calcium carbonate

მოკლედ

კალციუმის კარბონატი (Calcium Carbonate) არის არაორგანული კალციუმის მარილი, რომელიც გამოიყენება როგორც კალციუმის დანამატი ჰიპოკალციემიისა და ოსტეოპოროზის პროფილაქტიკა-მკურნალობისთვის, ასევე როგორც ანტაციდი კუჭის მჟავიანობის შესამცირებლად. პრეპარატი შეიცავს ელემენტარული კალციუმის ყველაზე მაღალ კონცენტრაციას (40%) სხვა კალციუმის მარილებთან შედარებით. იგი ფართოდ გამოიყენება ქრონიკული თირკმლის დაავადების მქონე პაციენტებში ჰიპერფოსფატემიის სამართავად, როგორც ფოსფატის შემბოჭველი. პრეპარატი ხელმისაწვდომია ტაბლეტების, საღეჭი ტაბლეტების, სუსპენზიისა და ფხვნილის ფორმით. ზოგადად კარგად ტოლერანტული მედიკამენტია, თუმცა შეიძლება გამოიწვიოს ყაბზობა და მეტეორიზმი (BNF 87).

რა არის და ფარმაკოლოგია

კალციუმის კარბონატი (CaCO₃) წარმოადგენს კალციუმის არაორგანულ მარილს, მოლეკულური მასით 100.09 გ/მოლი. იგი მიეკუთვნება ორ ძირითად ფარმაკოლოგიურ კლასს: მინერალური დანამატები (A12AA04 ATC კოდი) და ანტაციდები (A02AC01). ეს არის თეთრი კრისტალური ფხვნილი, უგემო, წყალში პრაქტიკულად უხსნადი, თუმცა მჟავა გარემოში (მათ შორის კუჭის მარილმჟავაში) იხსნება კალციუმის იონებისა და CO₂-ის გამოყოფით.

ისტორია: კალციუმის კარბონატი ერთ-ერთი უძველესი სამკურნალო საშუალებაა — ცარცი და ნიჟარები საუკუნეების მანძილზე გამოიყენებოდა საჭმლის მომნელებელი პრობლემების სამკურნალოდ. თანამედროვე ფარმაცევტიკაში იგი 1930-იანი წლებიდან აქტიურად გამოიყენება ანტაციდურ პრეპარატებში. ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის აუცილებელ მედიკამენტთა ნუსხაში შეტანილია როგორც კალციუმის დანამატი (WHO Model List).

ფარმაკოლოგიური თვისებები: კალციუმის კარბონატი ორმაგ ფუნქციას ასრულებს — როგორც ანტაციდი ნეიტრალიზებს კუჭის მარილმჟავას, ხოლო როგორც კალციუმის წყარო უზრუნველყოფს ორგანიზმს ესენციალური მინერალით. 1 გრამი კალციუმის კარბონატი შეიცავს დაახლოებით 400 მგ ელემენტარულ კალციუმს, რაც მას ყველაზე კონცენტრირებულ კალციუმის პრეპარატად აქცევს (EMA SmPC).

კლასიფიკაცია:

• ATC კოდი: A02AC01 (ანტაციდი), A12AA04 (კალციუმის დანამატი)
• ქიმიური ფორმულა: CaCO₃
• გარეგნობა: თეთრი ფხვნილი ან ტაბლეტები

მოქმედების მექანიზმი

კალციუმის კარბონატის მოქმედების მექანიზმი მრავალმხრივია და დამოკიდებულია კლინიკურ ჩვენებაზე:

ანტაციდური მოქმედება

კუჭში მოხვედრისას კალციუმის კარბონატი რეაგირებს მარილმჟავასთან (HCl) შემდეგი რეაქციით:

CaCO₃ + 2HCl → CaCl₂ + H₂O + CO₂

ეს რეაქცია სწრაფად ნეიტრალიზებს კუჭის მჟავას, რაც ზრდის კუჭშიდა pH-ს. 1 გრამ კალციუმის კარბონატს შეუძლია დაახლოებით 20 მეკვ მარილმჟავის ნეიტრალიზება. ანტაციდური ეფექტი იწყება 5-10 წუთში მიღების შემდეგ და გრძელდება 30-60 წუთი უზმოზე, ხოლო საკვებთან ერთად — 2-3 საათი (BNF 87).

კალციუმის ჰომეოსტაზზე მოქმედება

კუჭის მჟავა გარემოში კალციუმის კარბონატის დაშლის შემდეგ გამოთავისუფლებული Ca²⁺ იონები შეიწოვება წვრილ ნაწლავში, ძირითადად თორმეტგოჯა ნაწლავში, ორი მექანიზმით:

1. აქტიური ტრანსცელულარული ტრანსპორტი — D ვიტამინზე დამოკიდებული პროცესი, რომელიც მოიცავს კალბინდინ-D9k ცილას მონაწილეობით კალციუმის გადატანას ნაწლავის ეპითელური უჯრედების მეშვეობით. ეს მექანიზმი დომინირებს დაბალი კალციუმის მიღების პირობებში.

1. პასიური პარაცელულარული დიფუზია — კონცენტრაციის გრადიენტით განპირობებული პროცესი, რომელიც აქტიურდება მაღალი კალციუმის მიღებისას.

ფოსფატის შემბოჭველი მოქმედება

კალციუმის იონები ნაწლავში აკავშირებენ საკვებით მიღებულ ფოსფატს და ქმნიან უხსნად კალციუმის ფოსფატს (Ca₃(PO₄)₂), რომელიც არ შეიწოვება და ფეკალიებთან ერთად გამოიყოფა. ეს მექანიზმი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ქრონიკული თირკმლის დაავადების მქონე პაციენტებში ჰიპერფოსფატემიის მართვისთვის (NICE NG136).

ძვლოვან მეტაბოლიზმზე მოქმედება

შეწოვილი კალციუმი მონაწილეობს ძვლის მინერალიზაციის პროცესში, ოსტეობლასტების მიერ ჰიდროქსიაპატიტის (Ca₁₀(PO₄)₆(OH)₂) სინთეზში. ადეკვატური კალციუმის მიწოდება ამცირებს პარათჰორმონის (PTH) სეკრეციას პარათირეოიდული ჯირკვლებიდან, რაც თავის მხრივ ამცირებს ძვლის რეზორბციას ოსტეოკლასტების მიერ.

ჩვენებები

კალციუმის კარბონატი გამოიყენება მრავალ კლინიკურ სიტუაციაში:

1. კალციუმის დეფიციტი და ოსტეოპოროზის პროფილაქტიკა

ყველაზე გავრცელებული ჩვენება არის ოსტეოპოროზის პროფილაქტიკა და მკურნალობა, განსაკუთრებით პოსტმენოპაუზურ ქალებში. კალციუმის ადეკვატური მიღება, D ვიტამინთან ერთად, ამცირებს მოტეხილობის რისკს (NICE NG136). ასევე გამოიყენება ორსულობისა და ლაქტაციის დროს გაზრდილი მოთხოვნილების დასაკმაყოფილებლად.

2. ანტაციდური თერაპია

გამოიყენება გასტროეზოფაგური რეფლუქსის დაავადების (GERD), დისპეფსიის და გულძმარვის სიმპტომატური მკურნალობისთვის. სწრაფი მოქმედების გამო ხშირად გამოიყენება ეპიზოდური სიმპტომების მოსახსნელად (BNF 87).

3. ჰიპერფოსფატემია ქრონიკული თირკმლის დაავადებისას

ქრონიკული თირკმლის უკმარისობის მქონე პაციენტებში, განსაკუთრებით დიალიზზე მყოფებში, კალციუმის კარბონატი გამოიყენება როგორც ფოსფატის შემბოჭველი სისხლში ფოსფორის დონის კონტროლისთვის (KDIGO 2017).

4. ჰიპოკალციემია

კალციუმის დაბალი დონის კორექცია სხვადასხვა მიზეზით — ჰიპოპარათირეოზი, D ვიტამინის დეფიციტი, მალაბსორბცია.

5. პრემენსტრუალური სინდრომი

კვლევებმა აჩვენა, რომ დღიურად 1000-1200 მგ კალციუმის მიღება ამცირებს PMS-ის სიმპტომებს, მათ შორის განწყობის ცვლილებებს და შეშუპებას.

6. კოლორექტალური პოლიპოზის პროფილაქტიკა

ზოგიერთი კვლევა მიუთითებს, რომ კალციუმის დანამატებმა შეიძლება შეამცირონ კოლორექტალური ადენომატოზური პოლიპების განვითარების რისკი, თუმცა ეს ჩვენება არ არის საყოველთაოდ მიღებული.

დოზირება

მოზრდილები

ოსტეოპოროზის პროფილაქტიკა და კალციუმის დეფიციტი:

• 500-1500 მგ ელემენტარული კალციუმი დღეში (1250-3750 მგ კალციუმის კარბონატი), გაყოფილი 2-3 მიღებაზე
• მაქსიმალური ერთჯერადი დოზა: 500-600 მგ ელემენტარული კალციუმი (შეწოვა უმჯობესდება მცირე დოზებით)
• რეკომენდებულია საკვებთან ერთად მიღება შეწოვის გასაუმჯობესებლად (BNF 87)

ანტაციდური მოქმედება:

• 0.5-1.5 გ კალციუმის კარბონატი საჭიროებისამებრ
• მაქსიმალური დღიური დოზა: 7.5 გ (ანტაციდური ჩვენებით)
• მიღება ჭამის შემდეგ 1-3 საათში და ძილის წინ

ჰიპერფოსფატემია (თირკმლის უკმარისობა):

• საწყისი: 1250 მგ (500 მგ ელემენტარული Ca²⁺) საკვებთან ერთად, 3-ჯერ დღეში
• ტიტრირება: ფოსფორის დონის მიხედვით, მაქსიმუმ 2500 მგ ელემენტარული Ca²⁺ დღეში
• მიღება აუცილებლად საკვებთან ერთად, ფოსფატის ეფექტური შეკავშირებისთვის (KDIGO 2017)

ბავშვები

• 0-6 თვე: 200 მგ/დღეში ელემენტარული Ca²⁺ (ადეკვატური მიღება)
• 7-12 თვე: 260 მგ/დღეში
• 1-3 წელი: 700 მგ/დღეში
• 4-8 წელი: 1000 მგ/დღეში
• 9-18 წელი: 1300 მგ/დღეში

ხანდაზმულები

• 1000-1200 მგ/დღეში ელემენტარული Ca²⁺, D ვიტამინთან ერთად (800-1000 სე/დღეში)

თირკმლის უკმარისობა

ფოსფატის შემბოჭველად გამოყენებისას — დოზირება ინდივიდუალური, კალციუმისა და ფოსფორის სერუმული დონეების მონიტორინგით. ჰიპერკალციემიის რისკის გამო ჯამური ელემენტარული Ca²⁺ (დანამატი + საკვები) არ უნდა აღემატებოდეს 2000 მგ/დღეში (KDIGO 2017).

ღვიძლის უკმარისობა

დოზის კორექცია არ არის საჭირო.

ფარმაკოკინეტიკა

შეწოვა (Absorption): კალციუმის კარბონატიდან კალციუმის შეწოვა დამოკიდებულია კუჭის მჟავიანობაზე. ნორმალური მჟავიანობის პირობებში CaCO₃ იშლება Ca²⁺ და CO₃²⁻ იონებად. ბიოშეღწევადობა 20-40%-ია, საკვებთან ერთად მიღებისას ოპტიმალური. აქლორჰიდრიის ან მჟავის სუპრესიის პირობებში შეწოვა მნიშვნელოვნად მცირდება. შეწოვის ეფექტურობა მცირდება დოზის ზრდასთან ერთად — ერთჯერადი 500 მგ-ზე მეტი დოზისას შეწოვის ეფიციენტობა ეცემა (EMA SmPC).

განაწილება (Distribution): შეწოვილი კალციუმი სისხლში ცირკულირებს სამი ფორმით:

• 50% — იონიზებული (ფიზიოლოგიურად აქტიური)
• 40% — ალბუმინთან შეკავშირებული
• 10% — ციტრატთან, ფოსფატთან ან სხვა ანიონებთან კომპლექსში

ორგანიზმის ჯამური კალციუმის 99% ლოკალიზებულია ძვლებსა და კბილებში.

მეტაბოლიზმი: კალციუმი არ მეტაბოლიზდება კლასიკური გაგებით. იგი მონაწილეობს მუდმივ ძვლის რემოდელირების ციკლში (ოსტეობლასტური ფორმირება/ოსტეოკლასტური რეზორბცია).

ელიმინაცია (Excretion):

• შეუწოვლი კალციუმი — ფეკალიებით (ძირითადი გზა, ~80%)
• შეწოვილი კალციუმი — თირკმლებით (ფილტრაცია და 98-99% რეაბსორბცია)
• სადღეღამისო რენალური ექსკრეცია: 100-300 მგ ნორმაში
• PTH, კალციტონინი და D ვიტამინი რეგულირებენ რენალურ ექსკრეციას

ნახევარგამოყოფის პერიოდი: არ განისაზღვრება კლასიკური გაგებით, რადგან კალციუმი ენდოგენური ელემენტია.

გვერდითი ეფექტები

ხშირი (>10%)

• ყაბზობა — ყველაზე გავრცელებული გვერდითი ეფექტი, განსაკუთრებით მაღალი დოზებისას
• მეტეორიზმი და გაზების წარმოქმნა — CO₂-ის გამოყოფის შედეგად კუჭში
• მუცლის შებერილობა

ნაკლებად ხშირი (1-10%)

• გულისრევა
• ბოყინი (ერუქტაცია) — CO₂-ის გამო
• მუცლის ტკივილი
• დიარეა (იშვიათად)
• ჰიპერკალციემია (განსაკუთრებით D ვიტამინთან ერთობლივი მაღალი დოზებისას)
• ჰიპერკალციურია
• „მჟავის რიკოშეტი" — ანტაციდური გამოყენებისას, კალციუმის მიერ გასტრინის სტიმულაციით

იშვიათი და სერიოზული (<1%)

• რძის-ტუტე სინდრომი (Milk-Alkali Syndrome) — ჰიპერკალციემია, მეტაბოლური ალკალოზი და თირკმლის უკმარისობა. ვითარდება კალციუმის ჭარბი მიღებისას (>4 გ/დღეში ელემენტარული Ca²⁺). სიმპტომები: გულისრევა, ღებინება, სისუსტე, კონფუზია, პოლიურია (BNF 87)
• თირკმელქვიანობა (ნეფროლითიაზი) — განსაკუთრებით კალციუმ-ოქსალატური ქვების ისტორიის მქონე პაციენტებში
• თირკმლის ფუნქციის გაუარესება
• კარდიოვასკულარული რისკი — ზოგიერთი მეტა-ანალიზი მიუთითებს კალციუმის მაღალ დოზებთან ასოცირებულ კარდიოვასკულარული მოვლენების რისკის მატებაზე, თუმცა მონაცემები საკამათოა
• ალკალოზი — მეტაბოლური ალკალოზი ხანგრძლივი ჭარბი მიღებისას

სპეციალური პოპულაციები

დიალიზის პაციენტებში გაზრდილია ჰიპერკალციემიისა და სისხლძარღვების კალციფიკაციის რისკი. კალციუმ-ფოსფატის ნამრავლი (Ca×P) უნდა მონიტორინგდეს რეგულარულად და არ აღემატებოდეს 55 მგ²/დლ² (KDIGO 2017).

უკუჩვენებები და სიფრთხილე

აბსოლუტური უკუჩვენებები

• ჰიპერკალციემია — ნებისმიერი ეტიოლოგიის (მალიგნურობა, ჰიპერპარათირეოზი, საკროიდოზი)
• ჰიპერკალციურია მძიმე ხარისხის
• თირკმელქვიანობა კალციუმშემცველი ქვებით
• ჰიპერფოსფატემიით არამკურნალი პირველადი ჰიპერპარათირეოზი

სიფრთხილე

• თირკმლის ზომიერი/მძიმე უკმარისობა — ჰიპერკალციემიის რისკი, საჭიროა რეგულარული მონიტორინგი
• საჭმლის მომნელებელი ტრაქტის ატონია — ყაბზობის გაუარესების რისკი
• საკროიდოზი — D ვიტამინის გაზრდილი კონვერსიის გამო ჰიპერკალციემიის რისკი
• დიგოქსინით მკურნალობა — ჰიპერკალციემია ზრდის დიგოქსინის ტოქსიკურობას
• აქლორჰიდრია/PPI-ს მიღება — შეწოვა შეიძლება შემცირდეს; საკვებთან ერთად მიღება აუცილებელია
• იმობილიზაცია — ხანგრძლივი უმოძრაობა ზრდის ჰიპერკალციემიისა და ჰიპერკალციურიის რისკს (EMA SmPC)

ურთიერთქმედებები

კალციუმის კარბონატს მრავალი მნიშვნელოვანი წამალთაშორისი ურთიერთქმედება აქვს:

pH-ზე დამოკიდებული ურთიერთქმედებები (ანტაციდური ეფექტი)

• თირეოიდული ჰორმონები (ლევოთიროქსინი) — შეწოვის მნიშვნელოვანი შემცირება. მინიმუმ 4 საათის ინტერვალი აუცილებელია (BNF 87)
• ტეტრაციკლინები და ფტორქინოლონები — ქელატური კომპლექსების წარმოქმნა; 2-3 საათის ინტერვალი
• რკინის პრეპარატები — შეწოვის შემცირება; 2 საათის ინტერვალი
• ბისფოსფონატები (ალენდრონატი და სხვ.) — 30-60 წუთის ინტერვალი

კალციუმის დონეზე დამოკიდებული ურთიერთქმედებები

• დიგოქსინი — ჰიპერკალციემია ზრდის დიგოქსინის ტოქსიკურობას და არითმიის რისკს. Ca²⁺ დონის მონიტორინგი აუცილებელია
• თიაზიდური დიურეტიკები — ამცირებენ კალციუმის რენალურ ექსკრეციას, ზრდიან ჰიპერკალციემიის რისკს
• ლითიუმი — ურთიერთქმედება ორმხრივია

შეწოვაზე მოქმედი ურთიერთქმედებები

• ფენიტოინი — კალციუმი ამცირებს შეწოვას
• ელტრომბოპაგი — მინიმუმ 4 საათის ინტერვალი
• მიკოფენოლატ მოფეტილი — შეწოვის შემცირება
• კეტოკონაზოლი, იტრაკონაზოლი — მჟავიანობის შემცირება აფერხებს აზოლების შეწოვას

D ვიტამინთან ურთიერთქმედება

D ვიტამინი ზრდის კალციუმის შეწოვას, რაც სასარგებლოა ოსტეოპოროზის მკურნალობისას, მაგრამ მაღალი დოზებისას ზრდის ჰიპერკალციემიის რისკს. რეგულარული მონიტორინგი საჭიროა (EMA SmPC).

ორსულობა და ლაქტაცია

ორსულობა

კალციუმის კარბონატი უსაფრთხოდ ითვლება ორსულობის დროს რეკომენდებულ დოზებში. FDA კატეგორია არ არის მინიჭებული (GRAS — Generally Recognized as Safe ნივთიერება). ორსულებისთვის კალციუმის რეკომენდებული დღიური მიღება 1000-1300 მგ-ია (ასაკის მიხედვით).

ორსულობისას კალციუმის ადეკვატურ მიღებას დიდი მნიშვნელობა აქვს:

• პრეეკლამფსიის რისკის შემცირება (განსაკუთრებით დაბალი კალციუმის მიღების ქვეყნებში — WHO რეკომენდაცია)
• ნაყოფის ჩონჩხის ნორმალური განვითარება
• ტკივილის მართვა (გულძმარვა ორსულობისას) — ანტაციდად

მაქსიმალური დღიური დოზა ორსულობისას — 2500 მგ ელემენტარული კალციუმი (BNF 87).

ლაქტაცია

კალციუმი ბუნებრივად გადადის დედის რძეში და ეს ფიზიოლოგიური პროცესია. მეძუძურ ქალებში კალციუმის დანამატის მიღება უსაფრთხოა და რეკომენდებულია ძვლის მინერალური სიმკვრივის შესანარჩუნებლად. რეკომენდებული დოზა: 1000-1300 მგ/დღეში ელემენტარული Ca²⁺.

ბრენდები საქართველოში

საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე კალციუმის კარბონატი ხელმისაწვდომია სხვადასხვა ფორმით:

• [დეკორალი კალციუმი](/medications/deqorali-kaltsiumi-kafsula-30) — კაფსულა, 30 ცალი, შეიცავს კალციუმის კარბონატს
• [დეტრივიტი K2](/medications/detriviti-k2-30kafs) — კალციუმის კარბონატი D3 და K2 ვიტამინებთან კომბინაციაში

კალციუმის კარბონატი ასევე შედის მრავალი მულტივიტამინური და მინერალური კომპლექსის შემადგენლობაში. OTC (ურეცეპტოდ გასაცემი) პრეპარატების სახით ფართოდ ხელმისაწვდომია აფთიაქებში ტაბლეტების და საღეჭი ტაბლეტების ფორმით.

ხშირად დასმული კითხვები

როდის არის უკეთესი კალციუმის კარბონატის მიღება — უზმოზე თუ საკვებთან ერთად?

კალციუმის კარბონატი აუცილებლად უნდა მიიღოთ საკვებთან ერთად. ეს განპირობებულია იმით, რომ მისი შეწოვა დამოკიდებულია კუჭის მჟავიანობაზე — საკვების მიღება სტიმულირებს მარილმჟავის სეკრეციას, რაც ხელს უწყობს CaCO₃-ის დაშლას და Ca²⁺ იონების გათავისუფლებას. აქლორჰიდრიის ან PPI-ს მიმღები პაციენტებისთვის კალციუმის ციტრატი შეიძლება უკეთესი არჩევანი იყოს.

შეიძლება თუ არა კალციუმის კარბონატის და რკინის პრეპარატის ერთდროულად მიღება?

არა, ერთდროულად მიღება არ არის რეკომენდებული. კალციუმი აფერხებს რკინის შეწოვას. რეკომენდებულია მინიმუმ 2 საათის ინტერვალი ამ ორ პრეპარატს შორის. რკინა უკეთ შეიწოვება უზმოზე, ხოლო კალციუმი — საკვებთან ერთად, ამიტომ მათი განცალკევება ჩვეულებრივ მოსახერხებელია.

რამდენი კალციუმი შეიცავს 1 გრამი კალციუმის კარბონატი?

1 გრამი კალციუმის კარბონატი შეიცავს 400 მგ ელემენტარულ კალციუმს (40%). ეს ყველაზე მაღალი მაჩვენებელია კალციუმის მარილებს შორის — კალციუმის ციტრატი შეიცავს მხოლოდ 21%-ს, ხოლო კალციუმის გლუკონატი — 9%-ს. ამიტომ, თუ ექიმი გიწერთ 1000 მგ ელემენტარულ კალციუმს, საჭიროა 2500 მგ (2.5 გ) კალციუმის კარბონატის მიღება.

შეიძლება თუ არა კალციუმის კარბონატის მაღალი დოზის მიღება ოსტეოპოროზის დროს?

არა, მაღალი დოზები არ ნიშნავს უკეთეს შედეგს. კალციუმის ერთჯერადი შეწოვა 500-600 მგ-ზე მეტისას მკვეთრად ეცემა. ამიტომ დღიური დოზა უნდა გაიყოს 2-3 მიღებაზე. გარდა ამისა, 2500 მგ/დღეზე მეტი ელემენტარული კალციუმის მიღება ზრდის თირკმელქვიანობის, ჰიპერკალციემიის და, შესაძლოა, კარდიოვასკულარული მოვლენების რისკს (EMA SmPC).

რა განსხვავებაა კალციუმის კარბონატსა და კალციუმის ციტრატს შორის?

ძირითადი განსხვავებები: კალციუმის კარბონატი შეიცავს მეტ ელემენტარულ კალციუმს (40% vs 21%), უფრო იაფია, მაგრამ საჭიროებს მჟავა გარემოს შეწოვისთვის. კალციუმის ციტრატი შეიწოვება კუჭის მჟავიანობისგან დამოუკიდებლად, ამიტომ სასურველია PPI-ს მიმღები, აქლორჰიდრიის მქონე ან ხანდაზმული პაციენტებისთვის. ციტრატი ასევე ნაკლებად იწვევს ყაბზობას და თირკმელქვიანობის რისკი ნაკლებია.

უსაფრთხოა თუ არა კალციუმის კარბონატის ხანგრძლივი გამოყენება?

რეკომენდებულ დოზებში ხანგრძლივი გამოყენება ზოგადად უსაფრთხოა, მაგრამ მოითხოვს პერიოდულ მონიტორინგს — სისხლის კალციუმის დონე, თირკმლის ფუნქცია (კრეატინინი), შარდის კალციუმი. ხანგრძლივი ჭარბი მიღებისას (>2500 მგ ელემენტარული Ca²⁺/დღეში) არსებობს რძის-ტუტე სინდრომისა და თირკმელქვიანობის რისკი. საჭიროა D ვიტამინის ადეკვატური უზრუნველყოფა შეწოვის ოპტიმიზაციისთვის (BNF 87).