კალცი გლუკონატი

მოკლედ

კალციუმის გლუკონატი (Calcium Gluconate) არის კალციუმის მარილი, რომელიც გამოიყენება ჰიპოკალციემიის, ჰიპერკალიემიის და ჰიპერმაგნიემიის სამკურნალოდ. იგი წარმოადგენს ელექტროლიტური ბალანსის მარეგულირებელ პრეპარატს, რომელიც შეიცავს ელემენტარული კალციუმის დაახლოებით 9%-ს. ინტრავენური გზით მიღებისას იგი პირველი რიგის პრეპარატია მწვავე სიმპტომატური ჰიპოკალციემიის, კალციუმის არხების ბლოკატორების დოზის გადაჭარბებისა და ჰიპერკალიემიით გამოწვეული კარდიოტოქსიკურობის მკურნალობაში. პერორალურად გამოიყენება კალციუმის დეფიციტის შესავსებად, ოსტეოპოროზის პრევენციისა და მკურნალობის მიზნით. პრეპარატი შედარებით კარგად აიტანება, თუმცა ინტრავენური შეყვანისას საჭიროა ნელი ინფუზია კარდიოვასკულური გართულებების თავიდან ასაცილებლად (BNF 87).

რა არის და ფარმაკოლოგია

კალციუმის გლუკონატი (INN: Calcium Gluconate) არის გლუკონის მჟავას კალციუმის მარილი, ქიმიური ფორმულით C₁₂H₂₂CaO₁₄. იგი მიეკუთვნება ელექტროლიტების და მინერალური დანამატების ფარმაკოლოგიურ ჯგუფს (ATC კოდი: A12AA03). პრეპარატი შეტანილია ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის აუცილებელ წამლების ნუსხაში (WHO Model List), რაც მის კლინიკურ მნიშვნელობას ხაზს უსვამს.

კალციუმის გლუკონატი პირველად სინთეზირებული იქნა მე-19 საუკუნის ბოლოს. მას შემდეგ იგი ფართოდ გამოიყენება კლინიკურ პრაქტიკაში, როგორც კალციუმის შემცვლელი და ანტიდოტი. კალციუმის ქლორიდთან შედარებით, გლუკონატი ნაკლებად აღიზიანებს ვენებს და ქსოვილებს, რის გამოც პერიფერიული ვენური წვდომისას უპირატესობა ენიჭება სწორედ გლუკონატის ფორმას (BNF 87).

პრეპარატი ხელმისაწვდომია სხვადასხვა ფარმაცევტული ფორმით: საინექციო ხსნარი (10%, ანუ 100 მგ/მლ), ეფერვესცენტული ტაბლეტები, ჩვეულებრივი ტაბლეტები და საღეჭი ტაბლეტები. 10 მლ 10%-იანი ხსნარი შეიცავს 1000 მგ კალციუმის გლუკონატს, რაც შეესაბამება დაახლოებით 93 მგ (2.3 მმოლ) ელემენტარულ კალციუმს. ეს მნიშვნელოვანი განსხვავებაა კალციუმის ქლორიდისგან, რომელიც 10 მლ-ში 272 მგ (6.8 მმოლ) ელემენტარულ კალციუმს შეიცავს (EMA SmPC).

კალციუმი ორგანიზმში ყველაზე უხვად წარმოდგენილი მინერალია — ზრდასრულ ადამიანში მისი საერთო რაოდენობა დაახლოებით 1000-1200 გრამს შეადგენს, საიდანაც 99% ძვლებსა და კბილებშია კონცენტრირებული.

მოქმედების მექანიზმი

კალციუმის გლუკონატის მოქმედების მექანიზმი განპირობებულია კალციუმის იონების (Ca²⁺) ფიზიოლოგიური როლით ორგანიზმში. პრეპარატის შეყვანის შემდეგ, კალციუმის იონები თავისუფლდებიან გლუკონატის მარილიდან და მონაწილეობენ მრავალრიცხოვან ბიოქიმიურ პროცესში.

ნერვ-კუნთოვანი გადაცემა: კალციუმის იონები აუცილებელია ნორმალური ნერვ-კუნთოვანი გადაცემისთვის. ისინი მონაწილეობენ აცეტილქოლინის გამოთავისუფლებაში ნერვ-კუნთოვან სინაფსში პრესინაფსური კალციუმის არხების მეშვეობით. ჰიპოკალციემიისას ნერვული მემბრანის აგზნებადობა იზრდება, რაც იწვევს ტეტანიას, ლარინგოსპაზმს და კრუნჩხვებს. კალციუმის გლუკონატით სისხლში Ca²⁺ კონცენტრაციის აღდგენა ამ სიმპტომებს ხსნის (BNF 87).

კარდიოვასკულური ეფექტი: კალციუმის იონები გადამწყვეტ როლს ასრულებენ მიოკარდიუმის შეკუმშვისა და გამტარობის სისტემაში. ჰიპერკალიემიისას კალციუმის გლუკონატი არ ამცირებს სისხლში კალიუმის კონცენტრაციას, არამედ ანტაგონისტურად მოქმედებს კალიუმის კარდიოტოქსიკურ ეფექტზე — სტაბილიზებს მიოკარდიუმის უჯრედის მემბრანის პოტენციალს, აღადგენს მოსვენების მემბრანულ პოტენციალსა და ბარიერულ პოტენციალს შორის ნორმალურ გრადიენტს (NICE NG136).

ძვლოვანი მეტაბოლიზმი: კალციუმი ძვლოვანი ქსოვილის ძირითადი მინერალური კომპონენტია. იგი ჰიდროქსიაპატიტის (Ca₁₀(PO₄)₆(OH)₂) სახით ჩაშენებულია ძვლის მატრიქსში. პერორალური კალციუმის მიღება ხელს უწყობს ძვლოვანი მინერალიზაციის შენარჩუნებას და ოსტეოკლასტური რეზორბციის შემცირებას, განსაკუთრებით D ვიტამინთან კომბინაციაში.

სისხლის შედედება: კალციუმის იონები (IV ფაქტორი) აუცილებელია კოაგულაციის კასკადის რამდენიმე საფეხურისთვის, მათ შორის პროთრომბინის თრომბინად გარდაქმნისთვის. მასიური ჰემოტრანსფუზიის დროს ციტრატიანი სისხლის კომპონენტების გადასხმისას კალციუმის გლუკონატი კომპენსირებას უკეთებს ციტრატით გამოწვეულ ჰიპოკალციემიას.

უჯრედშიდა სიგნალიზაცია: Ca²⁺ იონები მონაწილეობენ მრავალი ფერმენტის აქტივაციაში, ჰორმონების სეკრეციასა და უჯრედშიდა მეორადი მესენჯერის სისტემაში (კალმოდულინ-დამოკიდებული გზები).

ჩვენებები

კალციუმის გლუკონატს გააჩნია ფართო ჩვენებების სპექტრი, რომელიც მოიცავს როგორც გადაუდებელ, ისე გეგმიურ მდგომარეობებს:

გადაუდებელი ჩვენებები (ინტრავენური)

მწვავე სიმპტომატური ჰიპოკალციემია: ტეტანია, კარპოპედალური სპაზმი, ლარინგოსპაზმი, კრუნჩხვები. ინტრავენური კალციუმის გლუკონატი პირველი რიგის მკურნალობაა (BNF 87).

ჰიპერკალიემია კარდიოტოქსიკურობით: ეკგ-ზე ცვლილებების არსებობისას (მაღალი T ტალღები, QRS გაფართოება, P ტალღის გაქრობა) კალციუმის გლუკონატი გამოიყენება მიოკარდიუმის სტაბილიზაციის მიზნით. იგი პირველი პრეპარატია ჰიპერკალიემიის სამკურნალო ალგორითმში (NICE NG136).

ჰიპერმაგნიემია: მაგნიუმის სულფატის დოზის გადაჭარბება ან თირკმლის უკმარისობით გამოწვეული ჰიპერმაგნიემია.

კალციუმის არხების ბლოკატორების დოზის გადაჭარბება: ვერაპამილის, დილტიაზემის ან სხვა კალციუმის ანტაგონისტების ტოქსიკურობისას ანტიდოტის სახით (BNF 87).

ჰიდროფტორმჟავას (HF) დამწვრობა: ფტორიდის იონების ნეიტრალიზაციისთვის, როგორც ტოპიკურად (გელის სახით), ისე სისტემურად.

გეგმიური ჩვენებები (პერორალური)

კალციუმის დეფიციტის კომპენსაცია: არასაკმარისი დიეტური მიღებისას, მალაბსორბციის სინდრომისას.

[ოსტეოპოროზი](/conditions/osteoporozi): პრევენცია და მკურნალობა D ვიტამინთან კომბინაციაში, განსაკუთრებით პოსტმენოპაუზურ ქალებში (NICE NG136).

ოსტეომალაცია და რაქიტი: კომპლექსური მკურნალობის ფარგლებში.

ქრონიკული თირკმლის უკმარისობა: ჰიპოკალციემიის კორექცია, ფოსფატ-შემბოჭავის სახით (თუმცა ამ მიზნით უფრო ხშირად კალციუმის კარბონატი ან აცეტატი გამოიყენება).

მასიური ჰემოტრანსფუზია: ციტრატით ინდუცირებული ჰიპოკალციემიის პრევენცია და მკურნალობა.

დოზირება

ინტრავენური გამოყენება (10%-იანი ხსნარი, 100 მგ/მლ)

მწვავე ჰიპოკალციემია (მოზრდილები):

• 10-20 მლ (1000-2000 მგ) ნელი ინტრავენური ინექცია 5-10 წუთის განმავლობაში
• საჭიროებისამებრ განმეორება 6-8 საათის ინტერვალით
• მძიმე შემთხვევებში — უწყვეტი ინფუზია: 40-100 მლ (4-10 გ) 24 საათის განმავლობაში 5%-იან დექსტროზაში ან 0.9%-იან NaCl-ში (BNF 87)

მწვავე ჰიპოკალციემია (ბავშვები):

• 0.5-1 მლ/კგ (50-100 მგ/კგ) ნელი ინტრავენური ინფუზია, მაქსიმუმ 20 მლ ერთ დოზაზე
• ინფუზიის სიჩქარე არ უნდა აღემატებოდეს 1 მლ/წთ-ს (EMA SmPC)

ჰიპერკალიემია (მოზრდილები):

• 10-30 მლ (1000-3000 მგ) ნელი ინტრავენური ინექცია 5-10 წუთის განმავლობაში
• ეფექტის მონიტორინგი ეკგ-ით; საჭიროებისამებრ განმეორება 5-10 წუთში (NICE NG136)

ახალშობილთა ჰიპოკალციემია:

• 1-2 მლ/კგ (100-200 მგ/კგ) ნელი ინტრავენური ინფუზია კარდიომონიტორინგით

პერორალური გამოყენება

მოზრდილები — კალციუმის დეფიციტი/ოსტეოპოროზი:

• 1000-3000 მგ კალციუმის გლუკონატი (90-270 მგ ელემენტარული კალციუმი) დღეში, გაყოფილი 2-3 მიღებაზე
• ოსტეოპოროზისას ჩვეულებრივ საჭიროა 1000-1200 მგ/დღე ელემენტარული კალციუმი (საჭიროა შესაბამისი დოზის გამოთვლა)

ბავშვები (პერორალური):

• 200-500 მგ/კგ/დღე, გაყოფილი 3-4 მიღებაზე

სპეციალური პოპულაციები

თირკმლის უკმარისობა: სიფრთხილეა საჭირო; დოზის კორექცია ხორციელდება სისხლის კალციუმის დონის მონიტორინგის საფუძველზე. ჰიპერკალციემიის რისკი მაღალია, განსაკუთრებით D ვიტამინის ერთდროული მიღებისას.

ღვიძლის უკმარისობა: სპეციფიკური დოზის კორექცია არ არის საჭირო.

ხანდაზმულები: დოზა სტანდარტული, მაგრამ მონიტორინგი გაძლიერებული უნდა იყოს თირკმლის ფუნქციის გათვალისწინებით.

ფარმაკოკინეტიკა

აბსორბცია: პერორალურად მიღებისას კალციუმის გლუკონატი კუჭ-ნაწლავის ტრაქტიდან აქტიურად და პასიურად შეიწოვება. აქტიური ტრანსპორტი ხორციელდება თორმეტგოჯა ნაწლავში D ვიტამინ-დამოკიდებული მექანიზმით (TRPV6 არხები და კალბინდინ-D9k). პასიური დიფუზია მიმდინარეობს მთელი წვრილი ნაწლავის გასწვრივ. ბიოშეღწევადობა დაახლოებით 25-35%-ია და დამოკიდებულია D ვიტამინის სტატუსზე, კუჭის არეში pH-ზე და თანმხლებ საკვებზე. მჟავე გარემოში აბსორბცია უკეთესია (EMA SmPC).

განაწილება: სისხლის პლაზმაში კალციუმი სამ ფრაქციაში არის წარმოდგენილი: ~45% ცილებთან შეკავშირებული (ძირითადად ალბუმინი), ~45% იონიზირებული (ფიზიოლოგიურად აქტიური) და ~10% ანიონურ კომპლექსებში (ციტრატი, ფოსფატი). ნორმალური საერთო კალციუმის დონე 2.1-2.6 მმოლ/ლ-ია. განაწილების მოცულობა მცირეა, რადგან კალციუმი ძირითადად ექსტრაცელულარულ სივრცეში ნაწილდება.

მეტაბოლიზმი: კალციუმი არ განიცდის ჰეპატურ მეტაბოლიზმს კლასიკური გაგებით. გლუკონატის კომპონენტი მეტაბოლიზდება ნახშირორჟანგად და წყლად.

ექსკრეცია: გამოიყოფა ძირითადად თირკმლებით (ფილტრაცია თირკმლის გლომერულუსებში და 98-99%-ის რეაბსორბცია პროქსიმალურ მილაკებში, ჰენლეს მარყუჟსა და დისტალურ მილაკებში). დღიური საშარდე ექსკრეცია ჩვეულებრივ 100-300 მგ-ია. ნაწილი გამოიყოფა ნაღვლით და განავლით. ინტრავენური შეყვანის შემდეგ ეფექტის დაწყება რამდენიმე წუთშია, ხოლო ხანგრძლივობა 30-120 წუთია ჰიპერკალიემიისას (BNF 87).

გვერდითი ეფექტები

ხშირი (>10%)

პერორალური მიღებისას:

• კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის დარღვევები: ყაბზობა, მეტეორიზმი, გულისრევა
• ბუნდოვანი მუცლის ტკივილი

ნაკლებად ხშირი (1-10%)

• ჰიპერკალციემია (განსაკუთრებით D ვიტამინის ერთდროულ მიღებასთან ან თირკმლის უკმარისობასთან კომბინაციაში)
• ჰიპერკალციურია
• ინტრავენური შეყვანისას: სიცხის შეგრძნება, სახის სიწითლე, ოფლიანობა
• ინექციის ადგილას დისკომფორტი, ვენის გაღიზიანება

იშვიათი, მაგრამ სერიოზული

კარდიოვასკულური გართულებები (ინტრავენური):

• ბრადიკარდია, არითმია — განსაკუთრებით სწრაფი შეყვანისას ან დიგოქსინის ერთდროულ მიღებასთან
• ჰიპოტენზია ან ჰიპერტენზია
• გულის გაჩერება — ძალიან სწრაფი ინტრავენური შეყვანისას (BNF 87)

ქსოვილოვანი ნეკროზი:

• ექსტრავაზაციისას (ვენიდან ხსნარის ქსოვილში გაჟონვა) შესაძლოა განვითარდეს მძიმე ქსოვილოვანი ნეკროზი და კალციფიკაცია, განსაკუთრებით ახალშობილებში. ამ მიზეზით ახალშობილებში სასურველია ცენტრალური ვენური წვდომის გამოყენება (EMA SmPC)

თირკმლის ქვები:

• ხანგრძლივი პერორალური მიღებისას, განსაკუთრებით მაღალი დოზებით, შესაძლოა ნეფროლითიაზის (კალციუმ-ოქსალატური ქვები) რისკი გაიზარდოს

რძე-ტუტოვანი სინდრომი (Milk-alkali syndrome):

• ვითარდება კალციუმის და ტუტე ნივთიერებების (ანტაციდები) ერთდროული ჭარბი მიღებისას — ჰიპერკალციემია, მეტაბოლური ალკალოზი, თირკმლის უკმარისობა

ალერგიული რეაქციები:

• ძალზე იშვიათად — ანაფილაქსია, ურტიკარია

უკუჩვენებები და სიფრთხილე

აბსოლუტური უკუჩვენებები

• ჰიპერკალციემია — ნებისმიერი ეტიოლოგიის (ჰიპერპარათირეოიდიზმი, მალიგნური ჰიპერკალციემია, D ვიტამინის ინტოქსიკაცია)
• მძიმე ჰიპერკალციურია — ნეფროლითიაზის ანამნეზით
• კალციუმის შემცველი თირკმლის ქვები
• დიგოქსინის ტოქსიკურობა — ინტრავენური კალციუმი აძლიერებს დიგოქსინის ტოქსიკურ ეფექტს და შეიძლება ფატალური არითმია გამოიწვიოს (BNF 87)

ფარდობითი უკუჩვენებები და სიფრთხილე

• სარკოიდოზი — ჰიპერკალციემიის განვითარების მაღალი რისკი
• თირკმლის ქრონიკული დაავადება — მჭიდრო მონიტორინგი, კალციუმ-ფოსფორული ნამრავლის კონტროლი (Ca×P < 4.4 მმოლ²/ლ²)
• დიგოქსინით მკურნალობა — ინტრავენური კალციუმი მხოლოდ უკიდურესი აუცილებლობისას, ეკგ მონიტორინგით
• დეჰიდრატაცია — ზრდის ჰიპერკალციემიის რისკს
• სწრაფი ინტრავენური ინექცია კატეგორიულად დაუშვებელია — საჭიროა ≥5 წუთი ერთი ამპულისთვის (EMA SmPC)

ურთიერთქმედებები

მაღალი კლინიკური მნიშვნელობის ურთიერთქმედებები

გულის გლიკოზიდები (დიგოქსინი): კალციუმი აძლიერებს დიგოქსინის ტოქსიკურობას მიოკარდიუმზე. ინტრავენური კალციუმი დიგოქსინის მიმღებ პაციენტებში შეიძლება გამოიწვიოს სიცოცხლისთვის საშიში არითმიები. თუ ინტრავენური კალციუმი აბსოლუტურად აუცილებელია, იგი ძალიან ნელა უნდა შეიყვანოს უწყვეტი ეკგ მონიტორინგით (BNF 87).

ცეფტრიაქსონი: კალციუმის გლუკონატი და ცეფტრიაქსონი არ უნდა შეერიოს ერთ საინფუზიო სისტემაში — წარმოიქმნება უხსნადი კალციუმ-ცეფტრიაქსონის პრეციპიტატები, რომლებმაც შეიძლება ფილტვებისა და თირკმლების ემბოლია გამოიწვიოს. ახალშობილებში ეს კომბინაცია კატეგორიულად უკუნაჩვენებია (EMA SmPC).

საშუალო კლინიკური მნიშვნელობის ურთიერთქმედებები

თიაზიდური დიურეტიკები: ამცირებენ კალციუმის რენალურ ექსკრეციას, რაც ჰიპერკალციემიის რისკს ზრდის.

ბისფოსფონატები: პერორალური კალციუმი ამცირებს ბისფოსფონატების აბსორბციას. მინიმუმ 2 საათის ინტერვალია საჭირო.

ფტორქინოლონები (ციპროფლოქსაცინი, ლევოფლოქსაცინი): კალციუმი ქელაციით ამცირებს მათ აბსორბციას. 2-4 საათის ინტერვალი რეკომენდებულია.

ტეტრაციკლინები: ანალოგიურად, ქელაცია ამცირებს ორივე პრეპარატის აბსორბციას.

თირეოიდული ჰორმონები (ლევოთიროქსინი): კალციუმი ამცირებს ლევოთიროქსინის აბსორბციას. მინიმუმ 4 საათის ინტერვალი საჭიროა (BNF 87).

რკინის პრეპარატები: ურთიერთ აბსორბციის დაქვეითება. 2 საათის ინტერვალია რეკომენდებული.

ფენიტოინი: კალციუმი ამცირებს ფენიტოინის აბსორბციას.

ორსულობა და ლაქტაცია

ორსულობა

კალციუმის გლუკონატი FDA კატეგორია C-ს მიეკუთვნება (ცხოველთა კვლევებში რისკი გამოვლენილია, ადამიანებში ადეკვატური კვლევები არ არსებობს). თუმცა, კალციუმი ფიზიოლოგიურად აუცილებელი ელემენტია ორსულობის პერიოდში და ადეკვატური მიღება რეკომენდებულია.

ორსულობის პერიოდში კალციუმის მოთხოვნილება იზრდება (1000-1300 მგ/დღე ელემენტარული კალციუმი). WHO რეკომენდაციით, დაბალი კალციუმის მიღების მქონე პოპულაციებში ორსულ ქალებს 1500-2000 მგ/დღე ელემენტარული კალციუმის დანამატი ესაჭიროებათ პრეეკლამფსიის პრევენციისთვის (WHO Model List).

ინტრავენური კალციუმის გლუკონატი ორსულობის დროს გამოიყენება ეკლამფსიის მკურნალობისას მაგნიუმის სულფატის ტოქსიკურობის ანტიდოტის სახით (BNF 87).

ლაქტაცია

კალციუმი ბუნებრივად გადადის დედის რძეში. პერორალური კალციუმის დანამატების მიღება ლაქტაციის პერიოდში უსაფრთხოდ მიიჩნევა ფიზიოლოგიური დოზებით (1000-1300 მგ/დღე ელემენტარული კალციუმი). ლაქტაციის პერიოდში კალციუმის მოთხოვნილება მომატებულია, რადგან დღეში დაახლოებით 200-300 მგ კალციუმი გადადის რძეში (EMA SmPC).

ბრენდები საქართველოში

საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე კალციუმის გლუკონატი ხელმისაწვდომია როგორც ორიგინალური, ისე გენერიკული პრეპარატების სახით:

• კალციუმის გლუკონატი — საინექციო ხსნარი 10% (10 მლ ამპულები), წარმოებული სხვადასხვა მწარმოებლის მიერ
• კალციუმის გლუკონატის ტაბლეტები — 500 მგ, პერორალური მიღებისთვის

საქართველოში ასევე ფართოდ ხელმისაწვდომია კალციუმის სხვა მარილები (კარბონატი, ციტრატი), რომლებიც ელემენტარული კალციუმის უფრო მაღალ შემცველობას უზრუნველყოფენ. კალციუმის კონკრეტული ბრენდის არჩევისას რეკომენდებულია ფარმაცევტთან კონსულტაცია, ელემენტარული კალციუმის შემცველობისა და ინდივიდუალური საჭიროებების გათვალისწინებით.

უფრო დეტალური ინფორმაციისთვის კონკრეტული პრეპარატების შესახებ, ეწვიეთ კალციუმის გლუკონატის მედიკამენტების გვერდს.

ხშირად დასმული კითხვები

რა განსხვავებაა კალციუმის გლუკონატსა და კალციუმის ქლორიდს შორის?

კალციუმის ქლორიდი სამჯერ მეტ ელემენტარულ კალციუმს შეიცავს (272 მგ/10 მლ წინააღმდეგ 93 მგ/10 მლ), მაგრამ ძლიერ აღიზიანებს ვენებს და ქსოვილების ნეკროზს იწვევს ექსტრავაზაციისას. კალციუმის ქლორიდი მხოლოდ ცენტრალური ვენური კათეტერით უნდა შეიყვანოს, ხოლო გლუკონატი შესაძლებელია პერიფერიული ვენითაც. კარდიოპულმონარული რეანიმაციის პირობებში და ცენტრალური ხაზის არსებობისას ზოგჯერ კალციუმის ქლორიდს ანიჭებენ უპირატესობას სწრაფი ეფექტის გამო (BNF 87).

შეიძლება თუ არა კალციუმის გლუკონატის პერორალურად მიღება ოსტეოპოროზის მკურნალობისთვის?

კალციუმის გლუკონატი პერორალურად შეიძლება გამოყენებულ იქნას ოსტეოპოროზის კომპლექსურ მკურნალობაში, თუმცა მისი ელემენტარული კალციუმის შემცველობა დაბალია (მხოლოდ 9%). ამიტომ პრაქტიკულად კალციუმის კარბონატი (40% ელემენტარული კალციუმი) ან კალციუმის ციტრატი (21%) უფრო ხშირად გამოიყენება. ნებისმიერ შემთხვევაში, კალციუმი D ვიტამინთან კომბინაციაში უნდა მიიღოთ ოპტიმალური აბსორბციისთვის (NICE NG136).

რა სისწრაფით უნდა შეიყვანოს კალციუმის გლუკონატი ინტრავენურად?

კალციუმის გლუკონატის ინტრავენური ინექცია უნდა განხორციელდეს ნელა — 10 მლ (1 ამპულა) მინიმუმ 5-10 წუთის განმავლობაში. სწრაფი შეყვანა შეიძლება გამოიწვიოს ვაზოდილატაცია, ჰიპოტენზია, ბრადიკარდია, არითმია და თუნდაც გულის გაჩერება. პაციენტს უნდა ჩაუტარდეს ეკგ მონიტორინგი, განსაკუთრებით დიგოქსინით მკურნალობისას (EMA SmPC).

რატომ გამოიყენება კალციუმის გლუკონატი ჰიპერკალიემიისას, თუ იგი კალიუმს არ ამცირებს?

კალციუმის გლუკონატი ჰიპერკალიემიისას არ ამცირებს სისხლში კალიუმის კონცენტრაციას. მისი დანიშნულებაა მიოკარდიუმის დაცვა — კალციუმის იონები სტაბილიზებენ მიოკარდიუმის მემბრანის პოტენციალს და ამცირებენ კარიდოტოქსიკურობის რისკს (არითმია, ფიბრილაცია). ეფექტი 1-3 წუთში იწყება და 30-60 წუთს გრძელდება. კალიუმის დონის შესამცირებლად დამატებით საჭიროა ინსულინ-გლუკოზა, სალბუტამოლი ან სხვა ღონისძიებები (NICE NG136).

შეიძლება თუ არა კალციუმის გლუკონატის მიღება საკვებთან ერთად?

პერორალური კალციუმის გლუკონატი შეიძლება საკვებთან ერთად მიიღოთ — კუჭის მჟავა ხელს უწყობს კალციუმის ხსნადობას და აბსორბციას. თუმცა, ერთდროულად არ უნდა მიიღოთ რკინის პრეპარატებთან, ტეტრაციკლინებთან, ფტორქინოლონებთან ან ლევოთიროქსინთან — ამ შემთხვევაში მინიმუმ 2-4 საათის ინტერვალია საჭირო (BNF 87).

რა სიმპტომები მიუთითებს კალციუმის გლუკონატის დოზის გადაჭარბებაზე?

დოზის გადაჭარბება იწვევს ჰიპერკალციემიას, რომლის სიმპტომებია: გულისრევა, ღებინება, ყაბზობა, მუცლის ტკივილი, კუნთური სისუსტე, პოლიურია, პოლიდიფსია, დეზორიენტაცია, ძილიანობა, და მძიმე შემთხვევებში — კომა, თირკმლის უკმარისობა და გულის არითმიები. მკურნალობა მოიცავს ინტრავენურ ჰიდრატაციას, ფუროსემიდის გამოყენებას და სისხლში კალციუმის დონის მონიტორინგს (BNF 87).