Amiokordin · INN
amiodarone (Amiokordin) ხელმისაწვდომია საქართველოში 2 ბრენდის სახით. ქვემოთ მოცემული პროდუქტების ანოტაციები გადამოწმებულია ავტორიტეტული საერთაშორისო წყაროებიდან (BNF, EMA SmPC, NICE, DrugBank, WHO ATC) და ლოკალიზებულია ქართული ფარმაცევტული ბაზრისთვის.
ამიოკორდინი (ამიოდარონი) წარმოადგენს III კლასის ანტიარითმიულ პრეპარატს, რომელიც გამოიყენება სიცოცხლისთვის საშიში პარკუჭოვანი და ზეპარკუჭოვანი არითმიების სამკურნალოდ. პრეპარატი მოქმედებს კალიუმის, ნატრიუმის და კალციუმის არხებზე, ასევე ბეტა- და ალფა-ადრენორეცეპტორებზე, რაც მას უნიკალურ მრავალმიმართულებიან ანტიარითმიულ საშუალებად აქცევს. ამიოდარონი ხასიათდება ძალზე გრძელი ნახევარგამოყოფის პერიოდით (40–55 დღე), ქსოვილებში მაღალი კუმულაციით და მნიშვნელოვანი გვერდითი ეფექტებით, მათ შორის ფარისებრი ჯირკვლის დისფუნქციით, ფილტვის ტოქსიკურობითა და ღვიძლის დაზიანებით. მიუხედავად ამისა, იგი რჩება ერთ-ერთ ყველაზე ეფექტურ ანტიარითმიულ პრეპარატად, განსაკუთრებით სტრუქტურული გულის დაავადების მქონე პაციენტებში (BNF 87, EMA SmPC).
---
ამიოდარონი (INN: Amiodarone) არის ბენზოფურანის წარმოებული, რომელიც თავდაპირველად 1961 წელს ბელგიაში სინთეზირებულ იქნა ანტიანგინალურ (სტენოკარდიის საწინააღმდეგო) საშუალებად. მოგვიანებით აღმოჩნდა მისი მძლავრი ანტიარითმიული თვისებები და 1980-იანი წლებიდან იგი ფართოდ გამოიყენება არითმიების სამკურნალოდ მთელ მსოფლიოში (WHO Model List).
ვოგან-უილიამსის კლასიფიკაციის მიხედვით, ამიოდარონი მიეკუთვნება III კლასის ანტიარითმიულ პრეპარატებს (კალიუმის არხების ბლოკატორები), თუმცა მას გააჩნია ოთხივე კლასის ანტიარითმიული აქტივობა — ნატრიუმის არხების ბლოკადა (I კლასი), ბეტა-ადრენობლოკირება (II კლასი), კალიუმის არხების ბლოკადა (III კლასი) და კალციუმის არხების ბლოკადა (IV კლასი). ეს მრავალმიმართულებიანი მოქმედება განაპირობებს მის განსაკუთრებულ ეფექტურობას სხვადასხვა ტიპის არითმიის მკურნალობაში.
ქიმიურად ამიოდარონი შეიცავს იოდს (მოლეკულის მასის დაახლოებით 37%), რაც პირდაპირ უკავშირდება მის ზემოქმედებას ფარისებრი ჯირკვლის ფუნქციაზე. პრეპარატი ხელმისაწვდომია როგორც პერორალური (ტაბლეტები 150 მგ და 200 მგ), ასევე ინტრავენური ფორმით (საინექციო ხსნარი). ამიოკორდინი წარმოადგენს ამიოდარონის ერთ-ერთ ყველაზე გავრცელებულ ბრენდულ სახელწოდებას საქართველოს ბაზარზე (BNF 87).
---
ამიოდარონის მოქმედების მექანიზმი რთული და მრავალმხრივია, რაც მას გამოარჩევს სხვა ანტიარითმიული პრეპარატებისგან.
ამიოდარონი ბლოკავს შეყოვნებული გამასწორებელი კალიუმის დენის (IKr და IKs) არხებს, რაც იწვევს მოქმედების პოტენციალის ხანგრძლივობის (APD) და ეფექტური რეფრაქტორული პერიოდის (ERP) გახანგრძლივებას როგორც წინაგულების, ისე პარკუჭების მიოკარდიუმში. ეს ამცირებს re-entry მექანიზმით განპირობებული არითმიების წარმოქმნის ალბათობას (EMA SmPC).
პრეპარატი ბლოკავს სწრაფი ნატრიუმის არხებს ინაქტივირებულ მდგომარეობაში, რაც ანელებს გამტარობას (Vmax-ის შემცირება) განსაკუთრებით მაღალი სიხშირის სტიმულაციისას. ეს ფრეკვენს-დამოკიდებული ბლოკადა ეფექტურია ტაქიარითმიების დროს.
ამიოდარონი ბლოკავს L-ტიპის კალციუმის არხებს, რაც ანელებს ატრიოვენტრიკულურ (AV) გამტარობას და ამცირებს სინუსური კვანძის ავტომატიზმს. ეს მექანიზმი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია წინაგულების ფიბრილაციისას პარკუჭთა სიხშირის კონტროლისთვის.
პრეპარატი ახორციელებს არაკონკურენტულ ბეტა-ადრენორეცეპტორების ბლოკადას, რაც ამცირებს სიმპათიკური ნერვული სისტემის გავლენას გულზე — ამცირებს გულისცემის სიხშირეს და ნელდება AV კვანძში გატარება.
ამიოდარონი ასევე ახდენს ალფა-ადრენორეცეპტორების ბლოკადას, რაც იწვევს ვაზოდილატაციას და არტერიული წნევის მცირე შემცირებას. პრეპარატი ინჰიბირებს თირეოიდული ჰორმონების მეტაბოლიზმს (T4-დან T3-ზე კონვერსიის დათრგუნვა დეიოდინაზა I-ის ბლოკადით), რაც ხსნის მის გვერდით ეფექტებს ფარისებრ ჯირკვალზე (BNF 87, NICE NG196).
---
ამიოდარონი გამოიყენება მძიმე არითმიების სამკურნალოდ, როდესაც სხვა ანტიარითმიული პრეპარატები არაეფექტურია ან უკუნაჩვენებია.
---
სატვირთო (გაჯერების) დოზა:
ზოგიერთ შემთხვევაში შემანარჩუნებელი დოზა შეიძლება შემცირდეს 100 მგ-მდე დღეში ან 200 მგ ყოველ მეორე დღეს (BNF 87).
გადაუდებელი შემთხვევები (VF/უპულსო VT):
საავადმყოფოს პირობებში:
ამიოდარონი ბავშვებში გამოიყენება მხოლოდ სპეციალისტის დანიშნულებით:
დოზის კორექცია არ არის საჭირო, რადგან ამიოდარონი უმთავრესად ღვიძლით მეტაბოლიზდება და თირკმლით მინიმალურად გამოიყოფა.
ღვიძლის მძიმე უკმარისობის დროს დოზა უნდა შემცირდეს და ღვიძლის ფუნქციური ტესტების მონიტორინგი რეგულარულად უნდა ჩატარდეს. მძიმე ჰეპატოტოქსიკურობის შემთხვევაში პრეპარატი უნდა შეწყდეს (BNF 87).
მკურნალობის დაწყებამდე და რეგულარულად აუცილებელია:
---
პერორალური მიღებისას ამიოდარონი ნელა და არასრულად შეიწოვება კუჭ-ნაწლავის ტრაქტიდან. ბიოშეღწევადობა შეადგენს დაახლოებით 30–80% (საშუალოდ ~50%) და მნიშვნელოვნად ვარირებს პაციენტთა შორის. საკვებთან ერთად მიღება ზრდის აბსორბციას. პლაზმაში პიკური კონცენტრაცია (Cmax) მიიღწევა 3–7 საათში პერორალური მიღების შემდეგ (EMA SmPC).
ამიოდარონი ხასიათდება უკიდურესად დიდი განაწილების მოცულობით (Vd ≈ 60 ლ/კგ), რაც მიუთითებს ინტენსიურ ქსოვილოვან კუმულაციაზე. პრეპარატი მაღალი კონცენტრაციით გროვდება ცხიმოვან ქსოვილში, ღვიძლში, ფილტვებში, ელენთაში და რქოვანაში. პლაზმის ცილებთან შეკავშირება >96%-ს აღემატება (BNF 87).
ამიოდარონი მეტაბოლიზდება ღვიძლში ციტოქრომ P450 სისტემის, უმთავრესად CYP3A4 და CYP2C8 ფერმენტების მეშვეობით. ძირითადი აქტიური მეტაბოლიტია დეზეთილამიოდარონი (DEA), რომელსაც აქვს მსგავსი ანტიარითმიული აქტივობა და ანალოგიურად ხანგრძლივი ნახევარგამოყოფის პერიოდი.
პრეპარატი უმთავრესად გამოიყოფა ნაღვლით კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის გავლით. თირკმლებით გამოყოფა უმნიშვნელოა (<1%). ნახევარგამოყოფის პერიოდი უკიდურესად ხანგრძლივია — 40–55 დღე (ზოგიერთ წყაროში 100 დღემდე), რაც ნიშნავს, რომ პრეპარატის მოქმედება შეწყვეტის შემდეგ კვირეებისა და თვეების განმავლობაში გრძელდება. ამიოდარონი არ იხსნება ჰემოდიალიზით (EMA SmPC).
---
ამიოდარონს გააჩნია მრავალრიცხოვანი და პოტენციურად სერიოზული გვერდითი ეფექტები, რაც განპირობებულია მისი ქსოვილოვანი კუმულაციითა და იოდშემცველობით.
---
---
ამიოდარონი ხასიათდება მრავალრიცხოვანი და კლინიკურად მნიშვნელოვანი წამლისმიერი ურთიერთქმედებებით, რაც განპირობებულია CYP3A4 და CYP2C9 ფერმენტების ინჰიბირებით.
QT ინტერვალის გამახანგრძლივებელი პრეპარატები:
ვარფარინი:
დიგოქსინი (/medications/digoqsini-0-25mg-50t-2-25):
სტატინები:
---
ამიოდარონი კონტრაინდიცირებულია ორსულობის დროს, გარდა სასიცოცხლო ჩვენებებისა, როდესაც ალტერნატიული მკურნალობა შეუძლებელია. FDA კატეგორია: D (ადამიანის ნაყოფზე რისკის მტკიცებულებები არსებობს).
ამიოდარონის იოდშემცველობის გამო პრეპარატს შეუძლია გამოიწვიოს:
თუ ამიოდარონის მიღება აუცილებელია, ფარისებრი ჯირკვლის ფუნქცია როგორც დედას, ისე ახალშობილს რეგულარულად უნდა შეფასდეს (EMA SmPC).
ამიოდარონი და მისი მეტაბოლიტი გამოიყოფა დედის რძეში მნიშვნელოვანი რაოდენობით. იოდის მაღალი შემცველობის გამო არსებობს ჩვილის ფარისებრი ჯირკვლის დისფუნქციის რისკი. ძუძუთი კვება კონტრაინდიცირებულია ამიოდარონით მკურნალობის პერიოდში და პრეპარატის შეწყვეტიდან რამდენიმე თვის განმავლობაში (ხანგრძლივი ნახევარგამოყოფის გამო) (BNF 87).
---
საქართველოს ფარმაცევტულ ბაზარზე ამიოდარონი ხელმისაწვდომია შემდეგი ბრენდული სახელწოდებებით:
ამიოკორდინი, წარმოებული KRKA-ს მიერ, წარმოადგენს ერთ-ერთ ყველაზე გავრცელებულ ამიოდარონის პრეპარატს საქართველოში. პრეპარატი ხელმისაწვდომია რეცეპტით (BNF 87).
---
ამიოდარონის ნახევარგამოყოფის პერიოდი 40–55 დღეა (ზოგიერთ პაციენტში 100 დღემდე), რაც ნიშნავს, რომ პრეპარატის ფარმაკოლოგიური მოქმედება გრძელდება შეწყვეტიდან რამდენიმე კვირისა და თვეების განმავლობაში. ეს ეხება როგორც თერაპიულ ეფექტს, ისე გვერდითი ეფექტების შესაძლებლობას. ამიტომ მონიტორინგი (ფარისებრი ჯირკვალი, ფილტვები) უნდა გაგრძელდეს შეწყვეტიდან მინიმუმ 6–12 თვე.
მკურნალობის დაწყებამდე აუცილებელია: ფარისებრი ჯირკვლის ფუნქციის ტესტები (TSH, fT3, fT4), ღვიძლის ფუნქციური ტესტები, გულმკერდის რენტგენი, ეკგ და თვალის გამოკვლევა. მკურნალობის პერიოდში ფარისებრი ჯირკვლის ფუნქცია უნდა შეფასდეს ყოველ 6 თვეში, ღვიძლის ფუნქცია — ყოველ 6 თვეში, ხოლო ფილტვის ფუნქცია — ყოველწლიურად ან სიმპტომების გამოჩენისას (BNF 87).
ამიოდარონი იწვევს ფოტოსენსიბილიზაციას — კანის მომატებულ მგრძნობელობას მზის ულტრაიისფერი სხივების მიმართ. პაციენტებმა უნდა გამოიყენონ მაღალი SPF-ის მქონე მზისგან დამცავი კრემი, ატარონ დამცავი ტანსაცმელი და მოერიდონ ხანგრძლივ მზის ექსპოზიციას. ხანგრძლივი მიღებისას შესაძლოა კანის ნაცრისფერ-მოცისფრო პიგმენტაციის განვითარება, რომელიც ნელ-ნელა ქრება შეწყვეტის შემდეგ.
ამიოდარონის მოლეკულა შეიცავს იოდის ორ ატომს, რაც შეადგენს მოლეკულის მასის 37%-ს. 200 მგ ამიოდარონი ათავისუფლებს დაახლოებით 7 მგ იოდს, რაც 20–40-ჯერ აღემატება დღიურ ნორმას. ეს ჭარბი იოდი იწვევს ფარისებრი ჯირკვლის დისფუნქციას: ჰიპოთირეოზს (ვოლფ-ჩაიკოფის ეფექტი) ან ჰიპერთირეოზს (იოდ-ბაზედოვის ეფექტი). ამასთან, ამიოდარონი ინჰიბირებს T4-დან T3-ზე კონვერსიას, რაც აგრეთვე ცვლის თირეოიდული ჰორმონების ბალანსს (EMA SmPC).
ხანგრძლივი ნახევარგამოყოფის გამო ამიოდარონის შეწყვეტა ჩვეულებრივ არ იწვევს უეცარ „მოხსნის სინდრომს". თუმცა, პრეპარატის შეწყვეტა უნდა განხორციელდეს ექიმის მეთვალყურეობით, რადგან არითმია შეიძლება განმეორდეს. გვერდითი ეფექტებით (ფილტვის ტოქსიკურობა, მძიმე ჰეპატოტოქსიკურობა) გამოწვეული შეწყვეტის შემთხვევაში, მონიტორინგი თვეების განმავლობაში გრძელდება.
ამიოკორდინი 200 მგ წარმოადგენს სტანდარტულ დოზას, რომელიც ყველაზე ხშირად გამოიყენება როგორც სატვირთო, ისე შემანარჩუნებელი მკურნალობისთვის. ამიოკორდინი 150 მგ ტაბლეტები საშუალებას იძლევა უფრო მოქნილი დოზირების რეჟიმის შერჩევისა, განსაკუთრებით ხანდაზმულ პაციენტებში ან დაბალი შემანარჩუნებელი დოზის საჭიროებისას.