AZIMAC · INN
azithromycin (AZIMAC) ხელმისაწვდომია საქართველოში 2 ბრენდის სახით. ქვემოთ მოცემული პროდუქტების ანოტაციები გადამოწმებულია ავტორიტეტული საერთაშორისო წყაროებიდან (BNF, EMA SmPC, NICE, DrugBank, WHO ATC) და ლოკალიზებულია ქართული ფარმაცევტული ბაზრისთვის.
აზიმაკი (AZIMAC®) არის აზითრომიცინის (Azithromycin) შემცველი მაკროლიდური ანტიბიოტიკი, რომელიც გამოიყენება ზედა და ქვედა სასუნთქი გზების, კანის, რბილი ქსოვილების, შუა ყურის და სქესობრივი გზებით გადამდები ინფექციების სამკურნალოდ. აზითრომიცინი ხასიათდება ხანგრძლივი ნახევარდაშლის პერიოდით (~68 საათი), რაც საშუალებას იძლევა მკურნალობის მოკლე კურსების ჩატარება — 3-დან 5 დღემდე. პრეპარატი ქმედითია გრამდადებითი, გრამუარყოფითი და ატიპიური მიკროორგანიზმების მიმართ. აზიმაკი ხელმისაწვდომია 250 მგ და 500 მგ კაფსულებით, აგრეთვე 200 მგ/5 მლ ორალური სუსპენზიის სახით. ყველაზე ხშირი გვერდითი ეფექტებია კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის დარღვევები: დიარეა, გულისრევა, მუცლის ტკივილი. პრეპარატი უკუნაჩვენებია აზითრომიცინისა და მაკროლიდების მიმართ მომატებული მგრძნობელობის შემთხვევაში.
---
აზითრომიცინი (Azithromycin) მიეკუთვნება მაკროლიდური ანტიბიოტიკების ქვეჯგუფს — აზალიდებს. იგი პირველად სინთეზირებულ იქნა 1980 წელს ხორვატიელი მეცნიერების მიერ კომპანია „პლივას" ლაბორატორიაში, ერითრომიცინის მოლეკულის სტრუქტურული მოდიფიკაციით. 1988 წელს პრეპარატმა ბაზარზე „ზითრომაქსის" სახელით გამოჩნდა და სწრაფად გახდა ერთ-ერთი ყველაზე ფართოდ დანიშნული ანტიბიოტიკი მსოფლიოში (WHO Model List).
ქიმიური თვალსაზრისით, აზითრომიცინი ერითრომიცინის 15-წევრიანი ლაქტონური რგოლის ანალოგია, რომელშიც ჩადგმულია აზოტის ატომი. ეს სტრუქტურული ცვლილება უზრუნველყოფს რამდენიმე უპირატესობას: გაუმჯობესებული სტაბილურობა მჟავე გარემოში, უკეთესი ქსოვილოვანი პენეტრაცია და მნიშვნელოვნად გახანგრძლივებული ნახევარდაშლის პერიოდი.
აზითრომიცინი ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის აუცილებელ წამლების ნუსხაში შედის (WHO Model List, 2023) და ფართოდ გამოიყენება როგორც ამბულატორიულ, ისე სტაციონარულ პრაქტიკაში. ფარმაკოლოგიურად, პრეპარატი ახდენს ბაქტერიოსტატიკურ მოქმედებას, თუმცა მაღალი კონცენტრაციით ზოგიერთი პათოგენის მიმართ ბაქტერიციდული ეფექტიც ახასიათებს. აზიმაკი (AZIMAC®) წარმოადგენს ამ აქტიური ნივთიერების ქართულ ბრენდს, რომელიც იწარმოება GMP სტანდარტების დაცვით და ხელმისაწვდომია სხვადასხვა დოზირებისა და ფორმის სახით.
---
აზითრომიცინის მოქმედების მექანიზმი დაფუძნებულია ბაქტერიული ცილის სინთეზის ინჰიბირებაზე. პრეპარატი შეუქცევადად უკავშირდება ბაქტერიული რიბოსომის 50S სუბერთეულის 23S რიბოსომული რნმ-ის (rRNA) კომპონენტს, კერძოდ — პეპტიდილტრანსფერაზულ ცენტრს (BNF 87).
ეს შეკავშირება ბლოკავს ტრანსლოკაციის ეტაპს — ახალსინთეზირებული პეპტიდილ-ტრნმ-ის გადაადგილებას რიბოსომის A-უბნიდან P-უბანზე. შედეგად, ინჰიბირებულია პეპტიდური ჯაჭვის ელონგაცია და ბაქტერიული ცილის სინთეზი ჩერდება. ვინაიდან ამლეთაშორისი ცილის სინთეზი ადამიანის ეუკარიოტული უჯრედებისგან განსხვავდება (70S vs 80S რიბოსომები), პრეპარატი სელექტიურ ტოქსიკურობას ავლენს ბაქტერიული უჯრედების მიმართ.
აზითრომიცინის მოქმედების სპექტრი მოიცავს:
აზითრომიცინის მნიშვნელოვანი ფარმაკოლოგიური თავისებურებაა ინტრაცელულარული კონცენტრირება. პრეპარატი აქტიურად ტრანსპორტირდება ფაგოციტებში (ნეიტროფილები, მაკროფაგები) და ინფექციის კერაში განთავისუფლდება ფაგოციტოზის პროცესში. ქსოვილებში აზითრომიცინის კონცენტრაცია 10-100-ჯერ აღემატება პლაზმურ კონცენტრაციას, რაც ხსნის მის ეფექტურობას მოკლე კურსებით მიღებისას (EMA SmPC).
გარდა ამისა, აზითრომიცინს ახასიათებს იმუნომოდულატორული და ანთების საწინააღმდეგო თვისებები: ციტოკინების პროდუქციის მოდულაცია (IL-6, IL-8, TNF-α), ნეიტროფილების მიგრაციის შემცირება და ლორწოვანი გარსის ზედაპირული ტენსიის ცვლილება, რაც განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ქრონიკული სასუნთქი გზების დაავადებებში.
---
აზითრომიცინი (აზიმაკი) ნაჩვენებია მის მიმართ მგრძნობიარე მიკროორგანიზმებით გამოწვეული ინფექციური დაავადებების სამკურნალოდ (BNF 87; EMA SmPC):
---
| ჩვენება | დოზა | კურსის ხანგრძლივობა | |---------|------|---------------------| | ზედა/ქვედა სასუნთქი გზების ინფექციები | 500 მგ × 1 დღეში | 3 დღე (ჯამი: 1,5 გ) | | საზოგადოებაში შეძენილი პნევმონია | I დღე: 500 მგ, შემდეგ 250 მგ/დღეში | 5 დღე (ჯამი: 1,5 გ) | | კანის ინფექციები/ერითემა მიგრანსი | I დღე: 1000 მგ, შემდეგ 500 მგ/დღეში | 5 დღე (ან 500 მგ × 3 დღე) | | ქლამიდიური ინფექცია | 1000 მგ ერთჯერადად | ერთი დოზა | | MAC პროფილაქტიკა | 1200 მგ კვირაში ერთხელ | ხანგრძლივად |
სუსპენზიის სახით (200 მგ/5 მლ):
წონის მიხედვით მიახლოებითი დოზირება (3-დღიანი სქემა):
| წონა (კგ) | დღიური დოზა | |-----------|-------------| | 10-14 კგ | 100 მგ (2,5 მლ) | | 15-25 კგ | 200 მგ (5 მლ) | | 26-35 კგ | 300 მგ (7,5 მლ) | | 36-45 კგ | 400 მგ (10 მლ) | | > 45 კგ | მოზრდილთა დოზა |
მსუბუქი-საშუალო სიმძიმის შემთხვევაში (GFR > 10 მლ/წთ) დოზის კორექცია არ არის საჭირო. მძიმე თირკმლის უკმარისობის (GFR < 10 მლ/წთ) დროს სიფრთხილეა საჭირო, ვინაიდან ფარმაკოკინეტიკური მონაცემები შეზღუდულია (EMA SmPC).
მსუბუქი-საშუალო სიმძიმის ჰეპატოციტური დისფუნქციის დროს (Child-Pugh A-B) დოზის კორექცია არ არის საჭირო. მძიმე ღვიძლის უკმარისობისას პრეპარატი უკუნაჩვენებია.
მიღების წესი: კაფსულები მიიღება საკვების მიღებამდე 1 საათით ან მიღებიდან 2 საათის შემდეგ. ტაბლეტები და სუსპენზია შეიძლება მიღებულ იქნას საკვებისგან დამოუკიდებლად (BNF 87).
---
ორალური მიღების შემდეგ აზითრომიცინის ბიოშეღწევადობა შეადგენს დაახლოებით 37% (პირველი გავლის ეფექტი). პიკური პლაზმური კონცენტრაცია (Cmax) მიიღწევა 2-3 საათში. საკვები ამცირებს კაფსულების ბიოშეღწევადობას, მაგრამ არ მოქმედებს ტაბლეტებისა და სუსპენზიის აბსორბციაზე (EMA SmPC).
აზითრომიცინისთვის დამახასიათებელია ფართო მოცულობის განაწილება (Vd ≈ 31 ლ/კგ), რაც მიუთითებს ინტენსიურ ქსოვილოვან პენეტრაციაზე. პრეპარატი კარგად აღწევს:
ქსოვილოვანი კონცენტრაცია 10-100-ჯერ აჭარბებს პლაზმურს. ცილებთან შეკავშირება კონცენტრაციიდან დამოკიდებულია: 7-50% (BNF 87).
აზითრომიცინი ძირითადად დემეთილირდება ღვიძლში, თუმცა მეტაბოლიტებს ანტიმიკრობული აქტივობა არ ახასიათებთ. CYP450 ფერმენტულ სისტემაზე მინიმალური ზემოქმედება აქვს, რაც განასხვავებს მას ერითრომიცინისა და კლარითრომიცინისგან.
ელიმინაცია ძირითადად ხდება ნაღვლით (უცვლელი ფორმით) ფეკალური გზით. შარდით გამოიყოფა მხოლოდ ~6%. ტერმინალური ნახევარდაშლის პერიოდი შეადგენს 68-72 საათს, რაც უზრუნველყოფს თერაპიული კონცენტრაციის შენარჩუნებას ინფექციის კერაში კურსის დასრულებიდან 5-7 დღის განმავლობაში.
---
> ⚠️ QT ინტერვალის გახანგრძლივების რისკის გამო, FDA-მ 2013 წელს გამოსცა გაფრთხილება აზითრომიცინის კარდიოტოქსიკურობის შესახებ.
---
---
ერგოტამინის ალკალოიდები — აზითრომიცინთან ერთობლივი მიღება უკუნაჩვენებია ერგოტიზმის რისკის გამო (ვაზოსპაზმი, იშემია) (BNF 87).
QT-მახანგრძლივებელი პრეპარატები — კომბინაცია ზრდის კამერის ტაქიკარდიის (torsades de pointes) რისკს:
ვარფარინი — აზითრომიცინს შეუძლია გააძლიეროს ანტიკოაგულანტური ეფექტი; რეკომენდებულია INR-ის მონიტორინგი.
ციკლოსპორინი — პლაზმური კონცენტრაციის მომატების რისკი; საჭიროა კონცენტრაციის მონიტორინგი და შესაძლო დოზის კორექცია.
დიგოქსინი — აზითრომიცინმა შეიძლება გაზარდოს დიგოქსინის კონცენტრაცია ნაწლავური P-გლიკოპროტეინის ინჰიბიციით; რეკომენდებულია დიგოქსინის დონის მონიტორინგი (EMA SmPC).
ანტაციდები (ალუმინი/მაგნიუმის შემცველი) — ამცირებენ აზითრომიცინის Cmax-ს 24%-ით; მიღება უნდა მოხდეს 1 საათით ადრე ან 2 საათით გვიან.
სტატინები — რაბდომიოლიზის იშვიათი შემთხვევები აღნიშნულია.
ნელფინავირი — ზრდის აზითრომიცინის კონცენტრაციას; რეკომენდებულია გვერდითი ეფექტების მონიტორინგი.
> 💡 ერითრომიცინისა და კლარითრომიცინისგან განსხვავებით, აზითრომიცინი CYP3A4-ის მნიშვნელოვან ინჰიბიტორს არ წარმოადგენს, რის გამოც მედიკამენტოზური ურთიერთქმედებების სპექტრი შედარებით ვიწროა.
---
აზითრომიცინი FDA-ის კლასიფიკაციით მიეკუთვნებოდა კატეგორია B-ს (ცხოველებზე ჩატარებულმა კვლევებმა არ გამოავლინა ტერატოგენული ეფექტი; ადამიანებზე ადეკვატური კვლევები არ ჩატარებულა). EMA-ის და BNF-ის რეკომენდაციით, აზითრომიცინი შეიძლება გამოყენებულ იქნეს ორსულობის დროს, როდესაც კლინიკური სარგებელი აჭარბებს პოტენციურ რისკს (BNF 87).
აზითრომიცინი ფართოდ გამოიყენება ორსულ ქალებში ქლამიდიური ინფექციის სამკურნალოდ (CDC/NICE რეკომენდაცია) და ამ ჩვენებისთვის პირველი არჩევანის პრეპარატად ითვლება.
აზითრომიცინი გადადის დედის რძეში მცირე რაოდენობით. ძუძუთი კვების დროს გამოყენება მისაღებად ითვლება, თუმცა ჩვილის მდგომარეობის მონიტორინგი (დიარეა, კანდიდოზი) რეკომენდებულია (BNF 87; EMA SmPC).
---
საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე აზითრომიცინი ხელმისაწვდომია შემდეგი ბრენდებისა და ფორმების სახით:
---
სტანდარტული კურსი მოზრდილებისთვის არის 3 დღე (500 მგ დღეში ერთხელ), ჯამური დოზა — 1,5 გ. ზოგიერთი ჩვენებისთვის (პნევმონია, კანის ინფექციები) კურსი 5 დღეს გრძელდება. ქლამიდიური ინფექციისას საკმარისია ერთჯერადი 1 გ დოზა. ხანგრძლივი ნახევარდაშლის პერიოდის წყალობით, პრეპარატი ორგანიზმში მოქმედებს კურსის დასრულებიდან კიდევ 5-7 დღის განმავლობაში.
კაფსულები უნდა მიიღოთ ცარიელ კუჭზე — საკვების მიღებამდე 1 საათით ან მიღებიდან 2 საათის შემდეგ, ვინაიდან საკვები ამცირებს მათ აბსორბციას. ტაბლეტები და სუსპენზია შეიძლება მიღებულ იქნეს საკვებისგან დამოუკიდებლად.
დიახ, აზითრომიცინი ნებადართულია 6 თვის ზემოთ ასაკის ბავშვებისთვის სუსპენზიის ფორმით (200 მგ/5 მლ). დოზა გამოითვლება წონის მიხედვით — ჩვეულებრივ 10 მგ/კგ/დღეში 3 დღის განმავლობაში. ექიმის დანიშნულების გარეშე ბავშვებისთვის ანტიბიოტიკის მიცემა არ არის რეკომენდებული.
აზიმაკი (აზითრომიცინი) მაკროლიდური ანტიბიოტიკია, ხოლო ამოქსიცილინი — პენიცილინის ჯგუფის β-ლაქტამური ანტიბიოტიკი. ძირითადი განსხვავებებია: აზიმაკი ეფექტურია ატიპიური პათოგენების (მიკოპლაზმა, ქლამიდია) მიმართ; მოითხოვს მოკლე კურსს (3 დღე vs 7-10 დღე); შეიძლება გამოყენებულ იქნეს პენიცილინ-ალერგიულ პაციენტებში. თუმცა, სასუნთქი გზების ტიპიური ბაქტერიული ინფექციებისთვის ამოქსიცილინი პირველი რიგის პრეპარატად რჩება (NICE NG136).
მიუხედავად იმისა, რომ აზითრომიცინსა და ალკოჰოლს შორის პირდაპირი ფარმაკოკინეტიკური ურთიერთქმედება არ არის დადასტურებული, ალკოჰოლის მიღება ანტიბიოტიკოთერაპიის დროს არ არის რეკომენდებული — ის შეიძლება გააძლიეროს კუჭ-ნაწლავის გვერდითი ეფექტები და შეანელოს ორგანიზმის გამოჯანმრთელება.
დაუყოვნებლივ მიმართეთ ექიმს შემდეგი სიმპტომების გამოვლენისას: მძიმე ალერგიული რეაქცია (სახის/ტუჩების შეშუპება, სუნთქვის გაძნელება), მძიმე დიარეა (სისხლიანი ან წყლიანი, > 3 დღე), კანის/თვალების გაყვითლება (ჰეპატოტოქსიკურობის ნიშანი), გულისცემის დარღვევა ან გულმკერდის ტკივილი.