აღემატება პოტენციურ რისკს. FDA კატეგორია არ არის ოფიციალურად მინიჭებული (პრეპარატი FDA-ში არ არის დარეგისტრირებული).
პრაქტიკაში დიოსმინი ხშირად გამოიყენება ორსულობის II-III ტრიმესტრში ჰემოროიდული სიმპტომებისა და ვენური უკმარისობის სამკურნალოდ, თუმცა I ტრიმესტრში გამოყენება არ არის რეკომენდებული.
მონაცემები დედის რძეში გადასვლის შესახებ შეზღუდულია. ცხოველებზე ჩატარებული კვლევებით, დიოსმინის მეტაბოლიტები გამოიყოფა რძეში. ძუძუთი კვების პერიოდში გამოყენება არ არის რეკომენდებული, ან ხდება ექიმის გადაწყვეტილებით, სარგებელი/რისკის შეფასების საფუძველზე (BNF 87).
საქართველოს ფარმაცევტიკულ ბაზარზე დიოსმინი წარმოდგენილია ძირითადად მიკრონიზებული გაწმენდილი ფლავონოიდური ფრაქციის (MPFF) კომბინაციის სახით:
ყველაზე ფართოდ გამოყენებული ბრენდი საქართველოში, წარმოებული Servier-ის მიერ:
დეტრალექსი წარმოადგენს ორიგინალ პრეპარატს, რომელზეც ჩატარებულია უმრავლესობა კლინიკური კვლევებისა. ხელმისაწვდომია საქართველოს აფთიაქებში რეცეპტის გარეშე. 1000 მგ-იანი ფორმულაცია უზრუნველყოფს დღეში ერთხელ მიღების კომფორტს.
ქრონიკული ვენური უკმარისობის სამკურნალოდ დიოსმინის მინიმალური რეკომენდებული კურსი შეადგენს 2-3 თვეს. კლინიკური ეფექტი, როგორც წესი, ვლინდება 2-4 კვირის შემდეგ, მაგრამ მაქსიმალური თერაპიული ეფექტისთვის საჭიროა სრული კურსის გავლა. ქრონიკული სიმპტომების შემთხვევაში კურსი შეიძლება განმეორდეს წელიწადში 2-3-ჯერ, ექიმის რეკომენდაციით. ზოგიერთ შემთხვევაში გახანგრძლივებული მიღება (6-12 თვე) უფრო ეფექტურია, განსაკუთრებით ვენური წყლულების შეხორცების დროს (EMA SmPC).
დიოსმინი შედარებით უსაფრთხოდ ითვლება ორსულობის პერიოდში — ცხოველებზე და ადამიანებზე ჩატარებულმა კვლევებმა არ გამოავლინა ტერატოგენური ეფექტი. თუმცა, I ტრიმესტრში გამოყენება არ არის რეკომენდებული. II და III ტრიმესტრში ჰემოროიდის სამკურნალოდ პრეპარატი გამოიყენება ექიმის დანიშნულებით. აუცილებლად გაიარეთ კონსულტაცია სამეანო-გინეკოლოგთან მიღების დაწყებამდე.
მიკრონიზაციის პროცესი ამცირებს დიოსმინის ნაწილაკების ზომას 2 მიკრომეტრამდე (ჩვეულებრივი ფორმის 37 მიკრომეტრის ნაცვლად). ეს მნიშვნელოვნად — დაახლოებით 2-ჯერ — ზრდის ნაწლავიდან აბსორბციას და ბიოშეღწევადობას. შესაბამისად, მიკრონიზებული ფორმა უფრო ეფექტურია იმავე დოზაში. დეტრალექსი შეიცავს სწორედ მიკრონიზებულ გაწმენდილ ფლავონოიდურ ფრაქციას (MPFF).
დიოსმინს აქვს თეორიული პოტენციალი, გააძლიეროს ანტიკოაგულანტების (ვარფარინი) და ანტიაგრეგანტების (ასპირინი, კლოპიდოგრელი) მოქმედება. პრაქტიკაში, სტანდარტულ დოზებში კლინიკურად მნიშვნელოვანი ურთიერთქმედება იშვიათია, მაგრამ ვარფარინის მიმღებ პაციენტებში რეკომენდებულია INR-ის მონიტორინგი. ყოველთვის აცნობეთ თქვენს ექიმს მიღებული მედიკამენტების შესახებ (BNF 87).
არა. დიოსმინი წარმოადგენს სიმპტომურ მკურნალობას — იგი ამცირებს ტკივილს, შეშუპებას, სიმძიმის შეგრძნებას და ღამის კრუნჩხვებს, მაგრამ ვერ აღადგენს უკვე გაფართოებულ ვენებს ან დაზიანებულ სარქველებს. ვარიკოზული ვენების რადიკალური მკურნალობისთვის შეიძლება საჭირო იყოს ქირურგიული ან ენდოვასკულარული ჩარევა. პრეპარატი ეფექტურია კომპრესიულ თერაპიასთან ერთად და დაავადების პროგრესირების შენელებისთვის.
1000 მგ-იანი ტაბლეტი რეკომენდებულია დილით, საუზმის დროს მიიღოთ — ეს უზრუნველყოფს ოპტიმალურ აბსორბციას და კუჭ-ნაწლავის ტოლერანტობას. 500 მგ-იანი ფორმულაციის შემთხვევაში — ერთი ტაბლეტი დილით და ერთი საღამოს, საჭმლის დროს. საჭმელთან ერთად მიღება მნიშვნელოვნად ამცირებს კუჭ-ნაწლავის გვერდითი ეფექტების რისკს.