ბუდესონიდი

მოკლედ

ბუდესონიდი (Budesonide) არის სინთეზური გლუკოკორტიკოსტეროიდი, რომელიც გამოიყენება ბრონქული ასთმის, ქრონიკული ობსტრუქციული ფილტვის დაავადების (ქოფდ), ალერგიული რინიტის, კრონის დაავადებისა და წყლულოვანი კოლიტის სამკურნალოდ. პრეპარატი ხასიათდება მაღალი ტოპიკური ანთების საწინააღმდეგო აქტივობით და დაბალი სისტემური ბიოშეღწევადობით, რაც განაპირობებს მის უპირატესობას სხვა კორტიკოსტეროიდებთან შედარებით. ბუდესონიდი ხელმისაწვდომია საინჰალაციო (ნებულაიზერული ხსნარი, ფხვნილის ინჰალატორი), ინტრანაზალური (ცხვირის სპრეი), პერორალური (კაფსულები, გრანულები) და რექტალური (ქაფი, კლიზმა) ფორმებით. WHO-ს აუცილებელი მედიკამენტების ნუსხაში შეტანილი პრეპარატია (WHO Model List). საქართველოში რამდენიმე ბრენდის სახითაა რეგისტრირებული.

რა არის და ფარმაკოლოგია

ბუდესონიდი წარმოადგენს არაჰალოგენირებულ სინთეზურ გლუკოკორტიკოსტეროიდს, რომელიც მიეკუთვნება ანთების საწინააღმდეგო სტეროიდულ პრეპარატთა კლასს. პრეპარატი პირველად სინთეზირებული იქნა 1970-იან წლებში შვედურ ფარმაცევტულ კომპანია Astra AB-ში (ამჟამად AstraZeneca). კომერციულ ბაზარზე პირველად 1981 წელს გამოჩნდა Pulmicort-ის სახელწოდებით საინჰალაციო ფორმით ასთმის სამკურნალოდ.

ბუდესონიდი განსხვავდება სისტემური კორტიკოსტეროიდებისგან თავისი ფარმაკოლოგიური პროფილით — მას ახასიათებს მაღალი ტოპიკური ანთების საწინააღმდეგო აქტივობა და ე.წ. „პირველი გავლის" ეფექტი ღვიძლში, რაც უზრუნველყოფს სისტემურ სისხლისმიმოქცევაში მოხვედრილი პრეპარატის სწრაფ ინაქტივაციას. ეს თვისება მნიშვნელოვნად ამცირებს სისტემური გვერდითი ეფექტების რისკს (BNF 87).

ქიმიურად ბუდესონიდი არის 16α,17α-ბუტილიდენდიოქსი-11β,21-დიჰიდროქსიპრეგნა-1,4-დიენ-3,20-დიონი. მოლეკულა წარმოდგენილია ორი ეპიმერის (22R და 22S) რაცემული ნარევის სახით, სადაც 22R ეპიმერი ორჯერ უფრო აქტიურია. პრეპარატის ტოპიკური ძალა დაახლოებით 15-ჯერ აღემატება პრედნიზოლონის და 2-3-ჯერ — ბეკლომეტაზონის აქტივობას.

ბუდესონიდი შეტანილია ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის აუცილებელი მედიკამენტების სამოდელო ნუსხაში (WHO Model List) როგორც ასთმის მკურნალობის ძირითადი საშუალება. ევროპის მედიკამენტების სააგენტომ (EMA) დაამტკიცა მისი გამოყენება მრავალ ჩვენებაში, მათ შორის გასტროენტეროლოგიურ დაავადებებში.

მოქმედების მექანიზმი

ბუდესონიდის მოქმედების მექანიზმი დაფუძნებულია გლუკოკორტიკოიდური რეცეპტორების (GR) აქტივაციაზე. პრეპარატი, როგორც ლიპოფილური მოლეკულა, თავისუფლად გადის უჯრედის მემბრანაში და ციტოპლაზმაში უკავშირდება გლუკოკორტიკოიდურ რეცეპტორს (GR-α). ბუდესონიდი ავლენს მაღალ აფინობას ამ რეცეპტორის მიმართ — დაახლოებით 9,4-ჯერ მეტს ვიდრე დექსამეთაზონისა.

რეცეპტორთან შეკავშირების შემდეგ ბუდესონიდ-რეცეპტორის კომპლექსი გადაადგილდება უჯრედის ბირთვში, სადაც ურთიერთქმედებს დნმ-ის სპეციფიკურ უბნებთან — გლუკოკორტიკოიდ-მგრძნობიარე ელემენტებთან (GRE, Glucocorticoid Response Elements). ამ პროცესის შედეგად მიმდინარეობს ორი ძირითადი მექანიზმი:

ტრანსაქტივაცია — ანთების საწინააღმდეგო ცილების გენების ექსპრესიის გააქტიურება. ბუდესონიდი ზრდის ლიპოკორტინ-1-ის (ანექსინი A1), β₂-ადრენორეცეპტორების, ინტერლეუკინ-10-ისა და სეკრეტორული ლეიკოპროტეაზის ინჰიბიტორის (SLPI) სინთეზს.

ტრანსრეპრესია — ანთებითი მედიატორების გენების ექსპრესიის დათრგუნვა. ბუდესონიდი აინჰიბირებს ტრანსკრიფციულ ფაქტორებს NF-κB და AP-1, რაც იწვევს პროინფლამაციური ციტოკინების (IL-1, IL-2, IL-4, IL-5, IL-6, IL-8, TNF-α), ქიმოკინების, ციკლოოქსიგენაზა-2-ის (COX-2), ფოსფოლიპაზა A₂-ისა და ინდუცირებადი აზოტის ოქსიდის სინთაზას (iNOS) წარმოქმნის შემცირებას.

სასუნთქ გზებში ბუდესონიდი ამცირებს ეოზინოფილების, მასტოციტების, T-ლიმფოციტებისა და მაკროფაგების აქტივაციასა და მიგრაციას. ეს იწვევს ბრონქული ჰიპერრეაქტიულობისა და ლორწოვანი გარსის შეშუპების შემცირებას (EMA SmPC).

ნაწლავში, კრონის დაავადებისა და წყლულოვანი კოლიტის დროს, ბუდესონიდი ადგილობრივად აინჰიბირებს ანთებით კასკადს ნაწლავის ლორწოვანში, ამცირებს იმუნური უჯრედების ინფილტრაციასა და ანთებითი მედიატორების გამოყოფას.

აღსანიშნავია, რომ ბუდესონიდი ქმნის ესტერულ კავშირს ცხიმოვან მჟავებთან ფილტვის ქსოვილში (ე.წ. „ესტერიფიკაცია"), რაც უზრუნველყოფს პრეპარატის ხანგრძლივ ტოპიკურ მოქმედებას სასუნთქ გზებში.

ჩვენებები

ბუდესონიდი ფართოდ გამოიყენება სხვადასხვა ანთებითი დაავადების სამკურნალოდ. ჩვენებები დამოკიდებულია მიღების ფორმაზე:

საინჰალაციო ფორმა

• [ბრონქული ასთმა](/conditions/asthma) — ბუდესონიდი წარმოადგენს ასთმის ხანგრძლივი კონტროლის პირველი რიგის პრეპარატს. გამოიყენება პერსისტენტული ასთმის ყველა ხარისხის დროს, როგორც მონოთერაპიის სახით, ასევე β₂-აგონისტებთან კომბინაციაში (GINA 2025; NICE NG80).
• [ქრონიკული ობსტრუქციული ფილტვის დაავადება (ქოფდ)](/conditions/kopd) — გამოიყენება ხანგრძლივმოქმედ β₂-აგონისტებთან კომბინაციაში, განსაკუთრებით ხშირი გამწვავებების მქონე პაციენტებში, რომელთაც ეოზინოფილიის მარკერები აქვთ მომატებული (GOLD 2025).

ინტრანაზალური ფორმა

• [ალერგიული რინიტი](/conditions/alergiuli-rinitis) — სეზონური და მრავალწლოვანი ფორმა. პირველი რიგის თერაპია ზომიერი და მძიმე სიმპტომების დროს (BNF 87).
• ცხვირის პოლიპოზი — ცხვირის პოლიპების ზომის შემცირება და სიმპტომების კონტროლი.

პერორალური ფორმა

• კრონის დაავადება — მსუბუქი-ზომიერი აქტიური კრონის დაავადება, რომელიც ძირითადად ილეოცეკალურ რეგიონს და/ან აღმავალ მსხვილ ნაწლავს მოიცავს. ასევე გამოიყენება რემისიის შენარჩუნებისთვის (NICE NG129; ECCO Guidelines).
• ავტოიმუნური ჰეპატიტი — ალტერნატივა პრედნიზოლონისა, განსაკუთრებით ნაკლები სისტემური ეფექტების მქონე რეჟიმის საჭიროების შემთხვევაში.
• მიკროსკოპული კოლიტი — კოლაგენური და ლიმფოციტური კოლიტის აქტიური ფორმა და რემისიის შენარჩუნება.

რექტალური ფორმა

• წყლულოვანი კოლიტი — დისტალური წყლულოვანი კოლიტი, პროქტიტი და პროქტოსიგმოიდიტი.

ეოზინოფილური ეზოფაგიტი

ბუდესონიდის ოროდისპერსიული ტაბლეტები (Jorveza) დამტკიცებულია ეოზინოფილური ეზოფაგიტის სამკურნალოდ მოზრდილებში (EMA SmPC).

დოზირება

ბუდესონიდის დოზირება დამოკიდებულია ჩვენებაზე, მიღების ფორმასა და პაციენტის ასაკზე.

საინჰალაციო ფორმა (ასთმა)

მოზრდილები და 12 წელზე მეტი ასაკის მოზარდები:

• დაბალი დოზა: 200-400 მკგ/დღეში
• საშუალო დოზა: 400-800 მკგ/დღეში
• მაღალი დოზა: 800-1600 მკგ/დღეში
• დღიური დოზა იყოფა 2 მიღებად (BNF 87)

ბავშვები 6-11 წელი:

• დაბალი დოზა: 100-200 მკგ/დღეში
• საშუალო დოზა: 200-400 მკგ/დღეში
• მაღალი დოზა: >400 მკგ/დღეში

ბავშვები 6 თვიდან 5 წლამდე (ნებულაიზერი):

• 0,25-0,5 მგ 2-ჯერ დღეში (მაქსიმუმ 1 მგ/დღეში)

ინტრანაზალური ფორმა (ალერგიული რინიტი)

• მოზრდილები: 256 მკგ/დღეში (128 მკგ თითოეულ ნესტოში), 1-ჯერ დღეში
• ბავშვები 6 წლიდან: 128 მკგ/დღეში (64 მკგ თითოეულ ნესტოში)
• ეფექტის მიღწევის შემდეგ დოზა მცირდება მინიმალურ ეფექტურამდე

პერორალური ფორმა (კრონის დაავადება)

• აქტიური დაავადება: 9 მგ/დღეში დილით, 8 კვირის განმავლობაში
• თანდათანობითი შემცირება: 6 მგ/დღეში 2 კვირა, შემდეგ 3 მგ/დღეში 2 კვირა
• რემისიის შენარჩუნება: 3-6 მგ/დღეში (NICE NG129)

ეოზინოფილური ეზოფაგიტი

• ინდუქცია: 1 მგ 2-ჯერ დღეში, 6-12 კვირა
• შენარჩუნება: 0,5-1 მგ 2-ჯერ დღეში (EMA SmPC)

სპეციალური პოპულაციები

• თირკმლის უკმარისობა: დოზის კორექცია არ არის საჭირო
• ღვიძლის უკმარისობა: მძიმე ღვიძლის უკმარისობის დროს (Child-Pugh C) პერორალური ბუდესონიდის ბიოშეღწევადობა მნიშვნელოვნად იზრდება; სიფრთხილეა საჭირო, შესაძლოა დოზის შემცირება
• ხანდაზმულები: სპეციალური კორექცია არ არის რეკომენდებული

ფარმაკოკინეტიკა

შეწოვა (აბსორბცია): საინჰალაციო ფორმის ფილტვებში დეპონირება შეადგენს 15-30%-ს (დამოკიდებულია ინჰალატორის ტიპზე). ნებულაიზერით ფილტვებში ხვდება დოზის დაახლოებით 15%. პერორალური ფორმა კუჭ-ნაწლავის ტრაქტიდან კარგად შეიწოვება (>90%), თუმცა პირველი გავლის ეფექტის გამო სისტემური ბიოშეღწევადობა მხოლოდ 10-15%-ს შეადგენს. ინტრანაზალური ბიოშეღწევადობა ~33%.

განაწილება (დისტრიბუცია): განაწილების მოცულობა (Vd) დაახლოებით 2,2-3,9 ლ/კგ. პლაზმის ცილებთან შეკავშირება 85-90% (ძირითადად ალბუმინთან). ბუდესონიდი კარგად აღწევს სამიზნე ქსოვილებში.

მეტაბოლიზმი: ბუდესონიდი ინტენსიურად მეტაბოლიზდება ღვიძლში ციტოქრომ P450 ფერმენტული სისტემის, კერძოდ CYP3A4 იზოფერმენტის მეშვეობით. ძირითადი მეტაბოლიტებია 6β-ჰიდროქსიბუდესონიდი და 16α-ჰიდროქსიპრედნიზოლონი, რომელთა გლუკოკორტიკოიდური აქტივობა საწყისი ნივთიერების 1%-ზე ნაკლებია (EMA SmPC).

ექსკრეცია (გამოყოფა): მეტაბოლიტების დაახლოებით 60% გამოიყოფა შარდით, 10% — განავალით. უცვლელი ბუდესონიდი შარდში პრაქტიკულად არ აღმოჩენილა.

ნახევარდაშლის პერიოდი (T½): პლაზმური ნახევარდაშლის პერიოდი 2-3,6 საათი. სისტემური კლირენსი მაღალია — დაახლოებით 1,2 ლ/წუთი. პიკური კონცენტრაცია (Tmax): საინჰალაციო — 10-30 წუთი; პერორალური — 1-2 საათი.

გვერდითი ეფექტები

ბუდესონიდის გვერდითი ეფექტები დამოკიდებულია მიღების გზასა და დოზაზე.

საინჰალაციო ფორმა

ხშირი (>10%):

• ოროფარინგეალური კანდიდოზი (ტკბილა) — ყველაზე ხშირი გვერდითი ეფექტი
• ხმის ჩახლეჩილობა (დისფონია)

ნაკლებად ხშირი (1-10%):

• ხახის გაღიზიანება და ხველა
• ბრონქოსპაზმი (პარადოქსული)
• თავის ტკივილი
• კანის სისხლჩაქცევები

იშვიათი (<1%):

• ანაფილაქსიური რეაქციები
• ფსიქიკური აშლილობა (ტრევოგა, დეპრესია, ფსიქოზი)
• ზრდის შენელება ბავშვებში ხანგრძლივი გამოყენებისას
• თვალის წნევის მატება, გლაუკომა, კატარაქტა
• ოსტეოპოროზი (ხანგრძლივი მაღალი დოზებით)

ინტრანაზალური ფორმა

ხშირი (>10%):

• ცხვირიდან სისხლდენა (ეპისტაქსისი)

ნაკლებად ხშირი (1-10%):

• ცხვირის ლორწოვანის გაშრობა, გაღიზიანება
• ცემინება
• ნაზოფარინგიტი

იშვიათი:

• ცხვირის ძგიდის პერფორაცია (ძალიან იშვიათი)

პერორალური ფორმა

ხშირი (>10%):

• თავის ტკივილი
• დისპეფსია, გულისრევა

ნაკლებად ხშირი (1-10%):

• კუშინგის სინდრომის სიმპტომები (სახის შეშუპება, წონის მატება)
• ჰიპოკალიემია
• მიალგია, ართრალგია
• ინსომნია, განწყობის ცვლილებები
• აკნე, კანის გამონაყარი
• ჰიპერგლიკემია

სერიოზული (იშვიათი):

• თირკმელზედა ჯირკვლის ქერქის სუპრესია (განსაკუთრებით ხანგრძლივი გამოყენებისას)
• ოსტეონეკროზი
• გლაუკომა, პოსტერიორული სუბკაფსულარული კატარაქტა
• ოპორტუნისტური ინფექციები (BNF 87)

პრევენციული ზომები

საინჰალაციო ბუდესონიდის გამოყენებისას რეკომენდებულია ინჰალაციის შემდეგ პირის ღრუს გამოვლება წყლით — ეს მნიშვნელოვნად ამცირებს ოროფარინგეალური კანდიდოზისა და დისფონიის რისკს.

უკუჩვენებები და სიფრთხილე

აბსოლუტური უკუჩვენებები

• ჰიპერმგრძნობელობა ბუდესონიდის ან პრეპარატის ნებისმიერი დამხმარე ნივთიერების მიმართ
• აქტიური ფილტვის ტუბერკულოზი (სამკურნალო რეჟიმის გარეშე)
• მძიმე ღვიძლის ციროზი (პერორალური ფორმისთვის, Child-Pugh C)

ფარდობითი უკუჩვენებები და სიფრთხილე

• აქტიური ან ლატენტური ტუბერკულოზი — საჭიროა ტუბერკულოზის სკრინინგი თერაპიის დაწყებამდე
• სოკოვანი, ვირუსული ან ბაქტერიული ინფექციები — კორტიკოსტეროიდებმა შეიძლება შენიღბონ ინფექციის სიმპტომები
• ჩირქოვანი ქილა — ნასოფარინგეალური ინფექციის არსებობისას ინტრანაზალური ფორმის გამოყენება სიფრთხილეს მოითხოვს
• შაქრიანი დიაბეტი — შესაძლოა გლიკემიის კონტროლის გაუარესება
• ოსტეოპოროზი — ხანგრძლივი გამოყენება ზრდის ძვლის სიმკვრივის შემცირების რისკს
• გლაუკომა, კატარაქტა — რეგულარული ოფთალმოლოგიური კონტროლი
• ბავშვებში ზრდის მონიტორინგი — ხანგრძლივი თერაპიისას რეკომენდებულია სიმაღლის რეგულარული გაზომვა (NICE NG80)
• იმუნოსუპრესიული მდგომარეობა — ჩუტყვავილას ან წითელასთან კონტაქტის თავიდან აცილება

ურთიერთქმედებები

ბუდესონიდის მთავარი წამლისმიერი ურთიერთქმედებები დაკავშირებულია CYP3A4 ფერმენტულ სისტემასთან.

ძირითადი ურთიერთქმედებები

CYP3A4 ინჰიბიტორები (მნიშვნელოვანი!):

• კეტოკონაზოლი, იტრაკონაზოლი — ბუდესონიდის პლაზმური კონცენტრაცია შეიძლება 6-8-ჯერ გაიზარდოს. ერთდროული გამოყენება არ არის რეკომენდებული (EMA SmPC).
• რიტონავირი, კობიციტატი და სხვა HIV პროტეაზის ინჰიბიტორები — მნიშვნელოვნად ზრდის ბუდესონიდის ექსპოზიციას; შესაძლოა იატროგენული კუშინგის სინდრომი
• კლარითრომიცინი, ერითრომიცინი — ზომიერად ზრდის ბუდესონიდის დონეს
• გრეიფრუტის წვენი — ამცირებს CYP3A4 აქტივობას ნაწლავში, ზრდის პერორალური ბუდესონიდის ბიოშეღწევადობას

CYP3A4 ინდუქტორები:

• რიფამპიცინი, ფენიტოინი, კარბამაზეპინი, ფენობარბიტალი — ამცირებს ბუდესონიდის პლაზმურ კონცენტრაციას და შეიძლება შეამციროს ეფექტურობა

სხვა ურთიერთქმედებები:

• არასტეროიდული ანთების საწინააღმდეგო პრეპარატები (NSAID) — გაძლიერებულია კუჭ-ნაწლავის წყლულის რისკი
• ციკლოსპორინი — ორმხრივი ურთიერთქმედება; ციკლოსპორინი ზრდის ბუდესონიდის დონეს
• ესტროგენები, პერორალური კონტრაცეპტივები — შეიძლება გააძლიეროს კორტიკოსტეროიდული ეფექტი
• გულის გლიკოზიდები — ჰიპოკალიემიამ შეიძლება გააძლიეროს გლიკოზიდების ტოქსიკურობა
• ცოცხალი ვაქცინები — იმუნოსუპრესიის ფონზე ცოცხალი ვაქცინების გამოყენება უკუნაჩვენებია (BNF 87)

ორსულობა და ლაქტაცია

ორსულობა

ბუდესონიდი მიეკუთვნება FDA-ს ყოფილ B კატეგორიას ორსულობისას (ცხოველებზე ჩატარებულმა კვლევებმა ტერატოგენული ეფექტი არ გამოავლინა; ადამიანებზე ადეკვატური კონტროლირებადი კვლევები შეზღუდულია).

საინჰალაციო ბუდესონიდი ითვლება ორსულობის პერიოდში ასთმის სამკურნალოდ ყველაზე კარგად შესწავლილ საინჰალაციო კორტიკოსტეროიდად. NAEPP და BTS/SIGN გაიდლაინები რეკომენდაციას უწევს მის გამოყენებას ორსულობის დროს, თუ ასთმის კონტროლი აუცილებელია — არაკონტროლირებადი ასთმის რისკი ბევრად აღემატება საინჰალაციო კორტიკოსტეროიდის მოხმარების რისკს (BNF 87).

პერორალური ფორმის გამოყენება ორსულობისას მხოლოდ მკაცრი ჩვენებით, სარგებელი/რისკის ფრთხილად შეფასების შემდეგ.

ლაქტაცია

ბუდესონიდი გამოიყოფა დედის რძეში მცირე რაოდენობით. საინჰალაციო ფორმის გამოყენებისას ბავშვზე მოსალოდნელი ექსპოზიცია უმნიშვნელოა (დედის დოზის <0,3%). მეძუძური დედებისთვის საინჰალაციო ბუდესონიდი მისაღებია. პერორალური ფორმის შემთხვევაში ლაქტაციის პერიოდში რეკომენდებულია ინდივიდუალური რისკ-სარგებლის შეფასება (EMA SmPC).

ბრენდები საქართველოში

საქართველოში ბუდესონიდი ხელმისაწვდომია რამდენიმე სავაჭრო სახელწოდებით:

• [ბუდესონიდი 200 მკგ](/medications/budesonidi-200mkg) — საინჰალაციო ფხვნილი, გამოიყენება ასთმისა და ქოფდ-ის სამკურნალოდ
• [ბუდესონიდი 200 მცგ](/medications/budesonid-200mcg) — საინჰალაციო ფორმა

საერთაშორისო ბაზარზე ცნობილი ბრენდები მოიცავს Pulmicort (AstraZeneca) — საინჰალაციო ფორმა, Entocort — პერორალური კაფსულები კრონის დაავადებისთვის, Rhinocort — ინტრანაზალური სპრეი, და Jorveza — ოროდისპერსიული ტაბლეტები ეოზინოფილური ეზოფაგიტისთვის. პაციენტებს ურჩევენ ფარმაცევტთან კონსულტაციას ხელმისაწვდომობის დასაზუსტებლად.

ხშირად დასმული კითხვები

რამდენ ხანში მოქმედებს საინჰალაციო ბუდესონიდი?

საინჰალაციო ბუდესონიდის ეფექტი იწყება რამდენიმე საათში, თუმცა სრული თერაპიული ეფექტი ვლინდება 1-2 კვირის რეგულარული გამოყენების შემდეგ. ეს არ არის ე.წ. „გადამრჩენელი" ინჰალატორი — ასთმის მწვავე შეტევისას გამოიყენეთ სწრაფმოქმედი β₂-აგონისტი (მაგ., სალბუტამოლი). ბუდესონიდი განკუთვნილია ყოველდღიური პროფილაქტიკური გამოყენებისთვის.

შეიძლება თუ არა ბუდესონიდის უეცრად შეწყვეტა?

არა. ხანგრძლივად გამოყენებული ბუდესონიდის (განსაკუთრებით პერორალური ფორმის) მკვეთრი შეწყვეტა შეიძლება გამოიწვიოს თირკმელზედა ჯირკვლის უკმარისობის სიმპტომები: სისუსტე, გულისრევა, ჰიპოტენზია. დოზა უნდა შემცირდეს თანდათანობით, ექიმის მითითებით. საინჰალაციო დაბალი დოზებით მოკლევადიანი გამოყენებისას ეს ნაკლებად აქტუალურია.

როგორ ავიცილო თავიდან პირის ღრუს კანდიდოზი საინჰალაციო ბუდესონიდის გამოყენებისას?

ინჰალაციის შემდეგ აუცილებლად გამოივლეთ პირი წყლით და ამოიფურთხეთ — ნუ გადაყლაპავთ. სპეისერის (გამტარი კამერის) გამოყენება დოზირებულ აეროზოლთან ერთად ამცირებს ორო-ფარინგეალურ დეპონირებას და, შესაბამისად, კანდიდოზის რისკს. თუ კანდიდოზი მაინც განვითარდა, ექიმი დანიშნავს ტოპიკურ ანტიფუნგალურ საშუალებას (მაგ., ნისტატინის სავლებს).

ბუდესონიდი ჰორმონალური პრეპარატია — საშიში ხომ არ არის?

ბუდესონიდი მართლაც კორტიკოსტეროიდია, თუმცა იგი შექმნილია ტოპიკური (ადგილობრივი) მოქმედებისთვის. საინჰალაციო ფორმის სისტემურ სისხლისმიმოქცევაში შეღწევა მინიმალურია, ხოლო პერორალური ფორმა ღვიძლში სწრაფად ინაქტივირდება. რეკომენდებული დოზებით გამოყენებისას ბუდესონიდი ბევრად უსაფრთხოა ვიდრე სისტემური სტეროიდები (პრედნიზოლონი, დექსამეთაზონი). სარგებელი — ასთმის კონტროლი, ანთების თავიდან აცილება — გაცილებით აღემატება პოტენციურ რისკებს (GINA 2025).

შეიძლება თუ არა ბუდესონიდის ბავშვებში გამოყენება?

დიახ. საინჰალაციო ბუდესონიდი (ნებულაიზერის ფორმით) დამტკიცებულია 6 თვის ასაკიდან ასთმის სამკურნალოდ, ხოლო ფხვნილის ინჰალატორი — 6 წლიდან. ინტრანაზალური სპრეი შეიძლება გამოყენებული იქნეს 6 წლის ასაკიდან. ბავშვებში ხანგრძლივი გამოყენებისას რეკომენდებულია ზრდის რეგულარული მონიტორინგი, ვინაიდან საინჰალაციო კორტიკოსტეროიდებმა შეიძლება უმნიშვნელოდ შეანელოს ხაზოვანი ზრდა პირველ 1-2 წელს, თუმცა საბოლოო ზრდის სიმაღლე ჩვეულებრივ არ იცვლება (BNF 87; NICE NG80).

რა განსხვავებაა ბუდესონიდსა და ფლუტიკაზონს შორის?

ორივე საინჰალაციო კორტიკოსტეროიდია და ასთმის სამკურნალოდ გამოიყენება. ფლუტიკაზონს (პროპიონატი) აქვს უფრო მაღალი ლიპოფილურობა და ორჯერ მეტი ტოპიკური აქტივობა, თუმცა ბუდესონიდს აქვს უკეთესი წყალში ხსნადობა და ფილტვის ესტერიფიკაციის უნიკალური მექანიზმი. კლინიკური ეფექტურობით ისინი ექვივალენტურია შესაბამისი დოზების გამოყენებისას. ბუდესონიდი 400 მკგ/დღეში დაახლოებით ექვივალენტურია ფლუტიკაზონ პროპიონატის 200 მკგ/დღეში (GINA 2025).